BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Papurau Bro

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

Canolbarth

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Y Tywydd

Teithio

Bywyd Bro

Digwyddiadau

Papurau Bro

Trefi

Oriel yr Enwogion

Hanes

Lluniau

Gwegamerâu

Eich Llais

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Y Gambo
Mario Ferlito Arrivederci Mario!
Mai 2009
Bu farw Mario Eugenio Ferlito ar Fai y cyntaf. Jon Meirion Jones sy'n talu teyrnged i'r dyn a addurnodd Eglwys y Galon Gysegredig, yng ngwersyll Rhif 70 yn Henllan.

Bu farw Mario Eugenio Ferlito yn ei gartref ym mhentref Ornavasso yng ngogledd yr Eidal yn ystod oriau man y bore, dydd Gwener Mai y cyntaf. Roedd yn 86 mlwydd oed.

Bellach, mae'n adnabyddus fel y cyn arlunydd garcharor a fu'n gyfrifol am ei addurnwaith yn Eglwys y Galon Gysegredig, yng Ngwersyll Rhif 70 yn Henllan.

Fe' i magwyd ym mhentref bychan Oleggio Castello nid nepell o Lyn Orta a thref Omegna. Yn Awst 1942, gorfodwyd Mario i ymuno a'r fyddin ac wedi misoedd o hyfforddiant symudodd i Ogledd yr Affrig.

Ond ni pharhaodd ei 'ryfel' am hir. Ymhen tri mis, daeth y cyfan i ben.

Disgynnodd Mario, yn un o 240,000 o'r mynydd-dir i wastadeddau Môr y Canoldir. Nid oedd wedi tanio yr un ergyd yn erbyn ei elyn ac ymfalchiai yn y ffaith nad oedd wedi lladd neb.

Fe'i cludwyd mewn llong i Glasgow ar 24 Gorffennaf 1943 cyn teithio ar drên dros nos, i Henllan. Ond symudwyd Mario ymhellach i hostel Eglwyswrw yn un o 35 o garcharorion.

A thrwy'r wythnosau a'r misoedd bu'n gweithio yn lleol - yn Llandudoch, Aberystwyth, Caerfyrddin, Aberaeron, Crymych, Trefdraeth, Abergwaun a Nanhyfer.

Cyflawnodd waith megis codi muriau, bricio, torri ffosydd, dyrnu, carthu beudai a chynaeafu.

Rhedai elfen o styfnigrwydd drwy ei bersonoliaeth ac wedi gwrthod gorchymyn i sarjant fe'i cludwyd o flaen ei well yn Henllan. A'r ddedfryd oedd wythnos mewn cell ar fara a dŵr.

'Teimlwn yn brudd a diflas. Roeddwn mor ddigalon. Roeddwn nawr yn is-garcharor yn fy ngharchar fy hun!' - oedd ei sylwadau.

Yn ei gell difyrrodd ei hun trwy sgetsio ar dameidiau o bapur a sylwodd un o'i gyfeillion ar hyn. Fe'i gwahoddwyd gan y prif swyddog i wneud ei gwaith arlunio yn yr eglwys a grewyd gan yr Eidalwyr mewn caban pren.

Nid estynnwyd unrhyw gymorth iddynt. Gofynnodd Mario i'w gyd¬garcharorion i gasglu deunydd ar gyfer ei waith. Trwy ddirgel ffyrdd daeth i'w law - dabledi lliw o ffatri wlan gyfagos, growns to a choffi, glud o esgyrn pysgod, crwyn winwns, mwyar, pwlp moron, bresych coch, mefus, ffrwythau'r ysgaw a tybaco, cyn cymysgu'r cwbl a hylif piclo (eisin `glass').

Gyda dau frws, a chortyn, yn aml dan olau canwyll creodd allor o goncrit, pileri o duniau `bully beef, canhwyllbrennau hefyd o duniau, pulpudau bychain o focsys y Groes Goch, lectyrn o bren a llestri i ddal y dŵr cysegredig.

Uwchben yr allor, ffresco o'r 'Swper Olaf ac ar y trawstiau mur¬luniau o themau crefyddol. 0 amgylch y lluniau trawiadol roedd bysedd canghennog y winwydden. Gorffennodd y gwaith mewn tri mis.

Cofir am Mario am ei ddawn gelfyddydol. Roedd yn wr deallus, hawddgar, hynaws a charedig. Yn ei eiriau a'i weithredodd dangosodd haelioni brawdgarwch, cyfeillgarwch a thrwy ei anrhegion.

Rhannodd ddelfrydau cymharol Cymru a'r Eidal - sef cyfraniad yr uned deuluol i dwf cenedl, cerddoriaeth, bwyd a'r bwrdd fel llwyfan a chanolbwynt gair a chyfoeth iaith, a hiwmor a hwyl mewn serchowgrwydd a brawdgarwch.

Ymwelodd Mario a Chymru saith o weithiau. Roedd yn hoff lawn o'i phobl, ei thirwedd a'i diwylliant. A phan ymwelodd of a'i gyd gyn¬garcharorion ail ddeffrowyd y brawdgarwch a'r cyfeillgarwch a gyneuwyd yn y pedwar degau. Cafodd ffermwyr, pentrefwyr, cyn¬warchodwyr a gweithwyr ail-flasu'r `amicizia' (cyfeillgarwch) a grewyd ymhlith yr Eidalwyr.

Adeiladwyd perthynas arbeunig a theuluoedd Bryndewi ac yn ardal y Ferwig. Pan ymwelodd teuluoedd o'r ardal hon a glannau Llyn Maggiore, bu Mario yn dywysydd parod iddynt a'i groeso cynnes.

Aeth i gyfarfod a Lewis ac Ella Williams (Heol Gwyddil), Rayanne ac Elizabeth Jenkins (Sarnau), Don a Catherine Ramage (Castellnewydd Emlyn), y diweddar John (Q.C.) a'i deulu o Landudoch, a Maureen a Winston o Aberporth.

Yn ddiweddar danfonwyd cyfarchion oddi wrth ddisgyblion ysgolion Dihewyd, y Garreg Hirfain


0
C2 0
Pobol y Cwm 0
Learn Welsh 0
BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy