BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Trefi

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

De Ddwyrain

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Y Tywydd

Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Trefi a dinasoedd

Oriel yr Enwogion

Hanes

Lluniau

Gwegamerâu

Eich Llais

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Cwm Llynfi
Y Fari Lwyd yn Llangynwyd @ BBC Cymru Y Fari Lwyd
Roedd y Fari Lwyd yn un o'r hen arferion a oedd yn rhan o ddathliadau'r Hen Galan Cymreig, sef Ionawr 12, a dechreuodd yr arferiad, yn ôl y sôn ym mhentref Llangynwyd, Cwm Llynfi.

Cliciwch isod i wylio clip ffilm o archif BBC Cymru o'r raglen Lloffa a ddarlledwyd yn 1966.

Yn y ffilm gwelir tri o ddynion lleol, gydag un wedi ei wisgo fel y Fari Lwyd, yn ymweld â ffermdy yn yr ardal. Cenir amryw o benillion ac yna ceir ateb gan y ffermwr, cyn iddynt gael eu gadael i mewn i fwynhau lluniaeth.

Ar ddiwedd y ffilm mae un o'r dynion yn adrodd ychydig o hanes traddodiad Y Fari Lwyd yn yr ardal yn nhafodiaith hynod Llangynwyd. (Hawlfraint BBC Cymru.)

Gwyliwch y ffilm o'r Fari Lwyd yn Llangynwyd

Yn 1752 y diwygiwyd y calendr gan roi pwysigrwydd newydd i Galan Ionawr, sef y cyntaf o'r mis. Ond mae dathliadau Hen Galan Ionawr y 12fed wedi cael eu hadfywio mewn rhai rhannau o Gymru heddiw.

gwrando Arfon Hughes yn trafod y Fari Lwyd yn ardal Dinas Mawddwy ar raglen Geraint Lloyd

Atgoffir pobl leol yn Llangynwyd am draddodiad Y Fari Lwyd ar arwydd y dafarn leol, Yr Hendy: cliciwch i weld llun.

Ydych chi'n cofio traddodiad Y Fari Lwyd neu wedi adfer yr hen arferiad yn eich ardal chi? Dwedwch yr hanes trwy lenwi'r ffurflen isod.

  • Arferion y Nadolig a'r Calan

  • Y Fari Lwyd yn Nhal-y-bont, Ceredigion

  • Cyfrannwch

    Siw o Landeilo
    Yr unig tro wnes i weld traddodiad y Fari Lwyd yn cael ei pherfformio oedd yn tafarn y "Feathers" yn Llanwrda tua 20 mlynedd yn ôl ar noson Calan. Fel arfer byddai fy nhad yn cadw arian parod ar bwys ei wely ar noson Calan gan ddisgwyl i grwp Ffermwyr ifanc i hel calennig yng nghanol y nos ar ben tractor a trailer.


    Ychwanegwch eich sylwadau i'r dudalen fan hyn:
    Peidiwch â datgelu eich cyfenw os ydych o dan 16 oed.
    Enw a lleoliad (e.e. Angharad Jones o Gasnewydd):

    Sylw:




    Mae'r BBC yn cadw'r hawl i ddewis a golygu sylwadau. Darllenwch sut i wneud y siwr caiff eich sylwadau eu cyhoeddi. I anfon cyfraniad mwy, cysylltwch â ni.



    Hanes
    Radio Cymru
    Digwyddiadau


    About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy