Tyrau

Twr Christchurch wedi cwympo

25 Chwefror 2011

gan John Owain Jones

O ffenestr fy stydi yn y mans yn Rothesay, gallaf weld tair eglwys i lawr yn y dref.

Wel, nid yr eglwysi eu hunain 'rydw' i'n eu gweld, ond eu pigdyrau: nid "dreaming spires" chwedl Matthew Arnold, yn gymaint â bysedd carreg yn pwyntio'n ddiamwys tua'r nefoedd; at y gwirionedd; at Dduw . . .

Hoffter o bigdyrau

'Roedd Presbyteriaid yr Alban, yn oes Fictoria, gyn hoffed ag unrhyw draddodiad Cristnogol o bigdyrau hyf, hyderus.

Mae clerigwyr yr unfed ganrif ar hugain yn tueddu i edrych ar dyrau eglwysig mewn ffordd wahanol.

Achos pryder ydi twr eglwys yn ymarferol. Mae tyrau'n torri ar symledd amlinell to'r adeilad ac os oes 'na ddŵr yn tasgu i mewn yn rhywle, bron yn ddieithriad yn y tŵr mae'r broblem.

Ac mae problemau hefo tyrau yn tueddu i fod yn anhygoel o ddrud i'w trwsio. 'Dwi'n cysgu'n well am nad oes gan fy eglwys i dŵr!

Ac mae drwgdybiaeth fod rhywbeth yn ddiwinyddol amheus ynglŷn â'r symbolaeth; sicrwydd anatebadwy, lle breiniol yn y gymdeithas, yr eglwys yn berchen y gwirionedd.

'Yn codi nghalon'

Ond wedi dweud hynny, mae'n rhaid imi gyfaddef fy mod i'n hynod hoff o bigdyrau. Mae sefyll wrth waelod un, ac edrych i fyny ddegau, neu gannoedd, o droedfeddi at ei big, yn codi nghalon.

Deallaf yn iawn pam 'roedd trigolion dinas Christchurch mor hoff o dŵr eu heglwys gadeiriol. Yn 63 metr o uchder ac yn weladwy o sawl cwr o'r ddinas, yn rhan, yn wir, o'i heidentiti.

Yn naeargryn ddydd Mawrth, dymchwelwyd y twr yn deilchion, a daeth darluniau o'i stwmp toredig yn rhai o ddelweddau eiconig trallod ac artaith Seland Newydd.

Duw gwahanol

Yng nghanol trychineb o'r fath, yng nghanol y dryswch a'r ofn, trawsffurfiwyd symbolaeth tŵr yr eglwys trwy ei gwymp.

Daw'n arwydd o Dduw gwahanol. Duw toredig, archolledig, sy'n rhannu amwysedd, pryder a phoen ein sefyllfa gyda ni.

Duw sydd, lle nad oes atebion, i'w gael yn y cwestiynau, ac yn y gofyn a'r ymofyn. Duw i'w geisio nid uwchlaw a thu hwnt i realiti bywyd, ond yn ei ganol.


Cylchgrawn

Blogiau Crefydd

Blogiau Crefydd

Sylwadau bachog am grefydd, bywyd a'r byd

Dysgu

Dysgu

Codi Cwestiwn

Dysgu am grefyddau'r byd. Gweithgarwch addysg grefyddol rhyngweithiol

Radio Cymru

Bwrw Golwg

Bwrw Golwg

John Roberts yn trafod materion crefyddol bob bore Sul

Hanes

Croes Geltaidd

Crefydd y Cymry

Sut aeth Cymru o fod yn wlad y Derwyddon i wlad y Diwygiad?

Cylchgrawn

Trin a thrafod Llyfrau

Trin a thrafod Llyfrau

Archif o holiaduron awduron, straeon ac adolygiadau llyfrau.

Llywio drwy’r BBC

BBC © 2014 Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd allanol.

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr presennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.