BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Papurau Bro

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

Canolbarth

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Y Tywydd

Teithio

Bywyd Bro

Digwyddiadau

Papurau Bro

Trefi

Oriel yr Enwogion

Hanes

Lluniau

Gwegamerâu

Eich Llais

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Yr Angor
Ifan Morgan Jones Igam Ogam - y llwybr at nofel gyntaf
Hydref 2008
Yn Awst 2008 enillodd Ifan Morgan Jones Gwobr Goffa Daniel Owen am ei nofel Igam Ogam. Dyma Ifan yn sôn am sut aeth e ati i ysgrifennu'r llyfr.

"A dweud y gwir, roeddwn i'n chwysu chwartiau. Roeddwn i wedi bod yn poeni ers misoedd lawer, a'm paratoi fy hun yn feddyliol ac, ie, yn gorfforol ar gyfer yr her o'm blaen.

Na, nid paratoi i godi yn y pafiliwn i dderbyn gwobr Daniel Owen oeddwn i, ond paratoi i redeg marathon Caeredin. Ychydig ddyddiau cyn rhedeg y ras honno ces i wybod fy mod i wedi ennill y wobr, a wnaeth y newyddion ddim llawer i dawelu stumog oedd yn corddi fel peiriant golchi dillad beth bynnag.

Fe fyddwn i'n meddwl ei fod yn dipyn o sioc i unrhyw un sy'n cael yr alwad ffôn honno i ddweud wrthyn nhw eu bod wedi ennill un o brif wobrau'r Eisteddfod Genedlaethol. Ond yn fy achos i do'n i ddim hyd yn oed wedi trio, mewn gwirionedd. Wedi ysgrifennu'r nofel fel darn o waith cartref ar gyfer cwrs M.A. rhan amser ym Mhrifysgol Bangor oeddwn i.

Cyfres o ddigwyddiadau annhebygol a arweiniodd at greu'r nofel. Ar ôl gadael coleg yn 2005 gyda gradd mewn newyddiaduraeth penderfynais geisio am swydd yn y cyfryngau. Ond roedd pawb yn dweud yr un peth - bod angen tystysgrif arna'i i ddangos fy mod i wedi pasio arholiadau ar law-fer, llywodraeth San Steffan, llywodraeth leol, a chyfraith newyddiadurol. Felly penderfynais geisio am gwrs y Press Association yn Newcastle-upon-Tyne, ble buAndrew Marr unwaith yn fyfyriwr (fel y byddent yn ein hatgoffa ni yn feunyddiol). Ond roedd mor cael mynediad i'r cwrs mawreddog hwn fel y penderfynais ddechrau cwrs M.A. mewn ysgrifennu creadigol yn y Gymraeg yn y cyfamser.

Dw i ddim yn siŵr pam yn union - roeddwn i wedi rhoi'r gorau i'r Gymraeg cyn gynted ag y gallwn i, ar ôl gorffen fy TGAU. Ond roedd byw gyda dau gyfaill oedd yn astudio'r Gymraeg yn y brifysgol, Tomos a Dylan (enwau fydd yn gyfarwydd i unrhyw un sydd wedi darllen y llyfr) wedi tanio fy niddordeb mewn llenyddiaeth Gymraeg. Bryd hynny wnes i fenthyg a darllen Seren Wen ar Gefndir Gwyn, llyfr wnaeth nid yn unig fy argyhoeddi fod yna stwff da i'w ddarllen yn y Gymraeg ond hefyd bod yna rywbeth cynhenid yn yr iaith a'r diwylliant oedd rywsut yn addas ar gyfer ysgrifennu ffantasi.

Beth bynnag, roedd gan fy nhiwtor, yr Athro Gerwyn Wiliams (Wiliams efo un l!), ddigon o ffydd ynddo i i ganiatáu i fi ddechrau'r cwrs. Ac ar fy ffordd o'r cyfarfod hwnnw, ynghanol Bangor, ces i'r alwad yn dweud fy mod i wedi fy nerbyn ar y cwrs yn Newcastle, hefyd. Yr unig ddewis wedyn oedd mynd i Newcastle a dweud wrth yr Athro Gerwyn Wiliams y byddai'n rhaid i mi wneud y cwrs M.A. yn rhan amser!

Roedd hi tua mis Mai yn 2007, flwyddyn a hanner yn ddiweddarach, a minnau erbyn hynny yn ohebydd cyffredinol i gwmni Golwg, pan ges i neges frys gan yr Athro Gerwyn Wiliams. Roedd yr e-bost - wedi ei ysgrifennu'n rhannol mewn priflythrennau - yn esbonio bod y darn olaf o waith cwrs, sef darn o waith creadigol 20,000 o eiriau, i fod i mewn ychydig o wythnosau yn ddiweddarach. Fe ofynnais i am wythnos oddi ar y gwaith a chilio i dy fy mam yn y Waunfawr ger Caernarfon i ysgrifennu'r darn creadigol. Penderfynais i ysgrifennu nofel ffantasi am mai dyna fy hoff genre a, gydag amser yn brin, dyna oeddwn i'n meddwl y byddwn i'n cael y mwyaf o rwyddineb a hwyl wrth ei ysgrifennu. Yn y diwedd fe es i gymaint o hwyl nes i fi ysgrifennu 50,000 o eiriau yn hytrach na'r 20,000 a ofynnwyd amdano. A heblaw am ambell i gywiriad fan hyn a fan draw dyna'r nofel aeth i mewn i'r cwrs M.A., a dyna'r nofel a aeth i mewn i'r gystadleuaeth.

Roeddwn i wedi cystadlu unwaith o'r blaen, yn 2005, gyda nofel ffantasiol arall ac wedi cael adolygiad gwael iawn gan bob un o'r beirniaid. Felly'r unig gymhelliad oedd gen i wrth ddanfon y nofel i mewn oedd cael beirniadaeth a hefyd er mwyn cynyddu'r nifer o nofelau yn y gystadleuaeth, gan fod nifer yn mesur llwyddiant cystadleuaeth yn ôl nifer yr ymgeiswyr yn hytrach na'u safon. Roedd hi flwyddyn yn ddiweddarach eto pan ges i wybod bod y nofel wedi ennill y wobr, ac roeddwn i wedi anghofio amdani yn gyfan gwbwl erbyn hynny.

Ddechrau Mai ces i wybod fy mod i wedi ennill, felly roedd rhaid i fi gadw'r gyfrinach i fy hun am dri mis. Roedd yn deimlad rhyfedd iawn gwybod bod rhywbeth o bwys wedi digwydd i fi tra bod pawb arall yn parhau fel pe bai dim byd wedi digwydd. Erbyn hyn dw i'n difaru braidd peidio dweud wrth fwy o fy ffrindiau, a dweud y gwir, ond ar y pryd rydych chi'n teimlo fel petai un o draed mawr Monty Python am ddod i lawr a'ch gwasgu yn fflat pe bai chi'n agor eich ceg.

Roedd y broses o olygu'r gyfrol yn un reit anodd gan nad oeddwn i wedi rhoi gymaint â hynny o feddwl i mewn iddi wrth ei hysgrifennu yn y lle cyntaf. Y flaenoriaeth amlwg oedd tynhau'r ail ran, a sicrhau bod y plot yn llinell syth oedd yn mynd drwy'r cwbwl. Roedd Alun Jones o'r Lolfa, oedd yn olygydd ar y nofel, yn wych a doedd o ddim yn torri dim byd heb ofyn am ganiatâd. Fe ddarllenais i un adolygiad yng nghylchgrawn Barn oedd yn awgrymu ei fod o wedi 'ailwampio' y nofel! Roedd yn honiad eithaf doniol, o ystyried na fyddai wedi cael amser i'w hailwampio hyd yn oed pe bai wedi bod eisiau. Ychydig wythnosau yn unig a gafwyd i fynd drwyddi, ac roedd cyfyngiadau llym ar beth ellid ei newid. Yn y diwedd fe wnes i dorri ryw 2,000 o eiriau allan o'r ail hanner, ac fe gytunodd Alun Jones gyda phob un o'r toriadau.

Dw i'n mwynhau darllen adolygiadau o'r nofel, hyd yn oed y rhai negyddol. Rydw i'n gwybod beth yw ffaeleddau'r nofel, ac efallai am ei bod wedi ei chreu drwy ryw fath o ddamwain yn teimlo fod moddd i mi gymryd cam yn ol a'i barnu'r wrthrychol fel pawb arall. Fe'i hysgrifennwyd mewn un llif o isymwybod dechrau'r haf flwyddyn yn ol, a pe bawn i wedi oedi ac edrych ar y nofel gyda llygad mwy beirniadol mae'n bosib y byddai lot o'r hwyl wedi ei sugno allan ohoni. Ond mae cymaint o bobol wedi dod ata'i yn dweud eu bod nhw wedi mwynhau hyn a'r llall, neu chwerthin am ben rhyw jôc. Dw i'n meddwl os ydi rywun yn cael pleser wrth ysgrifennu bod hynny'n dod drwodd yn y testun ac mae pobol yn cael hwyl wrth ddarllen hefyd."


0
C2 0
Pobol y Cwm 0
Learn Welsh 0
BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy