BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Papurau Bro

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

Canolbarth

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Y Tywydd

Teithio

Bywyd Bro

Digwyddiadau

Papurau Bro

Trefi

Oriel yr Enwogion

Hanes

Lluniau

Gwegamerâu

Eich Llais

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Y Tincer
T Ifor Rees a Morfudd yn La Paz, Bolivia ym 1945 T. Ifor Rees - Yr Anturiaethwr
Chwefror 2010
Leusa Llewelyn sy'n bwrw golwg dros yrfa T Ifor Rees, a oedd yn diplomydd i'r Swyddfa Dramor.

Yn yr ardal hon mae'n debyg mai fel gwr Ysgol Sul y cofir Dr T. Ifor Rees, Bronceiro orau.

Roedd yn ffyddlon iawn i Gapel y Garn a'r pethe.

Roedd hefyd yn driw iawn i'r iaith Gymraeg, a llwyddodd i gyfieithu nifer o glasuron Ffrainc, Sbaen a'r Eidal i'r Gymraeg i roi blas o gyfoeth llenyddol Ewrop i'r gynulleidfa o Gymru.

Dros y flwyddyn ddiwethaf cefais y pleser o gael ymchwilio i fywyd a gwaith T. Ifor Rees, a darganfyddais fod y ddelwedd ohono fel trysorydd parchus i'r Capel ymhell o fod yn ddarlun cyflawn.

Cyn ymddeol yn 1949, diplomydd i'r Swyddfa Dramor ydoedd - a threuliodd dros bymtheg mlynedd ar hugain dramor yn edrych ar ôl buddiannau Prydain mewn gwahanol gymunedau yn Ewrop ac yn America Ladin.

Roedd gwledydd De America yn ansefydlog iawn yn y cyfnod y bu'n byw ynddynt, ac roedd chwyldroadau a gwrthyfeloedd yn ddigwyddiadau cyson iawn.

Yn 1946, roedd Ifor Rees a'i ferch, Morfudd, yn byw yn La Paz, prifddinas Bolivia.

Roedd aflonyddwch mawr yn y wlad bryd hynny, ac aelodau o'r gymdeithas yn ceisio dymchwel y llywodraeth.

Un dydd yn ystod cynnwrf ar y strydoedd, daeth bwled gwn drwy ffenestr cartref y Reesiaid.

Roedd hi'n anrhefn llwyr yn La Paz, a chyfraith a threfn yn cael ei anwybyddu yn llwyr.

Yn ystod yr helynt, daeth un o farwniaid mwyaf y diwydiant tun ym Molivia, Carlos Victor Aramayo, i geisio lloches yng nghartref Ifor Rees.

Roedd y llywodraeth am ei waed, er nad oedd yn euog or un drosedd.

Yn ôl ei natur gymwynasgar, derbyniodd Ifor Rees y ffoadur i'w gartref, er gwaethaf y perygl iddo ef ei hun.

Yna, bu'n rhaid dyfeisio cynllun i gynorthwyo Aramayo i adael y wlad.

Gyrrodd Ifor Rees ef â'i deulu i'r Maes Awyr, ond cawsant sioc o weld fod nifer o gynrychiolwyr y llywodraeth yno'n barod.

Felly cuddiodd pawb yn y car, cyn darganfod mai wedi dod i groesawu Canghellor Peru oddi ar yr awyren yr oedd cynrychiolwyr y llywodraeth!

Rhyddhad mawr i Ifor Rees oedd cael danfon Araymaro â'i deulu o'r diwedd ar yr awyren, lle y bu iddynt ffoi i Chile o grafangau eu herlidwyr.

Ysgrifennodd Ifor Rees ddwy gyfrol hardd o hanesion ei deithiau o amgylch cyfandir De America, sef Illimani a Sajama.

Maent yn llawn lluniau, sy'n gofnod anhygoel o dirwedd a chymdeithas yr Indiaid yng nghychwyn yr ugeinfed ganrif.

Yn y llyfrau, ceir hanesion anghredadwy o anturiaethau Ifor Rees i gopaon llosgfynyddoedd, a mynyddoedd serth eiraog.

Bu mewn sawl storm enbyd ar y môr, a bu ar daith mewn cwch bregus ar afon â'i llond hi o siarcod!

Cafod gwymp oddi-ar ei geffyl, a bu o fewn trwch blewyn i fynd dros ymyl clogwyn mewn hen lori.

Gallwn fynd ymlaen ac ymlaen am ei hanes difyr, ond o ystyried dawn dweud Ifor Rees - gwell fyddai i chi ddarllen y cyfrolau eich hunain!

Hoffwn ddiolch i Mrs Morfudd Rhys Clark am ei chymorth gyda'm ymchwil.

Bu hithau hefyd ar sawl antur cyffrous gyda'i thad - yn ymweld â Macchu Picchu ac yn hedfan mewn awyren fechan yn isel dros gopaon yr Andes!


0
C2 0
Pobol y Cwm 0
Learn Welsh 0
BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy