Mererid Hopwood gyda'i merched  Miriam a Hanna

Medal i Miriam

Mererid yn ennill medal i'w merch!

Anrheg ben-blwydd i'w merch

Am y tro cyntaf mae merch wedi ennill tair prif wobr lenyddol yr Eisteddfod Genedlaethol,

Bnawn Mercher yng Nghaerdydd - ar ben-blwydd ei merch yn 18 oed - ychwanegodd Mererid Hopwood y Fedal Ryddiaith at y Gadair a enillodd yn 2001 a'r Goron a enillodd yn 2003.

Ond dywedodd nad oedd wedi gosod trydydd buddugoliaeth yn nod iddi ei hun ar ôl ennill y ddwy arall.

"Ddim o gwbl," meddai mewn cynhadledd i'r wasg wedi'r seremoni ar lwyfan y pafiliwn.

Setlo'r cownt

"Ond roeddwn i'n dweud yn gellweirus, ac mae yna elfen o wirionedd; mae tri o blant gyda ni ac roedden nhw'n dweud, 'Pwy sy'n mynd i gael y Gadair, pwy sy'n mynd i gael y Goron a phwy sy'n mynd i gael dim?'

"Felly dyma fi'n meddwl, 'Mi wnâi setlo'r cownt a gweld os gallwn i gael un peth bach arall!" ychwanegodd.

Ychwanegodd mai Miriam, a oedd yn cael ei phen-blwydd yn 18, fydd yn cael y fedal a enillodd ei mam ddydd ei phen-blwydd.

Dywedodd mai'r testun - cyfrol ag iddi gefndir dinesig - a'i sbardunodd i gystadlu.

"Ges i magu yng Nghaerdydd a meddwl siawns y gallwn i bwyso ar rai o'r profiadau ges i a rhai o'r atgofion o'r Gaerdydd honno nôl yn y Chwedegau a'r saithdegau - ond mae'n siŵr mai'r testun oedd y sbardun," meddai.

Ond gwadodd mai nofel amdani hi yw gan ddweud bod y prif gymeriad yn gwbl wahanol.

Er i Gwilym R Jones a Tom Parri Jones gyflawni'r gamp hon hefyd, Mererid Hopwood yw'r unig un sy'n dal yn fyw.

Gwahaniaeth barn

Ond yr oedd gwahaniaeth barn rhwng y beirniaid pwy haeddai'r wobr ac meddai Catrin Beard wrth grynhoi ei beirniadaeth o'r llwyfan:

G yda'r Archdderwydd

"Er mai yng ngwaith Portenos mae'r gwreiddioldeb rhemp a'r cyffro beiddgar, byddai'n amhosibl gwobrwyo'r gyfrol fel y mae'n sefyll.

"Cadernid ac eofndra Tan y Bwlch sydd wedi plesio Aled Islwyn fwyaf, a'r gyfrol a leolwyd yn Afghanistan yw'r un yr hoffai ef ei gweld yn cipio'r fedal.

"Ac er fy mod i'n hoff iawn o straeon melfed, llyfr swynol, dirdynnol, lle mae meddwl yn troi'n emosiwn, a chyfrol hefyd sy'n cynnwys y profiad dinesig hwnnw yr oeddwn i'n chwilio amdano a greodd yr argraff fwyaf arnaf i ac ar Aled Jones Williams.

"Rwy'n falch i ddweud fod Aled Islwyn hefyd yn cytuno ei bod yn llawn deilyngu'r wobr, ac felly mae'n bleser cyhoeddi mai O Ran gan yn dawel bach yw cyfrol y fedal eleni," meddai.

'Beth yw adnabod'

Am nofel Mererid Hopwood dywedodd:

"Ar flaenddalen y nofel hon ceir dyfyniad o waith Waldo Williams, 'Beth yw adnabod?', a thaith - lythrennol a ffigurol - Angharad Gwyn i adnabod ei theulu, a'i thad yn arbennig, a geir yma.

"Cychwynna'r gyfrol ag Angharad yn dal y trên o Paddington i Gaerdydd, gyda'r bwriad o dreulio'r daith yn darllen drwy broflenni cyfrol deyrnged i'w thad, a fu'n gerddor llwyddiannus. Darllenwn y proflenni gyda hi, ac aiff â ni hefyd i hel atgofion am ei phlentyndod yng Nghaerdydd.

"Mae gan yr awdur hwn stôr gyfoethog o iaith ddi-lol at ei ddefnydd, a drwyddi a thro mae'r nofel yn taro deuddeg mewn ffordd synhwyrus a barddonol.

"Fe'm hudwyd i gan y gwaith hwn. I ddechrau roeddwn yn meddwl mai'r rheswm am hyn oedd bod y Gaerdydd a ddisgrifir ynddi mor gyfarwydd i mi fel un a fagwyd yn y ddinas yn yr un cyfnod ag Angharad.

Dryswch plentyndod

"Ond mae mwy nag uniaethu personol yma. Ceir disgrifiadau o ddryswch plentyndod sy'n gyffredin i bawb, ac mae perthynas anodd ond cariadus Angharad a'i thad wrth iddi dyfu yn cael ei phortreadu'n gynnil a sensitif. Mae'r tri ohonom yn gytûn mai dyma awdur mwyaf caboledig y gystadleuaeth," meddai.


Llywio drwy’r BBC

BBC © 2014 Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd allanol.

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr presennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.