BBC HomeExplore the BBC
This page has been archived and is no longer updated. Find out more about page archiving.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
theatr

BBC Homepage
BBC Cymru
»Cylchgrawn
Llyfrau
Theatr
Ffilm
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Pwy?Cymru Fach
Gordd mewn siop llestri
  • Adolygiad Alwyn Gruffydd o Cymru Fach gan Wiliam Owen Roberts. Theatr Gwynedd, Bangor. Nos Sadwrn, Mawrth 11, 2006

    Bu dychan â'i le amlwg yn ein llenyddiaeth dros y canrifoedd.
    Onid oedd y beirdd yn feistri ar y grefft o dynnu blewyn o drwyn y sawl a'u cynddeiriogwyd?

    Bu'r dramodydd yntau yn aml "yn nes na'r hanesydd" wrth ymdrin, â'i dafod yn ei foch, â digwyddiadau'r dydd a'u heffeithiau.

    Cofiwch i Saunders Lewis fynd i ddŵr poeth cyfreithiol wrth i'w ddrama ddadleuol, Exelsior, frathu'n rhy agos at y byw.

    Yn yr un modd mae cynhyrchiad diweddaraf Scriptcymru, Cymru Fach gan y dramodydd toreithiog Wiliam Owen Roberts, yn gorwedd yn solet yn yr un dosbarth anrhydeddus.

    Y cocynau hitio
    Fel y mae teitl y ddrama'n awgrymu yr hen genedl fach yma sydd o dan y chwyddwydr a'r cocynau hitio, yn ddisgwyliedig bron, yw'r cyfryngau, academia, hunanoldeb gwleidyddol, gwacter cymdeithas, ac, wrth gwrs, sbin.

    Mae pawb dan ei lach felly.
    O Fwrdd yr Iaith i'r Brifysgol ac o gynhyrchwyr rhaglenni teledu i'r Cynulliad.

    Ni chyfeirir at unrhyw unigolyn yn benodol o ran enw na gweithred yn Cymru Fach, ond mae rhywun yn adnabod y teip rhywsut.

    Y prifathro coleg sy'n rhannu graddau am ffafrau rhywiol; y canwr pop sy'n godro pwrs y wlad ar gynllun diwerth a'r gwleidydd hunanol, hunanbwysig a diegwyddor.

    Ein bogel ein hunain
    Edrych ar ein bogel ein hunain unwaith eto, meddech chi.

    Wel ia, a pham lai.

    Os na chawn ni'n hunain wneud hynny yna'n sicr nid oes gan neb arall yr hawl i roi eu trwyn i fewn i'n carped bag cenedlaethol.

    Ond yr hyn sy'n gwneud dychan llwyddiannus yw ei ddeifioldeb a'i gynildeb.

    Ni ellir honni am funud bod Cymru Fach yn rhoi llawer o bwys ar y naill elfen na'r llall a does dim dal yn ôl wrth i olygfa ar ôl golygfa ymdebygu i ordd mewn siop lestri.

    Bron na theimlwn yr ordd fy hun ar adegau wrth i'r ergydion gael eu saethu fel pe byddent o un o beiriannau dieflig Richard Gatling ei hun.

    Yr hyn yw Cymru Fach mewn gwirionedd yw "whinge" neu hyd yn oed "rant" hen ffasiwn, sy'n iawn yn ei le ond nad yw, efallai, at ddant pawb.

    Digon o ryw
    Rhywbeth arall nad yw at ddant pawb - er, yn sicr, yn iawn yn ei le - yw rhyw, ac mae digon o hwnnw yn Cymru Fach - gormod o bosib gan golli pob effaith o'r herwydd.

    Digon o ryw Allan o ddeg golygfa i gyd mae yna weithred rywiol graffig o amlwg mewn pump ohonynt gydag awgrym gref o'r un peth mewn un olygfa arall.

    Buasai Monica Lewinski'n uniaethu'n hawdd ag un rhan o'r ddrama hon!

    Ofn chwerthin?
    Ond y mae yna hiwmor hefyd er ei syched.
    Gallech daeru bod y gynulleidfa y bûm i'n rhan ohoni yn Theatr Gwynedd ofn chwerthin ar adegau ond roedd yna linellau gwirioneddol ddigri yn Cymru Fach na chafodd ymateb teilwng.

    Mae yna ddeg cymeriad a'r rheini i gyd yn cael eu chwarae'n effeithiol odiaeth gan bedwar actor - pob un yn llwyddo i greu cameo taclus o bob cymeriad yn ei dro.

    Yr hen law yn eu plith oedd Gwyn Vaughan-Jones a chafwyd perfformiad clodwiw arferol ganddo fo drwyddi draw.

    Wyneb cyfarwydd arall oedd y drawiadol Ffion Dafis. Unwaith eto cafwyd perfformiad haeddiannol er i ambell air fynd ar ddifancoll yn enwedig wrth iddi chwarae rhan y butain a'r weinyddes, Kerry-Ann.

    Y llithro dros eiriau oedd gwendid mwyaf Siôn Pritchard hefyd.

    Er mai brychau prin oedd y rhain drama i'w chlywed yn ogystal â'i gweld yw Cymru Fach. Mae'n hawdd iawn colli perlau gan mai bron na ddywedwn mai drama radio yw hi yn y bôn.

    Y pedwerydd actor yw Sara Lloyd ac roedd pob gair ganddi fel cloch.
    Perfformiadau canmoladwy fel Avril ac fel Alison a rhaid llongyfarch y pedwar actor gogleddol fel ei gilydd ar ei hacenion deheuol.
    Nid camp fechan yn sicr.

    Pa arwyddocâd?
    Guto Humphreys yw Cynllunydd y Set ac ni allaf yn fy myw a gweld beth oedd arwyddocâd y stondin deudwll oedd at y llwyfan gydol y perfformiad - stondin fu'n gyfrwng i arddangos pen ôl noeth yn ogystal â gweithredu fel ffug ddrych.

    Ond ar ôl dweud hynny mae'n anodd dychmygu'r math o set fuasai'n addas ar gyfer Cymru Fach.

    Wedi'r cwbl, mae deg golygfa mewn deg man gwahanol - er ei bod hi'n wir fod gwely o rhyw fath yn linyn sy'n cydio'n y rhan fwyaf o'r golygfeydd.

    Ond, wrth gwrs, nid oes angen set o gwbl mewn drama radio!

    Anghysurus
    Beth bynnag ei chyfrwng nid yw Cymru Fach yn ddrama gysurus.

    Yn hynny o beth llwyddodd yn ddigamsyniol.

    Mae rhwystredigaeth yr awdur yn amlwg wrth iddo geisio ymdopi'n feddyliol â'r Gymru sydd ohoni.

    Wrth gwrs bod gwendidau ym mywyd cyhoeddus Cymru, fel sydd ym mhob man - heb ei fai, heb ei eni - a diolch i ddrama fel hon am eu hamlygu.
    Dyna, wedi'r cwbl, yw gwerth dychan.

    Mae hi'n arferiad bellach i Sgriptcymru gyhoeddi eu cynyrchiadau ac nid yw Cymru Fach yn eithriad.

    Ond pwy yw'r ddau yn y llun ar glawr y cyhoeddiad yn ogystal ag ar ddeunydd hysbysebu'r ddrama?

    Yn sicr nid yr actorion mohonynt. Efallai bod ychydig o werth i sbin wedi'r cwbl.

  • Cysylltiadau Perthnasol
  • sgriptcymru

  • Cymru Fach - y ffilm (2008)


  • cyfannwch


    Ychwanegwch eich sylwadau i'r dudalen fan hyn:
    Enw a lleoliad:

    Sylw:



    Mae'r BBC yn cadw'r hawl i ddewis a golygu sylwadau. Darllenwch sut i wneud y siwr caiff eich sylwadau eu cyhoeddi. I anfon cyfraniad mwy, cysylltwch â ni.

    Eisteddfod
    Bei-Ling Burlesque
    Mwnci ar Dân
    A Toy Epic
    A4
    Actus Reus
    Actus Reus - adolygiad
    Ar y Lein
    Araith hir yn y gwres
    Back to the Eighties
    Bitsh
    Branwen
    Branwen - adolygiad
    Bregus
    Breuddwyd Branwen
    Breuddwyd Noswyl Ifan
    Bryn Gobaith
    Bwrw Hen Wragedd a Ffyn
    Caban Ni Caban Nhw
    Caerdroia
    Caffi Basra
    Café Cariad
    Café Cariad
    Camp a Rhemp -
    Canwr y Byd Caerdydd
    Cariad Mr Bustl
    Crash
    Cymru Fach
    Cysgod y Cryman
    Cysgod y Cryman - barn arall
    Dan y Wenallt
    Dawns y Cynhaeaf
    Deep Cut
    Deinameit
    Dewi Prysor DW2416
    Digon o'r Sioe
    Dim Mwg
    Diweddgan
    Diweddgan - barn Aled Jones Williams
    Dominios - adolygiad
    Drws Arall i'r Coed
    Erthyglau Cynllun Papurau Bro
    Esther - adolygiad
    Ffernols Lwcus
    Fron-goch
    Gwaun Cwm Garw - adolygiad
    Gwe o Gelwydd
    Gwell - heb wybod y geiriau!
    Halen yn y Gwaed
    Hamlet - adolygiad 1
    Hamlet - adolygiadau
    Hedfan Drwy'r Machlud
    Hen Bobl Mewn Ceir
    Hen Rebel
    Holl Liwie'r Enfys
    Iesu! - barn y beirniaid
    Jac yn y Bocs
    Johnny Delaney
    Life of Ryan - and Ronnie
    Linda - Gwraig Waldo
    Lleu
    Llyfr Mawr y Plant
    Llyfr Mawr y Plant
    Llyfr Mawr y Plant
    Llyfr Mawr y Plant
    Llyfr Mawr y Plant
    Llywelyn anghywir
    Lysh gan Aled Jones Williams
    Macsen
    Mae Gynnon Ni Hawl ar y Sêr - adolygiad Glyn Jones
    Mae Gynnon Ni Hawl ar y Sêr - barn Vaughan Hughes
    Mae Gynnon ni Hawl ar y Sêr
    Mae Gynnon ni Hawl ar y Sêr
    Mae Gynnon ni Hawl ar y Sêr - barn dwy
    Maes Terfyn
    Maes Terfyn - adolygiad
    Marat - Sade
    Mari'r Golau
    Martin, Mam a'r Wyau Aur
    Meini Gwagedd
    Melangell
    Mosgito
    Mythau Mawreddog y Mabinogi
    Môr Tawel
    Nid perfformiad theatrig
    Noson i'w Chofio
    O'r Neilltu
    O'r boddhaol i'r diflas
    Owain Mindŵr
    Pishyn Chwech
    Plas Drycin
    Porth y Byddar
    Porth y Byddar
    Porth y Byddar
    Porth y Byddar:
    adolygiadau ac erthyglau

    Pwyll Pia'i
    Rapsgaliwns
    Redflight Barcud
    Romeo a Juliet - Y Celfyddydau yn trafod
    Sibrydion
    Siwan - adolygiadau
    Siwan - adolygiadau
    Siwan - barn Iwan Edgar
    Sundance
    Tafliad Carreg
    Tair drama tair talaith
    Taith Ysgol Ni
    Taith yr Urdd 2007
    Theatr freuddwydion
    Trafaelu ar y Trên Glas
    Tri Rhan o Dair - Adolygiad
    Tri Rhan o dair
    Twm Siôn Cati
    Tŷ ar y Tywod
    Wrth Aros Godot
    Wrth Borth y Byddar
    Y Bonc Fawr
    Y Crochan
    Y Dewraf o'n Hawduron
    Y Gobaith a'r Angor
    Y Pair
    Y Pair - Adolygiad
    Y Pair - adolygiad Catrin Beard
    Y Twrch Trwyth
    Yn Debyg Iawn i Ti a Fi
    Yn y Ffrâm
    Yr Argae
    Yr Ystafell Aros
    Zufall
    Eisteddfod
    Yr Eisteddfod
    Genedlaethol
    2008 - 2004

    Rhestr o gynyrchiadau a adolygwyd


    Eisteddfod 2004
    Eisteddfod 2003
    Eisteddfod 2002
    erthyglau
    Bitsh! ar daith drwy Gymru
    Adeilad y Theatr Genedlaethol
    Alan Bennett yn Gymraeg
    Beckett yn y Steddfod
    Blink
    Bobi a Sami a Dynion Eraill
    Branwen - Llwyfan Gogledd Cymru
    Buddug James Jones
    Bwrw Hen Wragedd a Ffyn
    Caerdroia
    Clymau
    Cwmni'r Urdd - Daniel Evans yn canmol
    Cysgod y Cryman - her yr addasu
    Diweddgan gan Theatr Genedlaethol Cymru
    Dominos
    Drws Arall i'r Coed
    Ennyn profiadau Gwyddelig
    Esther
    Ffernols Lwcus
    Fron-goch yng Ngwlad Siec
    Frongoch
    Grym y theatr
    Gwaun Cwm Garw
    Gŵyl Delynau Ryngwladol
    Hamlet - ennill gwobr
    Hedd Wyn - sylwadau Iwan Llwyd
    Hen Rebel
    Holi am 'Iesu'
    Iesu! - drama newydd
    Llofruddiaeth i'r teulu
    Lluniau Marat-Sade
    Lluniau o gynhyrchiad Cymdeithas y Gronyn Gwenith o Y Dewraf o'n Hawduron
    LluniauMacsen - Pantomeim 2007
    Llyfr Mawr y Plant ar daith
    Mae Gynnon ni Hawl ar y Sêr
    Marat - Sade
    Marat - Sade: dyddiadur actores
    Mari'r Golau
    Mari'r Golau - lluniau
    Meic Povey yn Gymrawd
    Melangell
    Migrations
    Mrch Dd@,
    Mwnci ar Dân
    Myfyrwyr o Goleg y Drindod
    Olifer - Ysgol y Gader
    Owain Glyndŵr yn destun sbort
    Panto Penweddig 2006
    Phylip Harries yn ymuno â na n'Óg
    Pishyn Chwech
    Plas Drycin
    Ploryn
    Porth y Byddar
    Romeo a Juliet
    Romeo a Juliet - 'y cynhyrchiad anghywir'
    Romeo a Juliet - Cefin Roberts yn ateb
    Romeo a Juliet - ymateb Lynn T Jones
    Sion Blewyn Coch -
    y seicopath?

    Siwan ar daith
    Streic ar lwyfan
    Sundance ar daith
    Teulu Pen y Parc
    Theatr genedlaethol - 'Cymru ymhell ar ôl yr Alban'
    Tŷ ar y Tywod
    Tŷ ar y Tywod
    - y daith

    Wrth Aros Godot - holi actor
    Wrth Ddrws y Byddar - holi'r awdur
    Y Pair
    Y Teulu Celtaidd: ffug neu ffaith?
    Y ferch Iesu
    Yn Shir Gâr - ond yn genedlaethol
    Yr Argae ar daith


    About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy