Iolo Williams yn sôn am adar

In order to see this content you need to have both Javascript enabled and Flash installed. Visit BBC Webwise for full instructions

Last updated: 13 October 2010

Gerallt Penant yn sgwrsio â'r naturiaethwr, Iolo Williams am adar

Geirfa

  • Lefelau Gwent
  • aber
  • gwarchodfa
  • socan eira (fieldfare)
  • coch dan adain (redwing)
  • llifo
  • aeron
  • perthi
  • toreth
  • drudwennod starlings)
  • clwydo
  • anhygoel
  • clwydfan

Gwrando a deall

  1. Ble mae Iolo wedi bod?
  2. Am faint o amser oedd e yno?
  3. Pryd agorwyd y warchodfa ar lefelau Gwent?
  4. Beth oedd Iolo'n ei wneud yno?
  5. Pa brawf oedd ganddo fod yr adar yno?
  6. Ar ba adeg o'r dydd oedd e'n ffilmio'r drudwennod?
  7. Tua faint o adar oedd yno?
  8. Ble roedd Bill Oddie wedi bod yn ffilmio?
  9. Sut mae e'n disgrifio siapau'r cymylau o adar?
  10. Ble arall yng Nghymru rydych chi'n gallu gweld drudwennod yn ymgasglu?

Iaith

a) Pa air o'r rhestr yma a ddefnyddir am gasgliad o'r canlynol:

  • haig
  • buches
  • gyr
  • haid
  • tyrfa
  • ciwed
  • praidd

Oes rhai o'r termau y gellir eu defnyddio am fwy nag un o'r rhain?

  • .......... o adar.
  • .......... o ddefaid.
  • .......... o bysgod.
  • .......... o ladron.
  • .......... o wartheg / dda
  • .......... o bobl
  • .......... o wenyn

b) Mae'r diarhebion a ganlyn wedi eu cymysgu. Cywirwch nhw.

Adar o'r un lliw ni wna wanwyn
Gwyn y gwêl y piga'r cyw
Un wennol hed i'r un lle
Lle crafa'r iâr y frân ei chyw

c) Weithiau mae Saesneg yn gallu dylanwadu ar gystrawen y Gymraeg.

Ydy cyfeirio at afonydd fel 'y Taf' neu 'yr Elai' yn gywir? Os nad ydy, pam?

ch) Yn aml wrth siarad byddwn yn ychwanegu ymadroddion atodol.

Roedd Iolo, er enghraifft, yn defnyddio, 'siwr o fod'. Dyma ragor y dylech eu nodi:

  • chwarae teg
  • a dweud y gwir
  • at ei gilydd
  • 'sbosib (does bosib)
  • heb os
  • hyd y gwn i
  • yn ôl pob tebyg
  • gwaetha'r modd
  • wrth reswm

Tafodaith

Pa brawf sydd gennych wrth wrando ar y sgwrs fod y ddau siardawr yn dod o'r gogledd?

Trafod

  1. 'Mae gwarchodfeydd natur yn fwy o ddrwg nag o les'. Trafodwch.
  2. Gwnewch restr o'r enwau adar rydych chi'n eu gwybod. Cymharwch restrau eich gilydd a nodwch unrhyw enwau sy'n newydd i chi.
  3. Rhaglenni gan naturiaethwyr ar y teledu. Eich barn?

Ymadroddion

  • byth a beunydd
  • y cwbl lot
  • treulio amser
  • gyda'r hwyr
  • yn union r'un peth

Ysgrifennu

  1. Yr adar yn fy ngardd.
  2. Ymweld â gwarchodfa natur.
  3. Bywyd gwyllt ein hardal.

Trawsgrifiad

Do, 'di treulio pedwar dwrnod wythnos yma lawr ar Lefela Gwent. Mae'r warchodfa fan'na, gafodd ei hagor, be, yn nwy fil, wel, neud i fyny oeddan nhw neu trio neud i fyny am foddi adar yr Afon Taf a'r Afon Elai fan 'ma yng Nghaerdydd a mae'r warchodfa yn un wych, chware teg.

Lawr yn dechra ffilmio oeddan ni ac - dduda i be sy'n od eleni ydy bod, yn yr ardal yma, lawr yn y de beth bynnag, bod Socan Eira a'r Coch Dan Adain yn hwyr iawn yn dod i mewn. Ges i dipyn ohonyn nhw'n llifo mewn yn hwyr y pnawn dydd Mercher - clywed y gân, y sîp, sîp fatha'r Coch Dan Adain a'r chwc-chwc-chwc fel mae'r Socan Eira'n neud.

Dipyn o Goch Dan Adain wedi dod i mewn ers hynny ond chydig iawn o'r Socan Eira ond o'dd 'na chydig ohonyn nhw lawr ar Lefele Gwent yn bwydo ar yr aeron ac unwaith eto mae'r perthi 'ma'n doraith o aeron cochion ond yno oeddan ni gyda'r hwyr i ffilmio'r drudwennod yn mynd mewn i glwydo a githon ni ryw bum deg mil ohonyn nhw ac mae o'n atgoffa fi o - mae'n rhaid bod amball un wedi gweld Bill Oddie ryw flynadd, dwy flynadd yn ôl, pan oedd o lawr - dw i'm yn cofio lle roedd o, ddim yn bell o Slimbridge rwla oedd o, dw i'n meddwl, yn edrach ar ddrudwennod yn mynd mewn i glwydo gyda'r nos a oedd o union run peth i lawr ar Lefela Gwent, lle maen nhw'n neud y cymyla anhygoel yma sy'n newid byth a beunydd. Mae o'n ryw fath o dwnal un munud, mae o'n gwmwl crwn munud nesa ag oeddan nhw'n mynd yn ôl ac ymlaen, yn ôl ac ymlaen am yn siwr o fod ryw hanner awr cyn yn sydyn iawn, mae un yn penderfynu cwmpo mewn i'r rhes ac a'th y cwbwl lot o fewn ryw bymtheg eiliad wedyn, felly. Ellwch chi weld hwnna fan hyn wrth gwrs. Mae o yng Nghonwy weithia. Dw i'm yn siwr os ydyn nhw yng Nghonwy 'leni, Malltraeth, Aberystwyth, llefydd felly, ac mae - os oes 'na glwydfan drudwennod yn agos ato chi, mae'n werth mynd gyda'r nos i weld yr adar yma.

Noder

Nod y trawsgrifiadau hyn yw adlewyrchu'n gywir yr hyn a glywir ar y crynoddisgiau. Nid yw siaradwyr y Gymraeg, yn fwy na siaradwyr unrhyw iaith arall, yn llefaru'n ramadegol gywir bob amser ac oherwydd hynny ceir enghreifftiau o iaith wallus. Gall y rhain fod yn adnodd gwerthfawr i'r tiwtor ac yn brawf i'r dysgwr nad yw gwneud camgymeriadau yn rhwystr bob amser i gyfathrebu effeithiol. Ar dro, gellir tynnu sylw at wall a manteisio arno i danlinellu ambell bwynt. Greddf y tiwtor a'i adnabyddiaeth o'i ddosbarth fydd yn penderfynu pryd y dylid gwneud hyn ai peidio.


Gwefannau Dysgu Cymraeg

Big Welsh Challenge

Cwrs Cymraeg rhyngweithiol arlein mewn fformat opera sebon sy'n addas ar gyfer dechreuwyr.

Catchphrase

Ystod eang o adnoddau ar gyfer pob lefel o ddysgu Cymraeg.

Colin & Cumberland

Delfrydol ar gyfer dechreuwyr pur yr iaith Gymraeg.

Ieithgi

Rhugl yn y Gymraeg? Rho gynnig ar her gloywi iaith Ieithgi!

Pigion Radio Cymru

Podlediad o uchafbwyntiau wythnosol ar gyfer dysgwyr Cymraeg.

RAW Cymru

Llwyth o gemau geiriau i wella dy sgiliau darllen ac ysgrifennu.

Llywio drwy’r BBC

BBC © 2014 Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd allanol.

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr presennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.