BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Papurau Bro

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

De Ddwyrain

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Y Tywydd

Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Trefi a dinasoedd

Oriel yr Enwogion

Hanes

Lluniau

Gwegamerâu

Eich Llais

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Y Gloran
Geraint Davies yn dadorchuddio cofeb Kitch Cofio cyfraniad Kitch
Gorffennaf 2002
I Gymry Cymraeg a di-Gymraeg fel ei gilydd, mae cyfraniad James Kitchener Davies i ddatblygiad diwylliannol Cwm Rhondda yn ddifesur.
Ymgais glodwiw i wneud cyfiawnder â hyn oedd anerchiad y Cynghorydd Cennard Davies ar achlysur dadorchuddio plac i nodi bod Kitch wedi bod yn byw yn Aeron', ei gartref ar Heol Brithweunydd, Trealaw o 1940 hyd ei farwolaeth ym 1952.

Cyfeiriodd y Cynghorydd Davies at dair elfen oedd yn perthyn i Kitch: ei wleidyddiaeth, ei fawredd fel llenor a'i grefydd.

Fel sy'n amlwg o'i bryddest radio, Swn y Gwynt Sy'n Chwythu, roedd cyflwr ieithyddol ac economaidd Cwm Rhondda yn y 30au yn boen enaid i Kitch, a'i ymdrechion taer i ddod i delerau â'r sefyllfa, nodwedd o'r bardd, a amlygodd Cennard Davies yn gelfydd iawn.

Llwyddodd y Cynghorydd hefyd i gynnwys cyfeiriadau personol yn ei araith, gan sôn am ei atgofion o fynd heibio i dy Kitch bob bore ar ei daith i'r ysgol a gweld Austin 7 y bardd.

Cyn mynd ati i ddadorchuddio'r plac, a dalwyd amdano gan gyfraniadau aelodau Cymdeithas Gymraeg Treorci a'r Cylch, soniodd Geraint Davies A.C. ei fod wedi bod yn ddigon ffodus i dderbyn ei addysg trwy gyfrwng y Gymraeg yn Ysgol Ynyswen a hyn, wrth gwrs, yn ganlyniad i ymdrechion Kitch a dyrnaid o bobol a rannai'r un weledigaeth, yn ymladd i sefydlu'r ysgol.

Diddorol yw dyfalu ynglyn ag ymateb Kitch i'r ffaith mai aelod o'r sefydliad llywodraethol annibynnol Cymreig cyntaf ers amser y Tywysogion a wnaeth y dadorchuddio.

"Dyma gartref James Kitchener Davies, llenor a gwladgarwr (1902-1952), o 1940 hyd ei farw. "Fe fynnwn i gadw Cwm Rhondda i'r genedl" " yw'r geiriau ar y garreg.


0
C2 0
Pobol y Cwm 0
Learn Welsh 0
BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy