BBC HomeExplore the BBC
This page has been archived and is no longer updated. Find out more about page archiving.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
theatr

BBC Homepage
BBC Cymru
»Cylchgrawn
Llyfrau
Theatr
Ffilm
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Gwaun Cwm Garw - adolygiad
Cynhyrchiad ysgytwol gwerth ei weld
  • Adolygiad Eifion Lloyd Jones o gynhyrchiad cwmni Bara Caws Gwaun Cwm Garw gan Sharon Morgan. Clwyd Theatr Cymru. Mawrth 20, 2007.


  • Gwerth ei gweld!
    Camp fwya' unrhyw addasiad yw ymddangos fel pe bai'n waith gwreiddiol - ac mae dwy ffordd o ymgyrraedd at hynny.

    Y naill yw sicrhau fod y ddeialog a'r iaith yn llifo'n gwbl naturiol o enau'r cymeriadau fel pe bai nhw sy'n dweud y geiriau am y tro cynta'; a'r llall yw sicrhau fod y digwydd mewn lleoliad cwbl gredadwy fel y gellid derbyn mai yno'n wir y digwyddodd y cyfan.

    Ydi'r dref ger Gwaun Cwm Garw yr un mor gredadwy â Laramie'r gwreiddiol?

    Ydi'r cymeriadau'n ein argyhoeddi mai iddyn nhw y digwyddodd hyn go iawn?

    Braf ydi gallu ateb yn gadarnhaol a datgan fod yr addasiad a'r cynhyrchiad wedi gweithio'n llwyddiannus iawn.

    Ymgyrchol
    Drama ymgyrchol sydd yma: ymgais i gyflwyno ymateb cymysglyd ac ansicr brodorion y dref i lofruddiaeth Matthew Shepard, llanc hoyw un ar hugain oed.

    Am y digwyddiad hwnnw yn Laramie yn yr Unol Daleithiau ddechrau Hydref 1998 y lluniodd Moisés Kaufman ei ddrama wreiddiol, gan adlewyrchu barn a rhagfarn tua deugain o drigolion a holwyd am eu hymateb i'r ymosodiad.

    Chwech o actorion
    Dim ond chwech o actorion sy'n cyfleu hanner cant o gymeriadau yn y cynhyrchiad yma gan Bara Caws ac maen nhw'n gwneud hynny'n rhyfeddol o gelfydd.

    Rydyn ni'n gallu derbyn yr holl newid cymeriadau gydol y ddrama ac mae'r clod am hynny i'w rannu rhwng yr actorion a chyfarwyddo Catrin Edwards, oedd yn gwneud defnydd da o'r symud o bob cwr o'r llwyfan.

    Mae'r symud yn sydyn gan gynnal diddordeb mewn dwsinau o olygfeydd byrion. Ond yn naturiol, mewn cyfresi mor bytiog, mae'n anodd adeiladu llawer o densiwn dramatig rhwng y cymeriadau.

    Er hynny, ac er ei bod yn amhosib' mynd o dan groen y cymeriadau unigol, rydyn ni'n dod i adnabod teimladau a thueddiadau pobl y dref yn gyffredinol, a thrwyddynt, ddod i adnabod y ddynoliaeth.

    Defnydd effeithiol o sgriniau
    Set gyfoes, syml a llonydd sydd ar y llwyfan gydol y cynhyrchiad, gyda thair sgrîn go fawr, dau lwyfan bychan, gofod fel bar tafarn a nifer o flociau y mae'r actorion eu hunain yn eu symud yn hwylus fel bo'r galw.

    Gwneir defnydd pur effeithiol o'r sgriniau gyda golau lliw a nifer o luniau a delweddau: gan gynnwys pobl yn symud tu ôl i'r sgriniau i gyfleu prysurdeb ac, yn arbennig, y cysgod o'r llanc wedi'i glymu i'r ffens lle'i gadawyd i farw - a'r ffurf ar y sgrîn yn cyfleu Crist ar y Groes.

    Ceir cerddoriaeth gefndirol addas yn achlysurol drwy'r ddrama, er bod sain y côr lleisiol eglwysig braidd yn ymwthiol tua'r canol.

    Addasiad yn gampwaith
    Mae addasiad Sharon Morgan yn gampwaith sy'n llifo'n gwbl rwydd mewn iaith lafar naturiol ddeheuol, gyda chyffyrddiadau o fewn y sgript sy'n unigryw Gymraeg a Chymreig fel sôn am y 'Steddfod ar y naill law, a'r mart a'r ffatri la'th ar y llaw arall.

    Prin iawn ydi'r dywediadau anaddas: "dwyn oddi wrtho" yn hytrach nag "oddi arno", "pum cant o fobol" yn hytrach nag "o bobol", ac "am un deg wyth awr" yn hytrach na'r "deunaw awr" a fyddai'n fwy naturiol mewn iaith ffurfiol barnwr y llys.

    Taflu geiriau
    Ar ddechrau'r ddrama, roeddwn i'n teimlo fod gormod o eiriau'n cael eu taflu atom ni ar ruthr gwyllt ond buan iawn y setlodd y rhythm yn un hollol naturiol ac, weddill y ddrama, roedd y llefaru'n gweddu i bob cymeriad, a hwnnw'n llefaru hynod o naturiol: siarad efo'i gilydd ac efo ni oedden nhw.

    Dylid canmol pob un o'r actorion am amrywiaeth eu cymeriadu: Ifan Huw Dafydd, Jonathan Nefydd, Rhodri Evan, Geraint Pickard, Delyth Wyn a Maria Pride, er mai Maria, hwyrach, oedd fwyaf unffurf ei goslefu.

    Ar y llaw arall, Rhodri Evan oedd fwyaf amrywiol ac effeithiol ei bortreadau, tra mai'r eiliadau mwyaf emosiynol oedd Ifan Huw Dafydd yn darllen llythyr tad y llanc marw gerbron y llys.

    Neges - nid pregeth
    Cynhyrchiad digon ysgytwol ar adegau, felly, gyda'r neges gref am ragfarnau ac anoddefgarwch ein cymdeithas yn cael ei chyfleu'n gadarn, ond heb fynd yn ormod o bregeth.

    Ac mae'r goleuni sydd yn llewyrchu trwy'r tywyllwch yn ei gwneud yn werth ei gweld ar bob cyfrif.

    Cysylltiadau Perthnasol
  • Y ddrama a'r daith


  • cyfannwch


    Ychwanegwch eich sylwadau i'r dudalen fan hyn:
    Enw a lleoliad:

    Sylw:



    Mae'r BBC yn cadw'r hawl i ddewis a golygu sylwadau. Darllenwch sut i wneud y siwr caiff eich sylwadau eu cyhoeddi. I anfon cyfraniad mwy, cysylltwch â ni.

    Eisteddfod
    Bei-Ling Burlesque
    Mwnci ar Dân
    A Toy Epic
    A4
    Actus Reus
    Actus Reus - adolygiad
    Ar y Lein
    Araith hir yn y gwres
    Back to the Eighties
    Bitsh
    Branwen
    Branwen - adolygiad
    Bregus
    Breuddwyd Branwen
    Breuddwyd Noswyl Ifan
    Bryn Gobaith
    Bwrw Hen Wragedd a Ffyn
    Caban Ni Caban Nhw
    Caerdroia
    Caffi Basra
    Café Cariad
    Café Cariad
    Camp a Rhemp -
    Canwr y Byd Caerdydd
    Cariad Mr Bustl
    Crash
    Cymru Fach
    Cysgod y Cryman
    Cysgod y Cryman - barn arall
    Dan y Wenallt
    Dawns y Cynhaeaf
    Deep Cut
    Deinameit
    Dewi Prysor DW2416
    Digon o'r Sioe
    Dim Mwg
    Diweddgan
    Diweddgan - barn Aled Jones Williams
    Dominios - adolygiad
    Drws Arall i'r Coed
    Erthyglau Cynllun Papurau Bro
    Esther - adolygiad
    Ffernols Lwcus
    Fron-goch
    Gwaun Cwm Garw - adolygiad
    Gwe o Gelwydd
    Gwell - heb wybod y geiriau!
    Halen yn y Gwaed
    Hamlet - adolygiad 1
    Hamlet - adolygiadau
    Hedfan Drwy'r Machlud
    Hen Bobl Mewn Ceir
    Hen Rebel
    Holl Liwie'r Enfys
    Iesu! - barn y beirniaid
    Jac yn y Bocs
    Johnny Delaney
    Life of Ryan - and Ronnie
    Linda - Gwraig Waldo
    Lleu
    Llyfr Mawr y Plant
    Llyfr Mawr y Plant
    Llyfr Mawr y Plant
    Llyfr Mawr y Plant
    Llyfr Mawr y Plant
    Llywelyn anghywir
    Lysh gan Aled Jones Williams
    Macsen
    Mae Gynnon Ni Hawl ar y Sêr - adolygiad Glyn Jones
    Mae Gynnon Ni Hawl ar y Sêr - barn Vaughan Hughes
    Mae Gynnon ni Hawl ar y Sêr
    Mae Gynnon ni Hawl ar y Sêr
    Mae Gynnon ni Hawl ar y Sêr - barn dwy
    Maes Terfyn
    Maes Terfyn - adolygiad
    Marat - Sade
    Mari'r Golau
    Martin, Mam a'r Wyau Aur
    Meini Gwagedd
    Melangell
    Mosgito
    Mythau Mawreddog y Mabinogi
    Môr Tawel
    Nid perfformiad theatrig
    Noson i'w Chofio
    O'r Neilltu
    O'r boddhaol i'r diflas
    Owain Mindŵr
    Pishyn Chwech
    Plas Drycin
    Porth y Byddar
    Porth y Byddar
    Porth y Byddar
    Porth y Byddar:
    adolygiadau ac erthyglau

    Pwyll Pia'i
    Rapsgaliwns
    Redflight Barcud
    Romeo a Juliet - Y Celfyddydau yn trafod
    Sibrydion
    Siwan - adolygiadau
    Siwan - adolygiadau
    Siwan - barn Iwan Edgar
    Sundance
    Tafliad Carreg
    Tair drama tair talaith
    Taith Ysgol Ni
    Taith yr Urdd 2007
    Theatr freuddwydion
    Trafaelu ar y Trên Glas
    Tri Rhan o Dair - Adolygiad
    Tri Rhan o dair
    Twm Siôn Cati
    Tŷ ar y Tywod
    Wrth Aros Godot
    Wrth Borth y Byddar
    Y Bonc Fawr
    Y Crochan
    Y Dewraf o'n Hawduron
    Y Gobaith a'r Angor
    Y Pair
    Y Pair - Adolygiad
    Y Pair - adolygiad Catrin Beard
    Y Twrch Trwyth
    Yn Debyg Iawn i Ti a Fi
    Yn y Ffrâm
    Yr Argae
    Yr Ystafell Aros
    Zufall
    Eisteddfod
    Yr Eisteddfod
    Genedlaethol
    2008 - 2004

    Rhestr o gynyrchiadau a adolygwyd


    Eisteddfod 2004
    Eisteddfod 2003
    Eisteddfod 2002
    erthyglau
    Bitsh! ar daith drwy Gymru
    Adeilad y Theatr Genedlaethol
    Alan Bennett yn Gymraeg
    Beckett yn y Steddfod
    Blink
    Bobi a Sami a Dynion Eraill
    Branwen - Llwyfan Gogledd Cymru
    Buddug James Jones
    Bwrw Hen Wragedd a Ffyn
    Caerdroia
    Clymau
    Cwmni'r Urdd - Daniel Evans yn canmol
    Cysgod y Cryman - her yr addasu
    Diweddgan gan Theatr Genedlaethol Cymru
    Dominos
    Drws Arall i'r Coed
    Ennyn profiadau Gwyddelig
    Esther
    Ffernols Lwcus
    Fron-goch yng Ngwlad Siec
    Frongoch
    Grym y theatr
    Gwaun Cwm Garw
    Gŵyl Delynau Ryngwladol
    Hamlet - ennill gwobr
    Hedd Wyn - sylwadau Iwan Llwyd
    Hen Rebel
    Holi am 'Iesu'
    Iesu! - drama newydd
    Llofruddiaeth i'r teulu
    Lluniau Marat-Sade
    Lluniau o gynhyrchiad Cymdeithas y Gronyn Gwenith o Y Dewraf o'n Hawduron
    LluniauMacsen - Pantomeim 2007
    Llyfr Mawr y Plant ar daith
    Mae Gynnon ni Hawl ar y Sêr
    Marat - Sade
    Marat - Sade: dyddiadur actores
    Mari'r Golau
    Mari'r Golau - lluniau
    Meic Povey yn Gymrawd
    Melangell
    Migrations
    Mrch Dd@,
    Mwnci ar Dân
    Myfyrwyr o Goleg y Drindod
    Olifer - Ysgol y Gader
    Owain Glyndŵr yn destun sbort
    Panto Penweddig 2006
    Phylip Harries yn ymuno â na n'Óg
    Pishyn Chwech
    Plas Drycin
    Ploryn
    Porth y Byddar
    Romeo a Juliet
    Romeo a Juliet - 'y cynhyrchiad anghywir'
    Romeo a Juliet - Cefin Roberts yn ateb
    Romeo a Juliet - ymateb Lynn T Jones
    Sion Blewyn Coch -
    y seicopath?

    Siwan ar daith
    Streic ar lwyfan
    Sundance ar daith
    Teulu Pen y Parc
    Theatr genedlaethol - 'Cymru ymhell ar ôl yr Alban'
    Tŷ ar y Tywod
    Tŷ ar y Tywod
    - y daith

    Wrth Aros Godot - holi actor
    Wrth Ddrws y Byddar - holi'r awdur
    Y Pair
    Y Teulu Celtaidd: ffug neu ffaith?
    Y ferch Iesu
    Yn Shir Gâr - ond yn genedlaethol
    Yr Argae ar daith


    About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy