BBC HomeExplore the BBC
This page has been archived and is no longer updated. Find out more about page archiving.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
theatr

BBC Homepage
BBC Cymru
»Cylchgrawn
Llyfrau
Theatr
Ffilm
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Iwan Llwyd, awdur y ddramaMae Gynnon Ni Hawl ar y Sêr - barn Vaughan Hughes
Cyfarwyddwr yn ymddiheuro wrth Brifardd
Sbarcs nid sêr!
Mae'r cyhoeddusrwydd a luniwyd ar gyfer drama am Hedd Wyn sydd ar daith o amgylch Cymru mewn peryg o fod yn gymaint o destun trafod a'r ddrama ei hun.

Yn syth wedi dau berfformiad o Mae Gynnon Ni Hawl ar y Sêr yn Theatr Gwynedd Bangor cwynodd dau adolygydd nad yw'r ddrama gan Iwan Llwyd yn cyflawni'r hyn a ddywed y cyhoeddusrwydd a baratowyd gan gwmni Llwyfan Gogledd Cymru.

Ac ar Radio Cymru clywyd cyfarwyddwr y ddrama yn ymddiheuro yn bersonol i 'r Prifardd Alan Llwyd am briodoli iddo ef y ddamcaniaeth yn y cyhoeddusrwydd.

Addawyd yn y cyhoeddusrwydd hwnnw fod y ddrama nid yn unig yn codi cwestiynau dadleuol ynglŷn a statws Hedd Wyn fel bardd ond hefyd yn awgrymu na fyddai wedi ennill cadair Eisteddfod Penbedw oni bai iddo gael ei ladd yn ffosydd y Rhyfel Byd Cyntaf.

Wrth adolygu'r ddrama i BBC Cymru'r Byd dywedodd Eifion Lloyd Jones nad oes dim o hyn yn y ddrama a thradwy'r perfformiad bu dadl ddiflewyn ar dafod rhwng Vaughan Hughes a chyfarwyddwr y ddrama, Ian Rowlands, ar y rhaglen radio, Wythnos Gwilym Owen

gwrandoY drafodaeth gyflawn rhwng Gwilym Owen, Vaughan Hughes ac Ian Rowlands ar Wythnos Gwilym Owen, Mawrth 5, 2007

Gwadodd Ian Rowlands fod yr hyn a alwodd Gwilym Owen yn "heip" wedi bod yn gamarweiniol gan ddweud:

"Dydw i ddim yn meddwl a bod yn onest [ei fod yn gamarweiniol]; dyna oedd wrth wraidd y ddrama yn meddwl Iwan Llwyd," meddai gan ychwanegu i'r syniad ddeillio yn y lle cyntaf o lyfr gan Alan Llwyd am Hedd Wyn.

Ers blynyddoedd
"Felly, mae'r syniad wedi bod o gwmpas am flynyddoedd a dyna oedd ysgogiad i Iwan sgrifennu y ddrama efallai," meddai.

Ychwanegodd nad oedd ganddo ef na Llwyfan Gogledd Cymru lais o gwbl yng ngwneuthuriad y ddrama:
"Syniad Iwan yw'r ddrama a'r oll rydym ni wedi wneud - llwyddo i'w wneud gobeithio - ac mae Iwan wedi datgan ei bleser o'r ddrama [yn] gwireddu ei weledigaeth ef a gwireddu yr hyn yr oedd ef yn moyn ei osod o flaen y genedl."

'Carlamus a di-sail'
Ond ar sail sgwrs a gafodd gydag Alan Llwyd dywedodd Vaughan Hughes nad yw'r ddrama yn adlewyrchu o gwbl syniadau Mr Llwyd:
"Gaf i, i gychwyn, wadu ar ei ben yr haeriad yma mae Ian wedi'i wneud . . . mai adlewyrchu syniadau Alan Llwyd oedden nhw.

"Mi roeddwn i'n clywed hyn yn cael ei ddweud yn Theatr Gwynedd gan amryw o bobl ac mi ffoniais i Alan bnawn ddoe ac mae Alan yn gwaredu eich bod chi yn priodoli y damcaniaethau carlamus, di-sail, yma iddo fo. Dydi o ddim yn credu dim o'r pethau yma," meddai.

"Dydi o ddim yn credu mai cynllwyn gan y Swyddfa Ryfel i wneud sioe fawr ym Mhenbedw oedd seremoni Bardd y Gadair Ddu, dydi o yn sicr ddim yn credu fod Hedd Wyn yn fardd digon sâl ag y byddem ni wedi anghofio amdano fo oni bai ei fod o wedi ennill dan amgylchiadau mor drist.

"Does yna ddim sail o gwbl, Ian, i briodoli'r pethau yma i Alan Llwyd."

Cael ei gamarwain
Ychwanegodd Vaughan Hughes hefyd iddo ef hefyd gael ei gamarwain gan y cyhoeddusrwydd i'r ddrama;

"Yr oeddwn i wedi fy nghamarwain, welais i ddim, chlywais i ddim o'r pethau yma [yn y ddrama]. Cofiwch, gan eu bod nhw yn syniadau mor hurt, yr haeriadau yma sydd wedi cael eu gwneud yn y cyhoeddusrwydd am Hedd Wyn, mae o'n llawn gwell nad ydyn nhw ddim yn y ddrama," meddai.

"Ac mi ddwedais i hyn wrth Ian nos Wener; nad oeddwn i ddim yn gweld fod yna ddim cysylltiad rhwng yr heip a'r cyhoeddusrwydd a'r hyn oedd yn y ddrama. Ac roeddwn i'n meddwl nos Wener, Ian, eich bod chi yn rhyw how gytuno a mi," meddai.

Ymddiheuro
"Ydw i ryw raddau - mae angen creu heip yn does," meddai Ian Rowlands gan fynd ymlaen i ymddiheuro ar y rhaglen i Alan Llwyd am briodoli'r damcaniaethau iddo ef.

"Athroniaeth Iwan sydd y tu ôl i'r ddrama. Falle'n bod ni yn gyfrifol am y cyhoeddusrwydd ac roedd yn adlewyrchu'r sgyrsiau roeddem ni wedi gael gyda'r Prifardd ac felly gaf i ymddiheuro i Alan Llwyd yn bersonol ond rwy'n falch fod unrhyw fath o gyhoeddusrwydd yn dda ac yn falch ein bod yn trafod y ddrama ar yr awyr," meddai.

"Ond gai obeithio fod y gynulleidfa yn mynd i fwynhau y ddrama yn hytrach na beirniadu y ddrama ar y cyhoeddusrwydd," ychwanegodd.

Wedi'u tynghedu i fethiant
Ond bron iawn nad oedd gan Vaughan Hughes lai i'w ddweud wrth y ddrama nag wrth y cyhoeddusrwydd er iddo ganmol yn uchel berfformiadau y tri actor a gymerai ran a chyfraniad Ian Rowlands fel cyfarwyddwr.

"Yr oedd gennych chi dri actor oedd ddim yn llurgunio ac yn mwrdro'r Gymraeg," meddai.

"Ian," meddai wedyn, "yr oeddwn i'n meddwl eich bod chwithau wedi gwneud gwyrthiau yn cael cymaint o symud ac a gawsoch chi i ddrama ddisymud a geiriol iawn."

Ond ychwanegodd:
"Yn y bôn yr oeddech chi i gyd wedi'ch tynghedu i fethiant oherwydd ei bod hi yn ddrama mor sobor, yn fy marn i, o ddiflas."

Yn ddrama bwysig
Ymatebodd Ian Rowlands mai drama yw hon am y cydbwysedd rhwng celfyddyd a gweithredu.

"Ac y mae hwnnw yn rhywbeth sydd yn bwysig i mi fel dramodydd hefyd - rwy'n teimlo weithiau fy mod yn gwastraffu fy amser yn sgrifennu lle dylwn i fod yn gweithredu . Felly, rwy'n meddwl ei bod yn ddrama eithaf pwysig ynglŷn a lle mae Iwan fel bardd ar hyn o bryd "

Ond yng ngolwg Vaughan Hughes drama "simplistig iawn" yw hi.
"Beth oedd gynno ni oedd milwr o'r Wcraen yn dweud Gynnau nid geiriau sy'n mynd i ddod a byd newydd inni a'r bardd yn credu mewn geiriau tra mai'r gwir yw , fel mae Iwan Llwyd yn gwybod yn iawn, ein bod ni angen beirdd a milwyr i gael maen chwyldro i'r wal. Yr oedd hi yn naïf ac yn syml iawn," meddai.

Ond croesawodd Ian Rowlands y ffaith fod y ddrama yn cael ei thrafod ar adeg pan fo cyn lleied o drafod ar ddrama yng Nghymru.

"Rydw i'n croesawu eich sylwadau chi yn fawr iawn," meddai wrth Vaughan Hughes gan ychwanegu mai apêl y ddrama iddo ef oedd y trafod ar y ddeuoliaeth rhwng creu a gweithredu - rhwng gwneuthurwyr ac artistiaid.

Gwneud i bobl feddwl
"Mae'n ddrama sy'n mynd i brocio ac i wneud i bobl feddwl," meddai. "Jyst gosod safbwynt mae Iwan ac mae'n ddifyr trafod y safbwynt."

Ond wrth grynhoi ei ymateb i'r ddrama dywedodd Vaughan Hughes;
"Mae yna olygfeydd lle mae Ian wedi cyfarwyddo yn sensitif ac yn llawn dychymyg a lle mae hi yn symud ond am wyth deg y cant o'r ddrama - ac nid bai Ian na'r actorion oedd hynny - drama radio oedd hi ac nid drama radio arbennig o ddifir . . .

"Rhyw ddwy olygfa fuaswn i wedi golli taswn i wedi cau fy llygaid! A phe byddwn i wedi cau fy llygaid mae'n beryg mai wedi mynd i gysgu fuaswn i!"

  • Meddai Iwan Llwyd - rhan o gyfweliad gyda Beti George ar Y Celfyddydau Mawrth 7, 2007.
  • Barn Sian Northey a Manon Steffan Ross - yn cael eu holi gan Beti George ar Y Celfyddydau Mawrth 7, 2007.

  • Cysylltiadau Perthnasol
  • 'Yr heip'

  • Adolygiad Eifion Lloyd Jones


  • cyfannwch


    Ychwanegwch eich sylwadau i'r dudalen fan hyn:
    Enw a lleoliad:

    Sylw:



    Mae'r BBC yn cadw'r hawl i ddewis a golygu sylwadau. Darllenwch sut i wneud y siwr caiff eich sylwadau eu cyhoeddi. I anfon cyfraniad mwy, cysylltwch â ni.

    Eisteddfod
    Bei-Ling Burlesque
    Mwnci ar Dân
    A Toy Epic
    A4
    Actus Reus
    Actus Reus - adolygiad
    Ar y Lein
    Araith hir yn y gwres
    Back to the Eighties
    Bitsh
    Branwen
    Branwen - adolygiad
    Bregus
    Breuddwyd Branwen
    Breuddwyd Noswyl Ifan
    Bryn Gobaith
    Bwrw Hen Wragedd a Ffyn
    Caban Ni Caban Nhw
    Caerdroia
    Caffi Basra
    Café Cariad
    Café Cariad
    Camp a Rhemp -
    Canwr y Byd Caerdydd
    Cariad Mr Bustl
    Crash
    Cymru Fach
    Cysgod y Cryman
    Cysgod y Cryman - barn arall
    Dan y Wenallt
    Dawns y Cynhaeaf
    Deep Cut
    Deinameit
    Dewi Prysor DW2416
    Digon o'r Sioe
    Dim Mwg
    Diweddgan
    Diweddgan - barn Aled Jones Williams
    Dominios - adolygiad
    Drws Arall i'r Coed
    Erthyglau Cynllun Papurau Bro
    Esther - adolygiad
    Ffernols Lwcus
    Fron-goch
    Gwaun Cwm Garw - adolygiad
    Gwe o Gelwydd
    Gwell - heb wybod y geiriau!
    Halen yn y Gwaed
    Hamlet - adolygiad 1
    Hamlet - adolygiadau
    Hedfan Drwy'r Machlud
    Hen Bobl Mewn Ceir
    Hen Rebel
    Holl Liwie'r Enfys
    Iesu! - barn y beirniaid
    Jac yn y Bocs
    Johnny Delaney
    Life of Ryan - and Ronnie
    Linda - Gwraig Waldo
    Lleu
    Llyfr Mawr y Plant
    Llyfr Mawr y Plant
    Llyfr Mawr y Plant
    Llyfr Mawr y Plant
    Llyfr Mawr y Plant
    Llywelyn anghywir
    Lysh gan Aled Jones Williams
    Macsen
    Mae Gynnon Ni Hawl ar y Sêr - adolygiad Glyn Jones
    Mae Gynnon Ni Hawl ar y Sêr - barn Vaughan Hughes
    Mae Gynnon ni Hawl ar y Sêr
    Mae Gynnon ni Hawl ar y Sêr
    Mae Gynnon ni Hawl ar y Sêr - barn dwy
    Maes Terfyn
    Maes Terfyn - adolygiad
    Marat - Sade
    Mari'r Golau
    Martin, Mam a'r Wyau Aur
    Meini Gwagedd
    Melangell
    Mosgito
    Mythau Mawreddog y Mabinogi
    Môr Tawel
    Nid perfformiad theatrig
    Noson i'w Chofio
    O'r Neilltu
    O'r boddhaol i'r diflas
    Owain Mindŵr
    Pishyn Chwech
    Plas Drycin
    Porth y Byddar
    Porth y Byddar
    Porth y Byddar
    Porth y Byddar:
    adolygiadau ac erthyglau

    Pwyll Pia'i
    Rapsgaliwns
    Redflight Barcud
    Romeo a Juliet - Y Celfyddydau yn trafod
    Sibrydion
    Siwan - adolygiadau
    Siwan - adolygiadau
    Siwan - barn Iwan Edgar
    Sundance
    Tafliad Carreg
    Tair drama tair talaith
    Taith Ysgol Ni
    Taith yr Urdd 2007
    Theatr freuddwydion
    Trafaelu ar y Trên Glas
    Tri Rhan o Dair - Adolygiad
    Tri Rhan o dair
    Twm Siôn Cati
    Tŷ ar y Tywod
    Wrth Aros Godot
    Wrth Borth y Byddar
    Y Bonc Fawr
    Y Crochan
    Y Dewraf o'n Hawduron
    Y Gobaith a'r Angor
    Y Pair
    Y Pair - Adolygiad
    Y Pair - adolygiad Catrin Beard
    Y Twrch Trwyth
    Yn Debyg Iawn i Ti a Fi
    Yn y Ffrâm
    Yr Argae
    Yr Ystafell Aros
    Zufall
    Eisteddfod
    Yr Eisteddfod
    Genedlaethol
    2008 - 2004

    Rhestr o gynyrchiadau a adolygwyd


    Eisteddfod 2004
    Eisteddfod 2003
    Eisteddfod 2002
    erthyglau
    Bitsh! ar daith drwy Gymru
    Adeilad y Theatr Genedlaethol
    Alan Bennett yn Gymraeg
    Beckett yn y Steddfod
    Blink
    Bobi a Sami a Dynion Eraill
    Branwen - Llwyfan Gogledd Cymru
    Buddug James Jones
    Bwrw Hen Wragedd a Ffyn
    Caerdroia
    Clymau
    Cwmni'r Urdd - Daniel Evans yn canmol
    Cysgod y Cryman - her yr addasu
    Diweddgan gan Theatr Genedlaethol Cymru
    Dominos
    Drws Arall i'r Coed
    Ennyn profiadau Gwyddelig
    Esther
    Ffernols Lwcus
    Fron-goch yng Ngwlad Siec
    Frongoch
    Grym y theatr
    Gwaun Cwm Garw
    Gŵyl Delynau Ryngwladol
    Hamlet - ennill gwobr
    Hedd Wyn - sylwadau Iwan Llwyd
    Hen Rebel
    Holi am 'Iesu'
    Iesu! - drama newydd
    Llofruddiaeth i'r teulu
    Lluniau Marat-Sade
    Lluniau o gynhyrchiad Cymdeithas y Gronyn Gwenith o Y Dewraf o'n Hawduron
    LluniauMacsen - Pantomeim 2007
    Llyfr Mawr y Plant ar daith
    Mae Gynnon ni Hawl ar y Sêr
    Marat - Sade
    Marat - Sade: dyddiadur actores
    Mari'r Golau
    Mari'r Golau - lluniau
    Meic Povey yn Gymrawd
    Melangell
    Migrations
    Mrch Dd@,
    Mwnci ar Dân
    Myfyrwyr o Goleg y Drindod
    Olifer - Ysgol y Gader
    Owain Glyndŵr yn destun sbort
    Panto Penweddig 2006
    Phylip Harries yn ymuno â na n'Óg
    Pishyn Chwech
    Plas Drycin
    Ploryn
    Porth y Byddar
    Romeo a Juliet
    Romeo a Juliet - 'y cynhyrchiad anghywir'
    Romeo a Juliet - Cefin Roberts yn ateb
    Romeo a Juliet - ymateb Lynn T Jones
    Sion Blewyn Coch -
    y seicopath?

    Siwan ar daith
    Streic ar lwyfan
    Sundance ar daith
    Teulu Pen y Parc
    Theatr genedlaethol - 'Cymru ymhell ar ôl yr Alban'
    Tŷ ar y Tywod
    Tŷ ar y Tywod
    - y daith

    Wrth Aros Godot - holi actor
    Wrth Ddrws y Byddar - holi'r awdur
    Y Pair
    Y Teulu Celtaidd: ffug neu ffaith?
    Y ferch Iesu
    Yn Shir Gâr - ond yn genedlaethol
    Yr Argae ar daith


    About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy