BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

MAWRTH
18fed Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Y Celtiaid

BBC Homepage
Cymru'r Byd
Addysg
Y Celtiaid

Gemau a storiau

Ffeil ffeithiau

Ble yng Nghymru

Eich Crefftau Celtaidd

Rhieni ac athrawon

English

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Gemau a storiauFfeil FfeithiauEich Crefftau CeltaiddBle yng NghymruRhieni ac athrawonEnglish

Rheol o Rufain

Daeth y Rhufeiniaid i Gymru i chwilio am gyfoeth - tir, caethweision, ac yn bennaf haearn, plwm, sinc, copr, arian ac aur. Daethant o Rufain yn yr Eidal, gan orchfygu llwythau eraill ac ennill tir ar draws y rhan fwyaf o Ewrop a Gogledd Affrica. Yn 43OC daethant i Brydain.

Adeiladwyd trefi gan y Rhufeiniaid lle nad oedd y Celtiaid yn ymladd yn ôl. Adeiladwyd caerau cryf a oedd wedi'u cysylltu i ffyrdd da. Roedd porthladdoedd a harbwrs yn fannau pwysig i'r Rhufeiniaid i ddod â bwyd, gwin ac olew o dramor i mewn i Gymru. Roeddynt hefyd yn allforio nwyddau o Gymru i wledydd tramor.

Torfgadwyn

Torfgadwyn Haearn o Lyn Cerrig BachDaethpwyd o hyd i'r dorfgadwyn haearn yma yn Llyn Cerrig Bach yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Mae'n cynnwys pump pâr o ddolennau gwddw. Dywedodd yr awdur Strabo i'r Rhufeiniaid allforio caethweision o Brydain tua diwedd Oes yr Haearn.

Fodd bynnag, ni allwn fod yn siŵr beth oedd pwrpas y gadwyn - gallai fod wedi'i defnyddio ar gyfer troseddwyr neu aberthau.

Nid oedd y berthynas rhwng y Rhufeiniaid a'r Celtiaid yn anghyfeillgar o hyd. Roedd ffordd o fyw y Rhufeiniaid yn wahanol iawn i'r Celtiaid a dechreuodd nifer o'r Celtiaid efelychu'r Rhufeiniaid, drwy siarad eu hiaith a byw fel nhw. Daeth geiriau Lladin i mewn i'r iaith Gymraeg gan newid yr iaith a siaradwyd gan y Celtiaid. Aeth ffordd o fyw y Rhufeiniaid a'r Celtiaid yn un cymysg. Priodasant ei gilydd. Roedd milwyr y Rhufeiniaid yn ymddeol o'r fyddin ac yn dechrau ffermio a chadw siop. Ymunodd meibion ac wyrion y rhai hynny oedd wedi ymladd yn erbyn y Rhufeiniaid ar y dechrau gyda hwy.

Celt a Rhufeinwr yn brwydroWedi 400 mlynedd gadawodd y Rhufeiniaid Brydain. Roedd eu hymerodraeth yn dod i ben. Yn y rhannau gorllewinol o Ynysoedd Prydain, goroesodd y Celtiaid er gwaethaf y bygythiad newydd - yr Eingl Sacsoniaid.


Yng Nghymru, Yr Alban, Iwerddon ac Ynys Manaw, Cernyw a Llydaw, mae diwylliant Celtaidd wedi goroesi ac rydym yn dal i feddwl am ein hunain fel Celtiaid heddiw.

©AOCC


Tystiolaeth
Llinell amser
Cartref
Crefftau
Gwisg a gwedd
Rhyfelwyr
Crefydd a chredf
Rheol o Rufain
Cysylltiadau



About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy