BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Papurau Bro

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

Gogledd Ddwyrain

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Y Tywydd

Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Oriel yr Enwogion

Trefi

Hanes

Lluniau

Dweud eich dweud

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Papur Fama
Cwrlo ar y rhew Cwrlo ar y rhew
Mai 2009
Allan Young yn disgrifio sut y daeth i chwarae cwrlo.

Mae cwrlo wedi bod yn hoff gêm yn yr Alban dros y canrifoedd. Roedd yn gêm Albanaidd yn hanner cyntaf y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Mae hanes cyntaf cwrlo yn yr Alban yn Abaty Paisley ym mis Chwefror 1541. Heriodd mynach yr abad i gystadlu i daflu cerrig dros y rhew. Erbyn diwedd y ddeunawfed ganrif roedd cwrlo yn cael ei chwarae trwy ganolbarth yr Alban. Gwnaeth beirdd o siroedd Lanark, Renfrew a Kirkcudbright ddathlu'r gêm mewn barddoniaeth. Roedd Robert Burns yn gwybod am y gêm hefyd.

Gwnaeth rhai gweinidogion plwyf ganmol y gêm fel rhan o fywyd y plwyf. Roedd cwrlo'n brif ddifyrrwch yn y gaeaf, un rhan o'r plwyf yn cystadlu yn erbyn y llall neu yr holl blwyf yn erbyn plwyf arall. Erbyn 1830 roedd y gêm mor boblogaidd fel yn 1838 cafodd Clwb Cwrlo Mawr Caledonia ei sefydlu i reoli cwrlo. Erbyn diwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg cafodd pob plwyf yn y wlad bwll cwrlo.

Dechreuodd fy nhad chwarae cwrlo cyn yr Ail Ryfel Byd. Cafodd ef feini cwrlo i chwarae ar Lyn Craufurdland ger Kilmarnock. Mi nes i chwarae am y tro cyntaf ar chwarel wedi rhewi ar Ddydd Calan yn 1963. Dw i'n cofio mynd efo fy nhad a'i ffrindiau i chwarel Trehearn, chwe milltir o 'nghartref. Ar ôl marcio'r rhew ac yfed 'dram' bach, dechreuodd y gêm. Sbort mawr. Pan ro'n i'n lanc ifanc mi nes i chwarae efo Clwb Cwrlo Stewarton Heather ar y llawr rhew yn Glasgow. Pan oeddem yn byw yn Hawick, mi nes i chwarae weithiau ar y llawr rhew yn Kelso.

Rwan dw i'n chwarae efo'r Clwb Cwrlo 'Wheelies' yng Nghanolfan Hamdden Glannau Dyfrdwy, yn Y Fferi Isaf bob nos Lun rhwng mis Medi a mis Mawrth. Dechreuodd cwrlo cadair olwyn yn yr Alban yn 1999 ac yn Y Fferi Isaf yn 2003.

Yn 2006 mi es i hefo tim Cymru i Glasgow ac yn 2008 i Prâg i chwarae yn rowndiau rhagbrofol Pencampwriaeth y Byd. Yn anffodus aethom ni ddim trwodd i'r pencampwriaeth yn Canada eleni.

Dw i'n hoffi chwarae cwrlo a dw i'n falch iawn o chwarae dros Gymru.


0
C2 0
Pobol y Cwm 0
Learn Welsh 0
BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy