BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Eisteddfod 2006

BBC Homepage
Cymru'r Byd

»

Eisteddfod 2006

Lluniau

Cefndir

Canlyniadau

Cysylltiadau Eraill

Gweddarlledu

Sain

Fideo

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 


Bu'r Eisteddfod yn Abertawe o'r blaen yn 1964 a 1982 Hynodion Abertawe
Wyddech chi hyn?
  • Dywedodd y bardd o Sais, W S Landor, fod Bae Abertawe yn dlysach na Bae Napoli.

  • Bu'n ddadl mai perthyn i Abertawe y mae'r gân Clychau Aberdyfi ac mai'r teitl cywir yw Clychau Abertawe!

  • Tra bo tarddiad yr enw Cymraeg ar y dref yn gwbl amlwg gydag afon Tawe yn rhedeg i'r môr gerllaw nid felly yr enw Saesneg, Swansea. Er galw'r clwb pêl-droed yn Swans ac yn Elyrch does a wnelo'r adar hynny ddim â'r enw. Arweinydd Llychlynnaidd oedd Sweyne a ymsefydlodd yn yr ardal cyn dyfodiad y Normaniaid gan alw ei drigfan Sweyn Ea - Ynys Sweyne

  • Yr enw yn siartr y Brenin Ioan oedd Swinnzey.

  • Yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg dyma ganolfan brosesu copr fwyaf y byd.

  • Codwyd tai i'r gweithwyr copr fyw ynddyn nhw gan ddiwydiannwr o'r enw Robert Morris - dyma Dreforys.

  • Teulu o Gernyw oedd y Vivians, perchenogion y gwaith copr mwyaf yn y byd yn ei ddydd.

  • Wedi i weithgarwch cynhyrchu copr symud i'r Unol Daleithiau canolbwyntiodd Abertawe ar drin tun ac erbyn 1913 yr oedd 106 o felinau tunplad yn yr ardal. Erbyn y Pumdegau dim ond un oedd ar ôl.

  • Pan nad oedd Caerdydd ond megis tref bysgota ddechrau'r ddeunawfed ganrif yr oedd Abertawe y porthladd allforio glo mwyaf yn y byd.

  • Yr enw barddol a gysylltir ag Abertawe yw Dylan Thomas - ond bomio'r dref hon adeg yr Ail Ryfel Byd oedd yr ysbrydoliaeth hefyd y tu ôl i gerdd Waldo Williams, Y Tangnefeddwyr.

  • Dylan Thomas ddisgrifiodd y ddinas - y dref yn ei adeg ef - fel "Ugly, lovely town".

  • Sefydlwyd Prifysgol Abertawe yn 1921 gyda phedair mil o fyfyrwyr ar y cychwyn.

  • Bara lawr yw'r bwyd a gysylltir fwyaf ag Abertawe - gwymon oddi ar draethau Penrhyn Gŵyr r sy'n cael ei fwyta gyda bara cheirch neu gig moch ac yn llawn protin.

  • Ym mynwent Ystumllwyniarth y claddwyd Thomas Bowdler a fu farw yn 1825. Daeth ef yn enwog am chwynu gweithiau Shakespeare o unrhyw gyfeiriadau a ystyriai yn ddi-chwaeth. Maes o law daeth y gair bowdlerize yn gyfystyr a sensro yn Saesneg.

  • I Abertawe y dihangodd y bardd Saesneg Richard Savage yn 1739 rhag y rhai yr oedd mewn dyled iddyn nhw. Ymhen blwyddyn yr oedd ar ffo eto, i Fryste.

  • Fel Ann of Swansea yr oedd Sarah Siddons yn cael ei hadnabod - awdur nifer o nofelau a drama, Zaffine, yr ymddangosodd yr enwog Edmund Kean ynddi yn Abertawe yn 1810.

  • Er mai yn Seattle y bu farw Vernon Watkins oddi ar greigiau Abertawe y gwasgarwyd ei lwch Mae llinellau i'w gofio ar fur gogleddol Eglwys Pennard: Death cannot steal the light/ Which love has kindled/ Nor the years change it.

  • Ym Mhenrhyn Gŵyr y darganfuwyd yr esgyrn enwocaf ym Mhrydain. Yn 1823 darganfuwyd ysgerbwd heb ben a alwyd gan yr archaeolegwyr yn Ddynes Goch Paviland oherwydd i goch y graig liwio'r esgyrn.
    Ar y cychwyn, credwyd mai merch o gyfnod y Rhufeiniaid oedd hi ond erbyn canol yr ugeinfed ganrif profwyd mai dyn oedd y ferch a'r esgyrn yn dyddio o Hen Oes y Cerrig, 16,000 o flynyddoedd cyn geni Crist. Dyfalwyd hefyd i'r esgyrn gael eu lliwio'n goch o bwrpas i sicrhau anfarwoldeb.

  • Yn Chwefror 1941 pan fomiodd 250 o awyrennau Abertawe a lladd 400 o bobl gellid gweld y fflamau o Sir Benfro.

  • Mae cyfeiriad at gopr yn cael ei gludo i Abertawe o fwynfeydd yn yn The Voyage of the Beagle gan CharlesDarwin.

  • Y mae canolfan Eifftioleg yn Abertawe.


  • sunny Abertawe
    isaf 10°C  uchaf 15°C

    Rhagolygon 5 diwrnod


    About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy