BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Papurau Bro

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

De Orllewin

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Y Tywydd

Teithio

Bywyd Bro

Digwyddiadau

Trefi

Papurau Bro

Oriel yr Enwogion

Hanes

Lluniau

Natur

Gwegamerâu

Eich Llais

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Y Llien Gwyn
Sctoland Yard a fu'n ymchwilio i'r achos nôl ym 1953-54 Llofruddiaeth Llangynin 1953
Tachwedd 2003
Doedd syndod y boblogaeth leol ddim yn enfawr pan ganfuwyd pâr priod yn farw mewn cae ar fferm Cadno, Pentywyn. Synhwyrwyd y marwolaethau o'r dechrau, ers y diwrnod cyntaf hwnnw pan sylwyd bod ty fferm Y Derlwyn, Llangynin yn anarferol o dawel, a'r drysau ynghau.

Union hanner can mlynedd yn ôl ar fore'r l7eg o Hydref 1953, roedd y brodyr Justin a Rowland James yn gwybod bod rhywbeth ofnadwy wedi digwydd. Yr unig gyffro ar fferm John a Phoebe Harries oedd buches yn brefi'n anesmwyth a ieir aflonydd.

Byddai Justin fel arfer yn cwrdd â John Harries wrth ddod â llaeth i'r stand laeth, a byddai'r ddau yn mynd i ffermdy'r Derlwyn am ddishgled. Doedd dim byd yn torri ar draws y ddefod foreol hon. Ond roedd y bore hwn yn wahanol, yn anarferol o wahanol. Doedd John Harries ddim yno i'w gyfarfod, a'r wraig Pheobe ddim yno i'w groesawu ar yr aelwyd.

Mae helynt y cyfnod hwn yn fyw iawn ym meddyliau pobol yr ardal o hyd, ac mae un wraig o Langain yn cofio'r cyfan yn glir iawn. Roedd Nesta Hobbs yn chwaer i'r diweddar Justin a Rowland James ac mae hi'n cofio'r rhyfeddod a deimlwyd trwy'r gymdeithas gyfan am ddiflaniad anesboniadwy Mr a Mrs Harries.

Roedd Rowland wedi trefnu mynd i ffureta cwningod gyda John Harries y bore hwnnw a Justin wedi trefnu mynd gydag ef i sêl fferm yn y prynhawn, ond gwahanol iawn oedd eu symudiadau ar y diwrnod du hwnnw. Daw'r cyfan yn fyw i Mrs Hobbs, sydd bellach yn 86 oed.

"Doedd John ddim wedi troi lan wrth y stand laeth" meddai, "a phan aeth Rowland draw i weld ar y fferm, o'dd yr anifeiliaid yn cadw stwr - y da heb eu godro, yr ieir yn clwcian, a dim siw na miw o'r ty."

Cafodd yr holl beth effaith fawr ar bobol y pentref a thu hwnt, wedi'r cyfan roedd cwpwl addfwyn a adnabuwyd gan bawb yn lleol wedi cael eu llofruddio yn erchyll. Roedd achos mawr ar droed - cysylltwyd â Heddlu Scotland Yard ac fe wnaethon nhw anfon dau o'u ditectifs blaenaf - y Ditectif Ringyll Bill Heddon a'r Ditectif Uwch Arolygydd John Capstick i bentref Llangynin.

Roedd hanes y cornel bach hwn o Sir Gâr ar dudalennau blaen nifer fawr o bapurau newydd trwy Brydain gyfan. Efallai mai'r peth mwyaf nodedig, ac yn sicr y peth tristaf oedd mai nai y cwpwl o'r Derlwyn, Ronnie Cadno a gyhuddwyd o'u lladd. Roedd yntau'n mynnu tan y diwedd oll "Nid wy'n euog. Mae fy nghydwybod yn dawel", ond roedd yr holl dystiolaeth a ddygwyd yn ei erbyn yn sicr o bennu ei ddiwedd ef.

Ond mae Mrs Hobbs o Langain yn cofio bod ei brodyr yn benderfynol mai celwydd oedd honiadau Ronnie Cadno bod ei ewythr a'i fodryb wedi mynd ar eu gwyliau i Lundain. Odd hi'n amlwg iddyn nhw bod rhywbeth mwy na beth wedodd Ronni wedi digwydd i'r ddou, meddai.

Fe gyrhaeddodd heddlu Scotland Yard i ymchwilio i ddiflaniad y ddau. Roedd pawb yn gwybod nad o'n nhw ar eu gwyliau, do'n nhw erioed wedi ymweld â Llundain o'r blaen, meddai Mrs Hobbs. Roedd cig yn barod i'w goginio yn y ffwrn a d'on nhw ddim wedi dweud dim byd am eu trefniadau i Justin a Rowland.

Bu chwilio mawr am y ddau ar hyd a lled y wlad a diweddar wr Mrs Hobbs yn eu plith ar gefn lori Co-op Llambed. Pan welodd ei brodyr hithau'r cae kale a'r llecyn pwdr, gwyddent mai dyna'r fan lle claddwyd Mr a Mrs Harries.

Meddai Mrs. Hobbs, "Fe wnaethon nhw bwyntio at y fan a'r lle a dweud mai fan 'na byddai dod o hyd i gyrff y ddau. Ro'n nhw a'r gymuned yn gyffredinol yn teimlo'n rhwystredig achos doedd yr heddlu ddim yn gwrando arnyn' nhw. Ond o'dd y teledu yn dweud mai oni bai am waith yr heddlu, mi fyddai'r cyrff yno o hyd - nonsens."

Crogwyd Ronnie 'Cadno' Harries ar y 24ain o Ebrill 1954 wedi ei brofi'n euog o ladd John a Phoebe Harries. Mae'n debyg iddo eu trywanu ar gefn eu pennau â morthwyl. Er i bapur y News of the World gynnig gwobr o £500 am unrhyw wybodaeth am y digwyddiad erchyll, ni welwyd ceiniog goch o'r arian hyn gan drigolion Llangynin - ac roedden nhw'n gwybod.

Heledd ap Gwynfor (Prosiect Papurau Bro)


0
C2 0
Pobol y Cwm 0
Learn Welsh 0
BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy