BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

MAWRTH
18fed Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
BBC Wales whatsinanameBBC Wales - Features

BBC Homepage
Cymru'r Byd

› Beth sy' mewn enw?

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Arwydd am Silian

Enwau difyr a doniol

Oes enw lle yng Nghymru sy'n gwneud i chi chwerthin neu ryfeddu ac ystyried o ble yn y byd y daeth o? Anfonwch eich ffefrynnau aton ni.

Pwy fyddai'n meddwl bod Morfil yn Sir Benfro, bod pobl yn byw'n fodlon yn Cwm Llwm, yn Slebech a Stepaside? Ai pobl wirion sy'n Sili? Fydd trigolion Hiraeth byth yn gadael?

Er nad ydynt i gyd yn wir, mae llawer o straeon digri am darddiad rhai enwau lleoedd yng Nghymru. Glywsoch chi'r stori am y Rhufeiniaid yn cloddio am fwyn yng ngogledd ddwyrain Cymru ac yn gofyn i'w gilydd 'pres 'ta tun?' A beth am y march o'r enw Gweiliog yn ardal Pen Llŷn oedd yn gwrthod symud a roddodd yr enw Tudweiliog i ni?

Oes gennych chi enwau neu ddehongliadau gwahanol?

Cafwyd ateb yr Athro Hywel Wyn Owen i rai o'r cwestiynau isod ar raglen Hywel a Nia ar Radio Cymru.

Eich sylwadau

Teleri, Frongoch
Beth yw ystur yr enw "Livin" sydd ar fferm yn Frongoch ger y Bala. Wedi bod yn edrych ond dal dim clem!!!

Huw Garan o'r Rhandir-mwyn
Pentre' Trap, Sir Gâr. Mae'n amlwg taw ar ôl Soligny-la-Trappe yn Ffrainc, sef un o fam-abatai'r Sistersiaid yng Nghymru, ond sut cafodd yr enw - pwy roddodd yr enw arno? Mynaich o Ystrad Fflur neu'r Hendy-gwyn, neu gan fynaich Talyllychau? Os Talyllychau, pam fyddai mynaich Premsontratensaidd yn enwi lleoedd ar ôl tai'r Sistersiaid?

Andy Warburton o Gwmbrân
Wrth spio ar fap OS o'r ardal i'r gogledd o Aberhonddu gwelais i le o'r enw 'Lloegr' (dim yn bell o Gapel Isaf). Fferm mae'n debyg o weld maint y lle. Tybed beth oedd tarddiad yr enw? Mae'r Saeson ym mhob man ond ydyn nhw :-)

Emyr yn Greenwich
Pentrecagal ger Castell Newydd Emlyn - hoff bentre Jeifin Jenkins

Magwen, Caerydd
Carreg Sawdde - Dyma enw fy nghartref yn Llanwnda ger Caernarfon. Tybed a oes gan unrhyw un syniad o'i ystyr? Diolch

Tim o'r Barri
Rhaid bod trigolion Login ar ben y ffordd o ran y dechnoleg ddiweddaraf.

Alwyn o Ddolgellau
Mae 'dinas' neu din' yn golygu rhyw fath o amddiffynfa neu gaer sydd wedi ei gau i mewn. Roedd Dinas Mawddwy'n gadarnle filwrol felly byddai hynnyn'n gwneud synnwyr mae'n debyg. Mae ychydig o wybodaeth am Ysbyty Ifan yn erthygl Myrddin ap Dafydd, Tafarnau ac enwau lleoedd ar y wefan hon. Dod o'r Lladin hospitium mae'r gair ysbyty yma yn ôl y son.

SD, Aberaman
Does dim cystadleuaeth, dwi'n siwr - mae'n rhaid taw Cwm Selsig yw enw twpa' Cymru. Cerwch am dro ynddo, yn uchelfannau'r Rhondda.

Tom Trev o Llannefydd
Dinas Mawddwy, lle does dim dinas, ac Ysbyty Ifan, lle does dim ysbyty.

Siwan, Caerdydd
Tredomen sy'n gwneud i mi wenu bob tro! Mae'n swnio'n lle 'persawrus' iawn!! Ac mae Ffrwdgrech ger Aberhonddu yn un arall rhyfedd.

Mel Richardson, Brychdwn, Y Bont-Faen
Darllenais i'r hanes unwaith am darddiad 'Penmarc' sef pen y march ond yn anffodus wi wedi anghofio llawer ohoni. Yn ôl yr hanes oedd frwydrfilltiroedd i ffwrdd ond yn ystod y frwydr cafodd pen y march ie dorri i ffwrdd o'i gorff yn gyfan gwbl a glaniodd y pen ym Mhenmarc. Carwn i wybod mwy.

Terry Barry o Aberystwyth
Mae ffermdy/fferm o'r enw 'Wallog' ar bwys Sarn Gynfelyn, nepell o Borth (Ceredigion). Ysgwn i beth yw ystyr 'Wallog' gan i mi fethu dod o hyd i wraidd y gair). Ac hefyd dwi wedi ymweld a Chastell y Bere sawl gwaith heb gael gwybod yn iawn beth yw ystyr 'bere' (rhyw gysylltiad a'r gair bera = tas (stack)? Mae rhywun wedi awgrymu mai hen enw ar y barcud (yr aderyn) yw 'bere'!?

Elsie Prydderch
Beth yw ystyr Vivod sydd rhwng Corwen a Llangollen tybed?

John
Mae Livin yn Fron Goch ger y Bala yn un diddorol.

Gareth Oliver o Fangor
Tybed a fuasech yn gallu datrys ystyr enw Tafarn y Gilar. Mae'r dafarn nepell o'r A5 rhwng Betw y Coed a Phentrefoelas. Gown fod ystad amaethyddol o'r un enw yn y cylch flynyddoedd yn ôl. Tybed os mai cyfenw teuluol yw Giler?

Heti Williams o Langadog
Cefais fy magu ar fferm Castell Nadolig yn Sir Aberteifi.

Di-enw o Ynys Môn
O ble daeth yr enw Star, pentref bach ger Gaerwen ar Ynys Mon?

Deio Williams o Harlech
Mae ty o'r enw Eisingrig ar bwys Talsarnau

Ceri Llion o Aberporth
O ble daeth yr enw Cardigan?

Martin o Ben-y-Garn
Pwy oedd y Steffan yn ‘Llanbedr Pont Steffan’? Dw i wedi darllen bod Steffan, un o ddilynwyr Gilbert de Clare, wedi codi’r castell sydd wrth ymyl Coleg Dewi Sant yn y dre ’nôl ym 1110. Tybed ai hwn yw’r un dyn a wnaeth codi’r bont gyntaf dros yr afon hefyd?

Val o Benllech
Yr enw fydd yn codi gwen pob amser yw 'Dob', yn Tregarth.

Emyr Puw o Lanuwchllyn
Maes Glasau - yng Nghwm Cerist (Dinas Mawddwy - lle cyfansoddodd Huw Jones yr emyn enwog 'O tyn y gorchudd'. Mae'r Athro Bedwyr Lewis Jones yn dweud nad oes ganddo ddim i'w wneud â 'clasau' ac mai mewn cyswllt â'r gair 'glas' y mae ei egluro. Yn ystod Medi gwael ers talwn dywedir fod y cwm hwn wedi bwydo poblogaeth Mawddwy tra bod y cynhaeaf wedi methu ymhobman arall sy hwyrach yn cadarndau dehongliad Bedwyr. Er hynny yn lleol cysylltir y lle â 'clas' ac mae Cwm yr Eglwys gerllaw ac Abaty Cymer ddim ond dros y mynydd.

Sion o Moelfre
Rhostrehwfa: yr enw sy'n gwenud ichi feddwl am lanhau'r ty!

Rhys o Fangor
Mae Abercwmboi'n gwneud i fi feddwl am dreialon cwn defaid, neu 'Aber-come-by' fydde hynny?!

Elin o Lanelwedd
Beth am Cwmbach Llechryd neu Cwmbach Rhechlyd, fel mae Dad yn ei alw o!

Lisa, Caerdydd
Tybed beth yw tarddiad Mamhilad yn Sir Fynwy?

Beth yw'r enw neu'r dehongliad gorau glywsoch chi erioed?




Mae'r BBC yn cadw'r hawl i ddewis a golygu sylwadau. Darllenwch sut i wneud yn siwr caiff eich sylwadau eu cyhoeddi.

Eich sylwadau

"Wrth Aberhonddu gwelais le o'r enw 'Lloegr'. Mae'r Saeson ym mhob man!"

Andy o Gwmbrân

A wyddech chi?

Mae 608 o enwau lleoedd yn dechrau gyda Llan.

Beth yw gwir ystyr llan?

Eich straeon


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy