Peiriant Amser

Mae Peiriant Amser yn rhan o gasgliad o wefannau addysgol gan y BBC ar gyfer plant 5-7 oed. Mae'r adnoddau canlynol hefyd yn addas ar gyfer disgyblion Cyfnod Allweddol 1:

Mae'r Peiriant Amser yn barod i fynd ar daith, felly neidiwch i mewn! Mae dau o'r gweithgareddau hanes yma wedi eu seilio ar fywydau a phrofiadau plant o'r oedran yma. Mae'r ddau arall yn rhoi cyfle iddyn nhw deithio nôl mewn amser i'r Oes Edwardaidd ac Oes y Cerrig.

Fy Niwrnod i
Gosodwch ddigwyddiadau bob dydd, fel mynd i'r ysgol a gwylio teledu, yn nhrefn amser. Argraffwch eich gwaith a gwyliwch ffilm wedi ei hanimeiddio o'ch diwrnod.

Sut Dw i Wedi Newid
Dangoswch sut rydych chi wedi newid oddi ar pan oeddech chi'n fabi. Gosodwch ddigwyddiadau yn eich bywyd yn y drefn gywir. Dangoswch i Bembo'r mwnci faint rydych chi wedi newid oddi ar i chi gael eich geni ac efallai bydd e'n dawnsio a chanu cân i chi.

Pobl yr Ogof
Teithiwch yn ôl i Oes y Cerrig i baratoi am barti! Allwch chi ddarganfod digon o fwyd i bawb, addurno'r ogof a chynnau tân? Bydd dau blentyn yn eich tywys drwy'r tasgau ac yn dweud wrthoch chi am fywyd yn Oes y Cerrig.

Synau 'Stalwm
Profwch fywyd ar stryd yn yr Oes Edwardaidd. Cewch chi gwrdd â chymeriadau wedi eu hanimeiddio a gofyn cwestiynau iddyn nhw. Dewch o hyd i wrthrychau yn y gwahanol leoliadau i'w gosod yn eich amgueddfa. Casglwch synau i'w defnyddio mewn cân arbennig a fydd yn cael ei pherfformio yn y neuadd gerdd.

Cymorth Sain a Gweledol
Cliciwch ar y botwm 'Cymorth clyweledol' er mwyn:
• newid maint, lliw a chefndir testun ar y sgrîn
• clywed y testun ar y sgrîn yn cael ei ddarllen
• arddangos capsiynau ar gyfer unrhyw fideo a sain.

Allwch chi ddim clicio ar y botwm 'Cymorth clyweledol' tra eich bod chi'n darllen y Nodiadau i Rieni ac Athrawon.

Gallwch chi hefyd symud o gwmpas y rhan fwyaf o'r cynnwys drwy ddefnyddio'r bysellfwrdd.

Fy Niwrnod i

Nod y gweithgaredd yma yw helpu plant i ddatblygu dealltwriaeth o dreigl amser yn ystod un diwrnod wrth ofyn iddyn nhw osod digwyddiadau fel mynd i'r ysgol a gwylio'r teledu yn y drefn gywir.

Bydd Bembo'r mwnci yn eich tywys trwy'r camau gwahanol.

Ewch ati i greu y ddelwedd fydd yn eich cynrychioli chi yn y gweithgaredd trwy ddewis:
• steil gwallt
• lliw gwallt
• lliw llygaid
• dillad
• lliw croen.

Yna, bydd Bembo yn dangos olwyn diwrnodau'r wythnos i chi - mae e hyd yn oed yn gwybod pa ddiwrnod yw hi heddiw!

Cliciwch ar y lluniau a'u llusgo i'r llinell amser ar waelod y sgrin i ddangos beth rydych chi'n ei wneud mewn diwrnod.

Gallwch chi newid trefn y lluniau wrth glicio arnyn nhw a'u llusgo i rywle arall ar y llinell amser.

Argraffwch eich llinell amser a gwyliwch ffilm wedi eu hanimeiddio o'ch diwrnod.

Cliciwch ar y bananas pan fyddwch chi am fynd yn ôl at y sgrin flaenorol ar unrhyw adeg.

> Chwarae Fy Niwrnod i

Sut Dw i Wedi Newid

Mae'r gweithgaredd llinell amser yma yn dysgu am amser a thyfu i fyny. Mae'n cyflwyno'r cysyniadau o dreigl amser a sut mae pobl yn newid ac yn datblygu sgiliau trefnu naratif.

Dangoswch sut rydych chi wedi newid oddi ar pan oeddech chi'n fabi trwy osod digwyddiadau o'ch bywyd ar y ffrâm ddringo yn nhrefn amser:
• penblwyddi
• cyfnodau gwahanol o ddatblygiad
• teganau
• gweithgareddau
• dillad
• bwyd
• addysg
• gemau.

Cliciwch ar y lluniau yn y rhestr ar y chwith a'u llusgo i'r ffrâm ddringo.

I gymryd golwg agosach ar eich llinell amser, cliciwch ar y chwyddwydr. Cliciwch ar y saethau i symud ar ei hyd.

Lliwiwch y lluniau trwy glicio ar eicon y creon, dewis lliw ac yna'i lusgo dros y llun.

Cliciwch ar yr eicon bawd pan fyddwch chi wedi gorffen.

Argraffwch eich llinell amser a gwyliwch Bembo yn canu cân am dyfu i fyny!

> Chwarae Sut Dw i Wedi Newid

Pobl yr Ogof

Mae'r gêm yma'n mynd â chi yn ôl i Oes y Cerrig i gyflawni tasgiau er mwyn trefnu parti. Allwch chi ddod o hyd i ddigon o fwyd i bawb, addurno'r ogof a gwneud yn siŵr bod yna dân i ddawnsio o'i gwmpas? Bydd dau blentyn o Oes y Cerrig yn eich tywys ac yn egluro beth sy'n rhaid i chi ei wneud.

Mae plant Oes y Cerrig yn eich gwahodd chi i'w helpu i baratoi ar gyfer gwledd.

Mae chwe thasg:

Gwneud Gwaywffon
Allwch chi wneud gwaywffon sy'n gryf a miniog ac sy'n gallu hedfan trwy'r awyr?

Mae dewis y defnydd cywir yn bwysig. Roedd pobl Oes y Cerrig yn defnyddio pren gwydn (roedd pren onnen yn cael ei ddefnyddio hyd at yr Oesoedd Canol ), a'i ben wedi ei finiogi. Roedd ychwanegu fflint yn gwneud yr arf yn fwy miniog.

Mae dewis o ddefnyddiau wedi eu gosod ar y llawr.

Cliciwch ar ddefnydd rydych chi am ei ddefnyddio a'i lusgo i'r rhan o'r waywffon sy'n fflachio.

Mae angen i chi wneud tair gwaywffon os ydych chi am siawns i ymarfer taflu. Cliciwch ar y waywffon a llusgwch hi gyda'ch llygoden er mwyn anelu. Cliciwch ar y waywffon eto i'w thaflu.

Gwneud Cwdyn
Gwnewch gwdyn sy'n ddigon cryf i ddal deg o gerrig trwm.

Roedd cwdyn yn ddefnyddiol wrth gasglu bwydydd fel cnau ac eirin. Fel popeth arall yn Oes y Cerrig, roedd rhaid ei wneud.

Mae dewis o ddefnyddiau wedi eu gosod ar y llawr.

Cliciwch ar ddefnydd rydych chi am ei ddefnyddio a'i lusgo i'r rhan o'r bag sy'n fflachio.

Profwch gryfder eich bag. Cliciwch ar y cerrig a'u llusgo i'r bag. Os yw'n torri bydd rhaid i chi ddechrau eto.

Pysgota
Faint o bysgod allwch chi eu dal wrth iddyn nhw neidio allan o'r dŵr?

Byddai dalfa dda o bysgod yn gwneud gwledd wych i lwyth yn Oes y Cerrig. Gwyliwch yr eryr - mae'n newynog a bydd yn dwyn eich pysgod!

Cliciwch ar y pysgod wrth iddyn nhw neidio allan o'r dŵr.

Os na ddaliwch chi ddigon o bysgod bydd yn rhaid i chi ddechrau eto.

Hela Mamoth
Allwch chi ddal mamoth yn eich trap? Dydy hynny ddim mor hawdd ag mae'n swnio!

Byddai mamoth yn ddigon i fwydo grŵp o bobl am ddyddiau a byddai'n help iddyn nhw oroesi mewn amgylchedd caled. Roedd yn rhaid i bobl weithio fel tîm a defnyddio sgiliau meddwl i ddal yr anifail anferth yma.

Daliwch y mamoth trwy ei yrru tuag at y trap lle gallwch chi ei ddal.

Daliwch y llygoden ar ochr chwith y mamoth i wneud iddo symud i'r dde.

Daliwch y llygoden ar ochr dde y mamoth i wneud iddo symud i'r chwith.

Ar ôl gyrru'r mamoth i mewn i'r twll, cliciwch ar y gwaywffyn er mwyn eu taflu ato.

Cliciwch ar yr eicon pysgodyn i chwarae'r gweithgaredd pysgota.

Cynnau Tân
Allwch chi gynnau tân mawr cynnes?

Roedd ogof Oes y Cerrig yn lle oer a thywyll ond byddai tân yn ei gwneud yn gynnes a chlyd. Roedd y bobl yn dibynnu ar dân i gael gwres a golau, i gadw anifeiliaid gwyllt draw ac i goginio.

Adeiladwch dân wrth glicio ar frigau addas a'u llusgo draw. Pren sych sydd orau felly peidiwch â defnyddio brigau gwlyb.

Pan fyddwch chi wedi casglu digon o ganghennau, bydd y ddwy garreg yn disgleirio. Cliciwch arnyn nhw i gynnau'r tân.

I gadw'r tân ynghyn:
• ychwanegwch frigau sych
• cliciwch ar y ferch i wneud iddi chwythu ar y tân.

Bydd rhaid i chi ddechrau eto os bydd y tân yn llosgi'n rhy ffyrnig neu'n diffodd.

Peintio'r Ogof
Addurnwch y waliau gyda'ch lluniau - does dim rhaid i ogof dywyll fod yn ddiflas!

Mae'r lluniau ogof enwocaf yn Ewrop yn Lascaux, Ffrainc ac Altamira, Sbaen. Roedd artistiaid ogof yn gwneud eu paent eu hunain allan o bridd, huddug, saim a phlanhigion. Roedden nhw'n peintio ar y graig gan ddefnyddio brigau, bysedd a brwsys a phadiau wedi eu gwneud o ffwr, croen neu fwsogl.

Cliciwch ar y delweddau ar y wal chwith a'u llusgo i'r wal sydd o'ch blaenau.

I beintio, cliciwch ar yr eicon bys ar y panel pren.

Cliciwch ar y paent i ddewis eich lliw.

Gosodwch eich llygoden dros y lluniau ar y wal yna cliciwch i'w peintio.

Os ydych chi am i luniau edrych fel cerfiadau, cliciwch ar y garreg ar y panel pren yna cliciwch ar y lluniau.

Gallwch chi argraffu eich lluniau a'u defnyddio i addurno wal go iawn!

Parti
Ar ôl i chi gyflawni'r tasgau i gyd ac ennill pedair carreg, ymunwch â phobl yr ogof yn eu parti!

> Chwarae Pobl yr Ogof

Synau 'Stalwm

Ewch i grwydro ar hyd stryd yn yr Oes Edwardaidd yn y cyfnod rhwng 1900 a 1910 i ddysgu am fywyd gan mlynedd yn ôl. Gofynnwch gwestiynau i'r bobl rydych chi'n cwrdd â nhw, darganfyddwch wrthrychau i'w rhoi yn eich amgueddfa a chasglwch synau i'w rhoi mewn cân am eich trip.

Nod y gweithgaredd yma yw gwella dealltwriaeth o drefn amser, gwybodaeth am bobl a newidiadau yn y gorffennol, y gymhariaeth rhwng bywyd a chartrefi modern a rhai y gorffennol ac i annog chwilfrydedd hanesyddol.

Cliciwch ar y bobl sy'n ymddangos ar y stryd neu'r adeiladau sy'n gysylltiedig â nhw i fynd at y gweithgareddau.

Ym mhob lleoliad gallwch chi:
• ofyn y cwestiynau sydd i'w gweld yn y gornel dde uchaf trwy glicio ar gymeriad
• casglu gwrthrychau wrth glicio ar rai sydd ag eicon cês
• tynnu dau lun ym mhob lleoliad wrth glicio ar y camera
• casglu synau wrth glicio ar wrthrychau sydd ag eicon clust.

Mewn rhai lleoliadau gallwch chi chwarae gêm wrth glicio ar eicon y top troelli.

Bydd y synau rydych chi'n eu casglu yn cael eu defnyddio i greu cân pan fyddwch chi'n ymweld â'r neuadd gerdd. Cliciwch ar y tram i fynd i'r neuadd gerdd.

Mae'r gwrthrychau rydych chi'n eu casglu a'r lluniau rydych chi'n eu tynnu yn cael eu gosod yn eich amgueddfa. Cliciwch ar y cês yn y gornel waelod dde i fynd i'r amgueddfa.

Yn yr amgueddfa gallwch chi:
• weld fersiwn fwy o'r ffotograffau yn y fframiau wrth glicio arnyn nhw
• glicio ar y gwrthrychau i weld llun mwy ohonyn nhw.

Guto'r Negesydd
Roedd negeseuwyr fel Guto yn olygfa gyffredin mewn trefi wrth iddyn nhw gario nwyddau o siopau i gartrefi cwsmeriaid. Y stryd Edwardaidd yw lle gwaith Guto. Mae'n rhaid iddo osgoi'r ceir modern wrth iddo fynd â llond basged o nwyddau i'w gwsmeriaid.

Mae'r gweithgaredd yma'n dysgu am fywydau plant oedd yn gweithio yn yr Oes Edwardaidd.

Leisa'r Ferch Fach
Mae gan Leisa deganau hyfryd sy'n nodweddiadol o'r oes: powlyn mae hi'n gallu ei rolio ar hyd y palmant a thedi bêr, sy'n degan newydd sbon.

Siaradwch gyda Leisa am ei theganau a chasglwch eu synau.

Dolly'r Forwyn
Mae Dolly'n forwyn mewn tŷ pobl gyfoethog ac mae hi'n awyddus i ddangos i chi'r teclynnau diweddaraf sydd yn y gegin a'r tŷ bach newydd! Holwch hi am ei dyletswyddau a chasglwch synau newydd yn y gegin a'r stafell ymolchi.

Mae'r gweithgaredd yma'n dangos sut mae technoleg a ffasiwn wedi newid yn y cartref oddi ar yr 1900au.

Mrs Ifans y Groser
Dewch i weld yr holl bethau sydd ar werth yn Emporiwm Ifans. Yn yr Oes Edwardaidd roedd pobl yn prynu bwyd ffres bob dydd oherwydd nad oedd gan neb rewgellau. Roedd plant yn cael eu hanfon i'r siop leol ar neges.

Mae'r gweithgaredd yma'n dangos pa mor wahanol oedd siop yn yr Oes Edwardaidd i archfarchnadoedd heddiw.

Mae gêm i'w chwarae yma. Defnyddiwch dafol hen ffasiwn Mrs Ifans i bwyso melysion.

Edward y Gyrrwr
Cafodd y car ei ddyfeisio yn yr 1880au felly roedden nhw'n bethau prin yn y cyfnod yma. Siaradwch gydag Edward am ei gar newydd sbon ac am ei ddiddordeb mawr mewn rasio ceir. Mae'n sôn hefyd am yrru allan yn y wlad lle mae pawb wedi arfer â cheffylau.

Mae'r gweithgaredd yma'n dangos sut mae teithio wedi newid dros y ganrif ddiwethaf.

Sinema Mr Fletcher
Ffilmiau yw rhyfeddod diweddaraf yr Oes Edwardaidd! Yn yr 1900au roedd gan adloniant traddodiadol fel y ffair a'r neuadd gerdd gystadleuydd newydd - y sinema. Gwyliwch ffilm am drên ar sgrin y sinema a holwch Mr Fletcher am ei sinema.

Mae'r gweithgaredd yma'n dysgu am hanes cynnar y sinema, ffilmiau wnaed dros gan mlynedd yn ôl a pha mor wahanol mae sinemâu modern.

Vladimir, Dyn y Ffair
Roedd y ffair deithiol yn olygfa gyffredin yn y blynyddoedd cyn y Rhyfel Byd Cyntaf. Roedden nhw'n darparu cyffro a hwyl i'r cyhoedd a gwaith i bobl fel Vladimir o Rwsia sydd yng ngofal y peiriant mesur cryfder.

Bydd Vladimir yn dweud wrthoch chi am y ffair ac am ei fywyd yn Rwsia cyn iddo ymuno â'r ffair.

Mae gêm i'w chwarae yma. Ymunwch yn hwyl y ffair a thrïwch eich lwc ar y stondin cnau coco.

Y Neuadd Gerdd
Dyma eich cyfle i ddefnyddio'r synau rydych chi wedi eu casglu i greu cân. Yna gwyliwch y gân yn cael ei pherfformio gan ddau o sêr yr Oes Edwardaidd - Gruffydd Glanwyryfon a Myfanwy Manawydan. Gallwch chi hefyd greu poster neuadd gerdd gyda'ch enw chi arno!

> Chwarae Synau 'Stalwm