BBC HomeExplore the BBC
Nid yw'r dudalen hon wedi ei diweddaru ers tipynFe'i gadawyd yma er gwybodaeth.Rhagor o wybodaeth

GWENER
25ain Gorffennaf 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
theatr

BBC Homepage
BBC Cymru
»Cylchgrawn
Llyfrau
Theatr
Ffilm
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Manon Eames a Tim BakerWrth Ddrws y Byddar - holi'r awdur
Addo cynhyrchiad fydd yn dweud y gwir am Dryweryn. . .
Bu darogan mai yn Lerpwl y byddai Eisteddfod Genedlaethol 2007 - ond er na ddigwydd hynny fe fydd lle amlwg iawn i Lerpwl yn yr Eisteddfod sy'n cael ei chynnal yn Yr Wyddgrug.

Ond nid Lerpwl ar ei gwedd orau - gan mai un o ddigwyddiadau mwyaf diddorol Prifwyl 2007 fydd y perfformiad cyntaf o ddrama Manon Eames am foddi Cwm Tryweryn i greu cronfa ddŵr ar gyfer y ddinas.

Mor arwyddocaol yw Tryweryn yn hanes Cymru, diau y bydd mwy o edrych ymlaen at y cynhyrchiad hwn nag a fu at unrhyw un arall o gynyrchiadau Theatr Genedlaethol Cymru.

Ond wrth siarad â BBC Cymru'r Byd mewn cyfarfod ar lan Llyn Celyn i dynnu sylw'n swyddogol at y cynhyrchiad rhybuddiodd yr awdur nad darlun unochrog, du a gwyn a sentimental, o'r digwyddiad hwn fydd ei hun hi.

Tramgwyddo?
A phan ofynnwyd iddi a fydd yr hyn a welir ar lwyfan yn tramgwyddo rhai pobl dywedodd:
"Dwi'n meddwl falle bydd. Bydd.

"Mae yna rai pethau yn cael eu datgelu nad yw pobl ddim yn eu gwybod," meddai.

"Mae yna elfennau o'r hyn a ddigwyddodd yng Nghymru sydd yn . . . wel ddim yn ddu a gwyn. Dydi hi ddim yn stori ddu a gwyn fel sy'n wir yn aml gyda straeon â chefndir gwleidyddol. Mae yna lot o warth ar sawl ochr," meddai.

Pam a sut
Dywedodd y bydd y ddrama, sy'n gyfuniad o ffaith a ffuglen, yn datgelu'r ffeithiau hyn "yn gywir".

"Rydw i wedi teimlo ei bod yn fater o raid dweud y stori yma," meddai.

Manon Eames "Mae pawb yn gwybod beth ddigwyddodd ond mae lot o bobl nad ydyn nhw yn gwybod pam y digwyddodd o a sut y digwyddodd o a dwi'n meddwl pan fo rhywun yn dechrau darganfod hynny mae rhywun yn gwylltio cymaint mae rhywun yn teimlo ei bod yn fater o raid i ddweud y stori," meddai.

"Ac i ddweud y stori yn y ffordd yma hefyd. I beidio a thynnu nôl ar y ffeithiau, i beidio a gwenieithu ac i beidio seboni gormod a bod yn rhy sentimental ond i ddweud y stori fel y digwyddodd hi," meddai.

Ar y cyd
Am y tro cyntaf yn hanes Theatr Genedlaethol Cymru bydd y cynhyrchiad hwn yn un ar y cyd a chwmni arall, Clwyd Theatr Cymru, gyda Tim Baker yn cyfarwyddo.

"Mae'n gyfle am y tro cyntaf erioed i ddau sefydliad cenedlaethol gydweithio sef Theatr Genedlaethol Cymru a Clwyd Theatr Cymru sydd mewn un ystyr yn sefydliad cenedlaethol Saesneg.

"Mae'n anhygoel fod y ddau wedi dod at ei gilydd nid yn unig oherwydd y pwnc ond oherwydd bod yr Eisteddfod yn yr Wyddgrug felly mae'n gartref i ni o ran daearyddiaeth ac mae'n gartref i'r Genedlaethol o ran iaith."

Pwysleisiodd yntau y bydd y ddrama yn fodd i ddod â'r gwir ffeithiau am foddi Tryweryn i'r amlwg.

"Mae hi'n ddrama fodern iawn o ran steil," meddai. "Mae hi'n gryf, mae ganddi rywbeth i'w ddweud. Mewn un ystyr mae'n wleidyddol gan fod ganddi rywbeth i'w wneud â'n hanes ni ond ar y llaw arall mae'n drist, yn emosiynol ac yn sentimental mewn ffordd bositif iawn."

Yn ogystal ag edrych yn ôl dywedodd fod y ddrama "yn edrych i'r dyfodol" hefyd.

'Meddwl eu bod yn gwybod'
"Mae lot o Gymry yn meddwl eu bod yn gwybod yr hanes ond gyda phob parch dydyn nhw ddim, yn enwedig y to ifanc sydd angen gwybod beth ddigwyddodd er mwyn inni sicrhau na fydd y fath beth yn digwydd yn y dyfodol," meddai.

Ar lan y llyn "Mae rhai yn dweud fod y llwybr i'r Cynulliad wedi dechrau yn Nhryweryn ac mae sôn am hynny yn y ddrama," ychwanegodd.

"Dydi hi ddim yn bendant na all y fath beth ddigwydd eto, dim ond oherwydd bod gennym ni rhyw fath o lais mwy o ran democratiaeth," rhybuddiodd.

Yn sefyll yng nghysgod y capel coffa a godwyd ar lan y llyn dywedodd ei fod ef yn gofidio y gallai ymwelwyr - "gan gynnwys rhai o Lerpwl" - fod yn mynd heibio Llyn Celyn heddiw heb sylweddoli ei arwyddocad.

"Felly rydym yn awyddus iawn i godi ymwybyddiaeth ynglŷn â hyn a gobeithio wneud cyfraniad tuag at y posibilrwydd o greu rhyw fath o ganolfan fan hyn gan ei fod yn symbol o'n hanes ni," meddai.

Dal yn berthnasol
Dywedodd Manon Eames, er bod hanner can mlynedd union ers y penderfyniad i foddi Tryweryn fod y digwyddiad yn dal yn berthnasol heddiw .

"Ac rydw i'n teimlo pan ddechreuais i edrych ar y stori - ac mae'n stori stori gymhleth - ei bod yn symbol i lot fawr ohonom.

"Ond mae yna lot ohonom sydd ddim cweit yn gwybod beth wnaeth ddigwydd ac mae yna lot o gamddealltwriaeth hefyd - yr oeddwn i wedi camddeall llawer iawn - yn enwedig yn ystod y dyddiau cyntaf ac roeddwn i'n teimlo fod eisiau dweud y stori yma yn enwedig wrth y to ifanc achos mae'n berthnasol iawn iddyn nhw fel un o'r digwyddiadau pwysicaf ddigwyddodd i ni fel cenedl yn ystod y ganrif ddiwethaf," meddai.

Ond addawodd, er y pwnc, na fydd hon yn ddrama heb ei hiwmor.

"Dydw i ddim yn y busnes o orfodi pobl i eistedd mewn theatr i gael eu digalonni yn llwyr. Mae yna obaith ac mae yna adloniant a hiwmor ac agosatrwydd a chariad yn y cynhyrchiad hefyd," meddai.

Cysylltiadau Perthnasol

  • Rhagor am y cynhyrchiad
  • Cofio Tryweryn


    cyfannwch


    Ychwanegwch eich sylwadau i'r dudalen fan hyn:
    Enw a lleoliad:

    Sylw:



    Mae'r BBC yn cadw'r hawl i ddewis a golygu sylwadau. Darllenwch sut i wneud y siwr caiff eich sylwadau eu cyhoeddi. I anfon cyfraniad mwy, cysylltwch รข ni.

  • Eisteddfod
    Bei-Ling Burlesque
    Mwnci ar Dân
    A Toy Epic
    A4
    Actus Reus
    Actus Reus - adolygiad
    Ar y Lein
    Araith hir yn y gwres
    Back to the Eighties
    Bitsh
    Branwen
    Branwen - adolygiad
    Bregus
    Breuddwyd Branwen
    Breuddwyd Noswyl Ifan
    Bryn Gobaith
    Bwrw Hen Wragedd a Ffyn
    Caban Ni Caban Nhw
    Caerdroia
    Caffi Basra
    Café Cariad
    Café Cariad
    Camp a Rhemp -
    Canwr y Byd Caerdydd
    Cariad Mr Bustl
    Crash
    Cymru Fach
    Cysgod y Cryman
    Cysgod y Cryman - barn arall
    Dan y Wenallt
    Dawns y Cynhaeaf
    Deep Cut
    Deinameit
    Dewi Prysor DW2416
    Digon o'r Sioe
    Dim Mwg
    Diweddgan
    Diweddgan - barn Aled Jones Williams
    Dominios - adolygiad
    Drws Arall i'r Coed
    Erthyglau Cynllun Papurau Bro
    Esther - adolygiad
    Ffernols Lwcus
    Fron-goch
    Gwaun Cwm Garw - adolygiad
    Gwe o Gelwydd
    Gwell - heb wybod y geiriau!
    Halen yn y Gwaed
    Hamlet - adolygiad 1
    Hamlet - adolygiadau
    Hedfan Drwy'r Machlud
    Hen Bobl Mewn Ceir
    Hen Rebel
    Holl Liwie'r Enfys
    Iesu! - barn y beirniaid
    Jac yn y Bocs
    Johnny Delaney
    Life of Ryan - and Ronnie
    Linda - Gwraig Waldo
    Lleu
    Llyfr Mawr y Plant
    Llyfr Mawr y Plant
    Llyfr Mawr y Plant
    Llyfr Mawr y Plant
    Llyfr Mawr y Plant
    Llywelyn anghywir
    Lysh gan Aled Jones Williams
    Macsen
    Mae Gynnon Ni Hawl ar y Sêr - adolygiad Glyn Jones
    Mae Gynnon Ni Hawl ar y Sêr - barn Vaughan Hughes
    Mae Gynnon ni Hawl ar y Sêr
    Mae Gynnon ni Hawl ar y Sêr
    Mae Gynnon ni Hawl ar y Sêr - barn dwy
    Maes Terfyn
    Maes Terfyn - adolygiad
    Marat - Sade
    Mari'r Golau
    Martin, Mam a'r Wyau Aur
    Meini Gwagedd
    Melangell
    Mosgito
    Mythau Mawreddog y Mabinogi
    Môr Tawel
    Nid perfformiad theatrig
    Noson i'w Chofio
    O'r Neilltu
    O'r boddhaol i'r diflas
    Owain Mindŵr
    Pishyn Chwech
    Plas Drycin
    Porth y Byddar
    Porth y Byddar
    Porth y Byddar
    Porth y Byddar:
    adolygiadau ac erthyglau

    Pwyll Pia'i
    Rapsgaliwns
    Redflight Barcud
    Romeo a Juliet - Y Celfyddydau yn trafod
    Sibrydion
    Siwan - adolygiadau
    Siwan - adolygiadau
    Siwan - barn Iwan Edgar
    Sundance
    Tafliad Carreg
    Tair drama tair talaith
    Taith Ysgol Ni
    Taith yr Urdd 2007
    Theatr freuddwydion
    Trafaelu ar y Trên Glas
    Tri Rhan o Dair - Adolygiad
    Tri Rhan o dair
    Twm Siôn Cati
    Tŷ ar y Tywod
    Wrth Aros Godot
    Wrth Borth y Byddar
    Y Bonc Fawr
    Y Crochan
    Y Dewraf o'n Hawduron
    Y Gobaith a'r Angor
    Y Pair
    Y Pair - Adolygiad
    Y Pair - adolygiad Catrin Beard
    Y Twrch Trwyth
    Yn Debyg Iawn i Ti a Fi
    Yn y Ffrâm
    Yr Argae
    Yr Ystafell Aros
    Zufall
    Eisteddfod
    Yr Eisteddfod
    Genedlaethol
    2008 - 2004

    Rhestr o gynyrchiadau a adolygwyd


    Eisteddfod 2004
    Eisteddfod 2003
    Eisteddfod 2002
    erthyglau
    Bitsh! ar daith drwy Gymru
    Adeilad y Theatr Genedlaethol
    Alan Bennett yn Gymraeg
    Beckett yn y Steddfod
    Blink
    Bobi a Sami a Dynion Eraill
    Branwen - Llwyfan Gogledd Cymru
    Buddug James Jones
    Bwrw Hen Wragedd a Ffyn
    Caerdroia
    Clymau
    Cwmni'r Urdd - Daniel Evans yn canmol
    Cysgod y Cryman - her yr addasu
    Diweddgan gan Theatr Genedlaethol Cymru
    Dominos
    Drws Arall i'r Coed
    Ennyn profiadau Gwyddelig
    Esther
    Ffernols Lwcus
    Fron-goch yng Ngwlad Siec
    Frongoch
    Grym y theatr
    Gwaun Cwm Garw
    Gŵyl Delynau Ryngwladol
    Hamlet - ennill gwobr
    Hedd Wyn - sylwadau Iwan Llwyd
    Hen Rebel
    Holi am 'Iesu'
    Iesu! - drama newydd
    Llofruddiaeth i'r teulu
    Lluniau Marat-Sade
    Lluniau o gynhyrchiad Cymdeithas y Gronyn Gwenith o Y Dewraf o'n Hawduron
    LluniauMacsen - Pantomeim 2007
    Llyfr Mawr y Plant ar daith
    Mae Gynnon ni Hawl ar y Sêr
    Marat - Sade
    Marat - Sade: dyddiadur actores
    Mari'r Golau
    Mari'r Golau - lluniau
    Meic Povey yn Gymrawd
    Melangell
    Migrations
    Mrch Dd@,
    Mwnci ar Dân
    Myfyrwyr o Goleg y Drindod
    Olifer - Ysgol y Gader
    Owain Glyndŵr yn destun sbort
    Panto Penweddig 2006
    Phylip Harries yn ymuno â na n'Óg
    Pishyn Chwech
    Plas Drycin
    Ploryn
    Porth y Byddar
    Romeo a Juliet
    Romeo a Juliet - 'y cynhyrchiad anghywir'
    Romeo a Juliet - Cefin Roberts yn ateb
    Romeo a Juliet - ymateb Lynn T Jones
    Sion Blewyn Coch -
    y seicopath?

    Siwan ar daith
    Streic ar lwyfan
    Sundance ar daith
    Teulu Pen y Parc
    Theatr genedlaethol - 'Cymru ymhell ar ôl yr Alban'
    Tŷ ar y Tywod
    Tŷ ar y Tywod
    - y daith

    Wrth Aros Godot - holi actor
    Wrth Ddrws y Byddar - holi'r awdur
    Y Pair
    Y Teulu Celtaidd: ffug neu ffaith?
    Y ferch Iesu
    Yn Shir Gâr - ond yn genedlaethol
    Yr Argae ar daith


    About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy