BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Papurau Bro

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

Canolbarth

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Y Tywydd

Teithio

Bywyd Bro

Digwyddiadau

Papurau Bro

Trefi

Oriel yr Enwogion

Hanes

Lluniau

Gwegamerâu

Eich Llais

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Plu'r Gweinydd
Lynwen (canol) ger y Whitehouse yn Washington DC. O Gymru i Ohio
Hydref 2009
Lynwen Haf Roberts yn sôn am ei chyfnod oddi cartref yn yr Amerig.

Mae nhw'n dweud wrtha i "Gwell Cymro, Cymro oddi Cartref". Mi alla i ddweud, â llaw ar fy nghalon, fod hyn yn sicr yn wir. Bu treulio cyfnod oddi cartref yn yr Amerig dros y pedwar mis diwethaf yn dyst i hynny, a pe bawn i'n cael y cyfle i ddychwelyd i Brifysgol Rio Grande yn y dyfodol, byddai'n bleser o'r mwyaf i mi gael gwneud hynny!

Serch hynny, wrth edrych yn ôl dros fy nghyfnod yn yr Amerig, doedd dim atal y nerfau pan yr oeddwn i'n troedio'r awyren honno ym maes awyr Bryste ar fore rhewllyd ym mis Ionawr. Bu ffarwelio â'r teuluoedd y noson flaenorol yn brofiad emosiynol a dweud y lleiaf, a buon ni'n ffodus tu hwnt fod Hefina Talwrn o gwmpas efo paced o tissues i atal y dagrau!

Rhaid oedd dilyn y 'Môr Coch' trwy'r maes awyr yn llythrennol, gan fod yr unarddeg ohonom ni'n gwisgo'r hwdis coch a brynwyd yn arbennig ar gyfer yr achlysur, a llusgo ein cesys trymion, a ddaliai'r holl nwyddau a'r dillad y byddem ni eu hangen yn ystod ein taith.

Wedi taith hir, o oddeutu 9 awr mewn awyren, yna 2 awr bellach ar fws, cyrhaeddom y Brifysgol ym mherfeddion y nos, gyda Jeanne a Mark, ein gwarcheidwaid yno i'n tywys at ein hystafelloedd. Yn ffodus i ni, roedd y merched i gyd wedi'u lleoli ar yr un llawr, ac roeddwn i'n rhannu fy ystafell â Elin, felly doedd dim dianc rhag y cysylltiad â'r hen Ddyffryn Banw!

Unwaith y trawodd fy mhen ar y gobennydd, syrthiais i gysgu'n syth, yn barod am y pedwar mis o'm blaen.

Daethom i ddeall yn eithaf cyflym y cysylltiad cryf oedd gan yr ardal â Chymru. Roedd y rhan helaeth o'r ymfudwyr Cymreig cyntaf wedi ymgartrefu yn y rhanbarth yn ystod degawdau cynnar y 19eg ganrif, ac roedd llawer o'u disgynyddion yn dal i fyw yn yr ardal hyd heddiw, gan gynnwys un tyddynwr o'r enw Dan Evans, a oedd bob tro'n dod draw atom i ddweud helo amser cinio yn y ffreutur. Yn wir, roedd Jeanne, ein gwarchodwraig, yn falch iawn o ddatgan ei bod hithau yn un o'r 'Jonesiaid'!

Treuliwyd sawl awr yn Nghanolfan Madog; canolfan Gymreig ym mhentref Rio Grande, ble yr oedd Jeanne'n gweithio, a geisiai sirchau fod traddodiadau Cymreig yn cael eu cynnal a'u cadw yn yr ardal, er budd y cenedlaethau i ddod. Bu'n agoriad llygad gweld cymaint yr oedd y trigolion lleol yn gwerthfawrogi eu gwreiddiau Cymreig, a pha mor benderfynol yr oeddynt o gadw'r hen draddodiadau yn fyw.

Cyfarfum â un dyn ar dip i Columbus un tro a oedd wedi treulio 17 mlynedd yn dysgu'r iaith Gymraeg, a hynny heb deithio i Gymru unwaith, a heb neb arall i ymarfer ag ef. Yn wir, fe wrthododd yn lân â siarad Saesneg â ni gan ei fod, yn ei eiriau ei hun, eisiau cymryd mantais o'r cyfle i ymarfer ei Gymraeg".

Piti nan fuasai rhai ohonom ni'r Cymry yr un mor barod i ddangos y fath frwdfrydedd tuag at ein hiaith...

Ta waeth, roedd gwaith i'w wneud tra yn yr Amerig, yn bennaf oll ymarfer cyn ein taith i Efrog Newydd. Yn ffodus iawn i ni, fel rhan o'r cwrs, fe dderbyniom y cyfle i berfformio drama yn theatr y Producers Club yn Broadway.

Roedd y syniad y byddem ni'n perfformio yn un o ranbarthau theatrig mwya'r byd yn sicr yn gyrru iasau i lawr asgwrn fy nghefn, ac yn binacl ar y cyfan, cawsom y cyfle i gyfarfod â'n cyd-fyfyrwyr o Gymru tra yno, a hynny mewn dinas dan flanced o eira! Treuliom fis yn ymarfer yn galed dan oruchwyliaeth yr athro Greg Miller - dyn cymharol fyr, bochgoch; Sion Corn y byd dramatig fel petai, ond a oedd yn amlwg yn hynod ddeallus ac yn ddigon bodlon ein cynghori a rhannu ei brofiadau o fod yn actor proffesiynol.

Dysgom llawer dan ei adain ef, a llwyddom i aeddfedu fel unigolion yn ogystal â fel actorion, a bu gweithio ag ef o fudd maw'r in cynhyrchiad, gan ei fod ef yn un o gyfeillion pennaf yr actor a'r cyfarwyddwr Brooks Jones, sef gwrthrych ein drama, ac awdur y llyfr a seiliom ein cynhyrchiad arni. Roedd Brooks yn frodor o dref Jackson, oddeutu hanner awr i ffwrdd o Brifysgol Rio Grande, ac roedd wedi chwarae rhan allweddol ym myd y theatr, yn benodol wrth hybu drama ymhlith yr ifanc a'r anabl.

Fe ddewisiodd i droi ei gefn ar enwogrwydd ac ar fudd ariannol y proffesiwn, gan, yn hytrach, ganolbwyntio ar wir hanfod ei grefft, sef, yr actio ar ddrama, rhywbeth y dylai'r genhedlaeth "X Factor" gymryd i fewn i ystyriaeth! Treuliodd flynyddoedd maith yn teithio'r byd, ac, yn wir, roedd yn dipyn o "ladies man" yn ei ddydd!

Dywedodd Greg ei bod hi'n bosib y bu Brooks mewn perthynas â channoedd o fenywod trwy gydol i fywyd - ond hyd ei farwolaeth, bu iddo gadw mewn cysylltiad â phob un ohonynt, gan eu cyfarfod yn aml, a threulio oriau ar y ffôn yn sgwrsio â hwy. Un o'r cariadon hynny oedd yr actores June Gable (a chwaraeai ran Estelle, asiant Joey yn y gyfres 'FRIENDS').

Bu June yn ran allweddol o fywyd Brooks yn ystod y ddwy flynedd cyn ei farwolaeth, ac fe gysegrodd ei hamser i ofalu amdano yn ystod ei gyfnod o waeledd. Bûm ni'n ddigon ffodus i gael cyfarfod â June yn ystod ein cyfnod yn Rio Grande, gan fanteisio ar y cyfle i gael gweithdy drama â hi, yn ogystal â theithio'r ardal i ymweld â rhai lleoliadau a oedd yn ran allweddol o fywyd Brooks, gan gynnwys ei gartref yn nhrefn Nackson - profiad ysbrydol i June, a phrofiad a oedd yn amhrisiadwy i ni'r actorion ifanc wrth geisio dod â'i straeon yn fyw i'r gynulleidfa.

Cawsom ymateb wresog gan ein cynulleidfaoedd yn Efrog newydd, ac o gwmpas yr ardal yn Rio Grande, a bu sawl aelod o deulu Brooks a'i gyfeillion yn bresennol yn rhai o'r perfformiadau hyn - y rhan fwyaf ohonynt yn sychu'r dagrau ymaith, ac yn wên o glust i glust wrth ein cyfarch. Profiad bythgofiadwy, ac anrhydedd o'r mwyaf i ddarpar berfformwyr fel ninnau. Serch hynny, celwydd noeth fyddai dweud mai gweithio yn unig a wnaethom yn yr Amerig! Yn ystod ein cyfnod o astudiaeth, cawsom sawl cyfle i deithio o amgylch talaith Ohio, ac i rai o leoliadau enwocaf y wlad.

Teithiom i brifddinas y dalaith, Columbus, sawl gwaith er mwyn gwylio cynyrchiadau megis y sioe gerdd boblogaidd 'Spring Awakening', er mwyn gwneud ychydig o fân siopa, ac i berfformio ar gyfer cymdeithasau Cymreig megis ESCO (the Welsh Society of Central Ohio). Wedi ein perfformiadau yn Efrog Newydd, fe'n gwahoddwyd hefyd i ganu yn lawnsiad Gwyl Bywyd Gwerin y Smithsonian yn Washington - gwyl a fyddai'n cyfarch criw arall o frodorion ein dyffryn oddeutu 3 mis yn ddiweddarach! Bu'n brofiad hynod sefyll yng nghyntedd y Llysgenhadaeth Brydeinig, a gweld ton o bobl yn dyfod atom i gyd-ganu'r Anthem Genedlaethol, a daeth ambell ddeigryn i'n llygaid wrth glywed Gwyneth Glyn yn canu'r gân "Adra", a ninnau'n treulio dydd G@yl Dewi ymhell oddi cartref! Serch hynny, bachwyd y cyfle i ymweld ag ambell i amgueddfa a sawl atyniad tra yn y Brifddinas, gan gynnwys Cofgolofn Lincoln, Cofeb Rhyfel Vietnam, yn ogystal â chael ein llun wedi'i dynnu tu allan i'r T~ Gwyn! Os craffwch yn ofalus ar y llun, fe welwch ambell i warchodwr diogelwch yn lleu ar do yr adeilad...tybed a oedd yr Arlywydd o gwmpas ar y pryd? Yna, bûm yn ffodus tu hwnt o dreulio ein wytnos o 'Spring Break' (sydd gyfystyr â gwyliau'r Pasg ym Mhrydain) ger traethau Daytona yn Florida, gan fwynhau oriau dirifedi yn torheulo ar y traeth, nofio yn y môr, ac ymlacio wedi'r holl waith caled. Treuliom lawer o amser hefyd yn ymddwyn fel 'Llysgenhadon' ar gyfer ein gwlad, gan ymweld â chynifer o ysgolion yr ardal yn eu haddysgu am draddodiadau Cymreig, a dysgu ambell i air a chân Gymreig iddynt.

Mae deufis bellach wedi mynd heibio ers i ni ddychwelyd o'r Amerig, ac mae'n ddigon gwir i ddweud fy mod i, a sawl un o'm cydfyfyrwyr yn dal i weld colled ar ôl yr ardal a'r bobl a gyfarfum yn Rio Grande. Roedd y gymdeithas yno yn un fach a chlos, a phawb yn ddigon parod i helpu ac i sicrhau ein bod ni'n teimlo'n gyfforddus mor bell oddi cartref. Rydym ni oll yn ddyledus tu hwnt i Jeanne a Mark am ofalu amdanom fel mam a thad maeth yn ystod ein cyfnod yno, yn ogystal ag i'r holl ffrindiau a wnaethom yn y Coleg, a oedd wastad yn barod i'n cymryd draw i'r sip i nôl ychydig fanion, ac wrth gwrs i Jimmanetti's (Cann Offis y pentref) ar gyfer nosweithiau carioci.

Bydd gen i atgofion melys tu hwnt o'm cyfnod yn Rio Grane, a fedra i ddim canmol gormod ar y syniad o dreulio cyfnod o astudiaeth, neu hyd yn oed o waith, mewn gwlad dramor. Felly, os oes gennych chi dân yn eich bol i dreulio amser mewn gwlad dramor, ewch amdani! Wnewch chi fyth ddifaru am eiliad!"


0
C2 0
Pobol y Cwm 0
Learn Welsh 0
BBC - Cymru - Bywyd - Pobl - A-B


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy