 |
|
Nadolig
Anne Frank
Geiriau
ar gyfer ein dyddiau o ormodedd
Nadolig, 2002
|
Sylwadau
wythnosol Aled Edwards
Cyn y Nadolig, galwodd un o’m cydweithwyr heibio’r swyddfa
yn y Deml Heddwch i ofyn os oedd gennyf ddarn aml ffydd addas i’w
ddarllen yn Gymraeg mewn defod Nadoligaidd.
Aeth fy meddwl yn syth at un o bytiau byrion addasiad godidog Eigra
Lewis Roberts o Ddyddiadur Anne Frank.
Awgrymaf dros y Nadolig hwn y dylai unrhyw un sydd am forio i mewn
i ormodedd ein Nadoligau cyfoes a Chymreig ni ddarllen pwt cryno Anne
Frank ar gyfer dydd Gwener, Rhagfyr 24, 1943.
Cyffes a gollyngdod
Ceir cyffes ar ddechrau’r darn.
Gwelodd Anne yn dda i ymddiheuro wrth Kitty, ei chyfaill dychmygol,
am beidio ag ysgrifennu ati yn ddiweddar.
Fe gafodd bwl drwg o’r ffliw oedd yr esgus.
Bu’n hel meddyliau drwg hefyd yn arbennig am Dussel. Cymerodd hwnnw
arno ei fod yn feddyg a rhoi ei ben seimlyd ar ei mynwes noeth i wrando
ar y synnau. Gwrthwynebodd Anne hyn gan nad oedd yn gariad iddi!
Ond, fe ddatganwyd gollyngdod.
Wrth hanfod pob maddeuant ceir proses o osod pechod o’r neilltu, ei
guddio neu ei wneud yn angof. "Dyna ddigon am fy salwch i," ysgrifennodd
Anne.
Gloria
Yn ystod yr Adfent, nid yw eglwysi yn arfer adrodd y Gloria. Tybir
nad yw’n addas ar gyfer tymor o’r fath sy’n annog edifeirwch ac yn
ysgogi gwyliadwriaeth.
Ond, ar fore’r Nadolig fe’i hadroddir yn egniol. Yn dilyn y gollyngdod,
clywir adrodd y geiriau godidog hynny ‘Gogoniant yn y Goruchaf i Dduw’.
Cafwyd gorfoledd yn natganiadau cryno Anne Frank.
Bellach, yn ôl ei chyfaddefiad ei hun, roedd cyn iached â’r gneuen
ac yn dalach o dros sentimeter.
Roedd hefyd wedi ennill kilo.
Yn rhyfedd iawn, byddaf o hyd yn teimlo’n dalach wrth godi i adrodd
y Gloria yn Excelsis. Y mae Duw yn ei haelioni aruthrol yn
ein codi i fyny hyd yn oed yng nghyswllt yr amgylchiadau gwaethaf.
Gweinidogaeth y Gair a chredo
 Nid
yn annisgwyl i Iddewes ar drothwy’r Nadolig, gwelodd Anne Frank yn
dda i ddwyn rhyfeddod Hanukkah i’r cof.
Cafwyd hanesion trawiadol yn Llyfr y Macabeaid ynghylch glanhau’r
Deml a buddugoliaeth filwrol Israel dros ei gelynion.
Yn allweddol i Anne, dygwyd i gof y wyrth a brofwyd yn hanes unigryw
ei phobl wrth i’r olew a oedd yn ddigonol ar gyfer goleuo’r menorah
am ddiwrnod barhau am wyth diwrnod cyfan.
Mae Iddewon a Christnogion yn mynegi eu cred yn y Duw hwnnw sy’n cyflawni
gwyrthiau. Gwneir hyn yn arbennig yn ystod wythawd Hanukkah a’r Nadolig.
Dygir gweddïau i ganol y defodau i ddiolch i Dduw ac i ymbilio dros
eraill.
Y Tangnefedd
Sylwodd Anne, yn wyneb rhyfeddod y Nadolig, fod pawb yn y ty yn cyd-dynnu’n
dda. Ni chafwyd cwerylon mwyach. Ysgrifennodd yn gryno y geiriau hyn:
"‘Ni chafwyd y fath heddwch a thawelwch yn y ty hwn ers o leiaf
chwe mis."
Yng nghanol litwrgi’r Nadolig ceir y Tangnefedd. Rhoddir
cyfle i’r saint gyfarch ei gilydd a mynegi hynny drwy gyfnewid arwydd.
Yr Ewcharist
Ar ddechrau’r weddi ewcharistaidd dygir bara a gwin at yr allor.
Nid gwenith a grawnwin yn unig, ond bara a gwin.
Dygir eiddo Duw a diwydiant dyn at yr allor.
Soniodd Anne Frank am y dogn ychwanegol o olew coginio a ddygwyd ynghyd
â melysion a thriagl dros y Nadolig. Fel y cymerwyd bara a gwin a’i
droi’n gorff a gwaed Crist, bu Anne Frank yn cadw’r siwgr a arferai
roi ar ei huwd am fis cyfan ar gyfer gwaith amgenach.
Fe gymerodd Mr Kleiman y siwgr a’i droi’n ffondant.
Yr anfon allan
Ar ddiwedd pob litwrgi ceir anfon allan. Pwrpas defodau
crefyddol yw galluogi’r rhai sy’n credu i wynebu’r byd – nid ei osgoi.
Nododd Anne ar ddiwedd ei neges wrth Kitty bod y rhyfel mewn cyfnod
o gyfwng a bod yr ysbryd yn isel. Ar Awst 4, 1944, arestiwyd yr wyth
oedd yn cuddio yn y Rhandy Dirgel.
Credir i Anne gael ei hallgludo, yn y cludiad olaf o Westerbork i
Auschwitz. Oddi yno fe’i cymerwyd i Bergen-Belsen. Bu farw yno yn
ystod gaeaf 1944-45.
Erys geiriau trawiadol Anne Frank ar gyfer Ebrill 5, 1944 yn fyw iawn
yn y cof:
"Dydw i ddim eisiau byw bywyd dibwrpas fel y rhan fwyaf o bobl. Rydw
i eisiau bod yn ddefnyddiol a rhoi mwynhad i bawb, hyd yn oed y rhai
nad ydw i erioed wedi eu cyfarfod. Rydw i eisiau dal i fyw hyd yn
oed wedi i mi farw!"
Rhyfeddod Hanukkah a’r Nadolig yw bod yr hyn a fu farw yn fyw.
Ebostiwch eich sylwadau chi
|
|
  |
 |
|
 |
|
Y Parchedig Aled Edwards yn rhoi'r byd
yn ei le. |
 |
|
|
|
Cofio
Gwenynen Gwent