bbc.co.uk
Home
Explore the BBC

MAWRTH
18fed Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
1900 - 1913

A-Y | Chwilota
Y Diweddaraf

Newyddion

Chwaraeon

Y Tywydd

Radio Cymru yn fyw
Safleoedd



BBC Homepage

Cymru'r Byd
» Canrif O Brifwyl
1900 - 1913
1914 - 1937
1938 - 1955
1956 - 1966
1967 - 1979
1980 - 1999
Radio a Teledu
Ble ar y We

Gwnewch

Amserlen teledu

Amserlen radio

E-gardiau

Arolwg 2001

Gwybodaeth

Ymateb

Lleoliad yr Eisteddfod           Bangor

Prif Ddigwyddiadau Hanesyddol

  • Rhyfel De Affrica yn dod i ben.
  • A.J. Balfour yn Brif Weinidog.
  • Lloyd George yn apelio ar Gyngres yr  Undebau Llafur i roi cefnogaeth i streicwyr y  Penrhyn.
  • Y 'Riot Act' yn cael ei darllen ym Methesda a milwyr yn cael eu symud i'r dref.
  • Deddf Addysg yn gosod ysgolion elfennol dan reolaeth cynghorau lleol.
  • Cwblhau rheilffordd Cwm Rheidol.

Archdderwydd                 Hwfa Môn

Y Gadair

Testun. Awdl: 'Ymadawiad Arthur'
Enillydd: T.Gwynn Jones
Beirniaid: John Morris-Jones, Elfed.
Cerddi eraill:

'Roedd awdl gan Ben Bowen yn y gystadleuaeth, ond ni chafodd feirniadaeth ffafriol gan John Morris-Jones. Alafon (Owen Griffith Owen) oedd yr ail am y Gadair.

Blwyddyn
Mynegwe
Radio a Teledu

 
 

Ymateb a sylwadau Alan Llwyd

Er bod hadau'r Mudiad Rhamantaidd wedi eu plannu cyn troad y ganrif, dyma flaenffrwyth y Mudiad. 'Roedd gwobrwyo dwy gerdd ramantaidd eu naws a'u hysbryd yn nwy brif gystadleuaeth farddoniaeth yr Eisteddfod yn hwb aruthrol i Ramantiaeth.'Roedd yr oes ramantaidd wedi gwawrio. 

Awdl ddramatig ac epigramatig wych oedd awdl fuddugol 1902, ac 'roedd y gynghanedd gynnil a'r delweddu diriaethol yn wrthbwynt i awdlau clogyrnaidd a thraethodol y cyfnod. Dewiswyd testunau'r Gadair a'r Goron yn Eisteddfod Bangor gan John Morris-Jones, a oedd yn benderfynol o arwain barddoniaeth Gymraeg allan o anialwch Oes Victoria.

Y Goron

Testun.                                         Pryddest: 'Trystan ac Esyllt'
Enillydd.                                       R. Silyn Roberts
Beirniaid.                                     John Morris-Jones, Elfed
Cerddi eraill:

W.J. Gruffydd oedd yr ail. Cyhoeddwyd ei bryddest mewn llyfr ar y cyd ag awdl anfuddugol Alafon a thelynegion ail-orau Eifion Wyn ym Mangor. Dywedodd Gruffydd mai protest oedd ei bryddest yn erbyn 'lol llawer o'r beirdd newydd', sef y beirdd diwinyddol-athronyddol a ddilynai Islwyn. 

Ymateb a sylwadau Alan Llwyd

Pryddest ramantus ei chywair oedd y bryddest fuddugol, ac ynddi lawer o fotifau a themâu'r beirdd rhamantaidd, fel anfarwoldeb serch a gwewyr serch.

Y Fedal Ryddiaith                   
Sefydlwyd ym 1937
 
Tlws y Ddrama                        
Cystadleuaeth gynhlaiwyd rhwng 1961 a 1993
 
Tlws y Cerddor                       
Sefydlwyd ym 1990 
 
Llyfrau perthnasol

Dau lyfr Canrif o Brifwyl gan Alan Llwyd, Cyhoeddwyr, Barddas. Mis Awst 2000.



About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy