BBC HomeExplore the BBC
This page has been archived and is no longer updated. Find out more about page archiving.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
theatr

BBC Homepage
BBC Cymru
»Cylchgrawn
Llyfrau
Theatr
Ffilm
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Ffion Dafis Branwen
Cwlwm Celtaidd - cwlwm brau
  • Adolygiad Alwyn Gruffydd o Branwen. Llwyfan Gogledd Cymru. Theatr Gwynedd, Bangor.


  • BRANWEN Ar hyd yr oesoedd ni fu'r berthynas rhwng y Gwyddyl a'r Cymry yn un y gellid ei galw'n un gyfforddus.

    Wedi'r cwbl onid er mwyn ein hamddiffyn ni rhag ymosodiadau o'r gorllewin y teithiodd Cunedda a'i Feibion yma o'r Hen Ogledd?

    Onid gelyniaeth bur o du'r Cymry Anghydffurfiol a wynebai Blant Mair, fel y'u gelwid, ddihangodd i Gymoedd y De rhag angau Newyn Mawr eu gwlad eu hunain?

    Ac onid y Gymraeg a siaradai rhai o'r milwyr mewn lifrai'r 'Brits' a gerddai strydoedd y Falls, y Divis a'r Ardoyne am dri degawd a mwy?

    Cariad yn blodeuo
    Wrth gwrs cafwyd eithriadau wrth i gyfeillgarwch, a chariad weithiau, flodeuo rhwng unigolion o'r ddwy ochr i'r Môr Celtaidd.

    Dysgodd rai ohonom ni'r Wyddeleg fel y dysgodd nifer o Wyddelod y Gymraeg ond at ei gilydd edrych o bell a hynny gydag amheuaeth gynhenid fu hanes y Cymro a'r Gwyddel erioed ac nid oes gwell stori i gyfleu'r amheuaeth honno wy nac ail gainc y Mabinogi.

    Fel y gŵyr y cyfarwydd mae Branwen Ferch Llŷr yn stori o frad, mae'n stori o chwerwder, mae'n stori eithriadol o drist a diobaith hefyd yn y bôn.
    Ond oes ganddi neges i'n dyddiau ni?

    Go brin.
    Er, ar ôl dweud hynny, fe ellid ei defnyddio fel sail i alegori fodern gan edrych eto, gyda thafod yn y boch, ar ein perthynas gyda'n cefndryd Celtaidd.

    Ar y cyd
    A dyna i raddau geir yng nghynhyrchiad diweddaraf Llwyfan Gogledd Cymru neu'n hytrach y cynhyrchiad ar y cyd diweddaraf rhwng y cwmni o Gymru a Chanolfan Gelfyddydau Project yn Nulyn.

    Cofiwch i'r ddau gydweithio'r llynedd hefyd gyda Fron-goch.

    Ysgrifennwyd 'Branwen' ar y cyd gan y Cymro, Ifor ap Glyn, a'r Gwyddel, Darach Ó Scolaí, a chyfarwyddwyd y ddrama ar y cyd rhwng Ian Rowlands, y Cymro, a Darach Mac Con Iomaire, y Gwyddel.

    Cyd-gynhyrchiad o'r iawn ryw felly. Ond yr eironi yw mai cyd-gynyrchiadau o'r byd teledu yw cocyn hitio mwyaf Branwen - ar yr wyneb beth bynnag.

    At ei gilydd
    Ynddi cawn Mari, Cymraes nodweddiadol stormus, emosiynol ac ansicr o Gaerdydd (Ffion Dafis) a Séan, Gwyddel nodweddiadol hunangyfiawn, parablus ac alcoholaidd o Gonamara (Stephen Darcy) yn cael eu taflu at ei gilydd mewn bwthyn y Swydd Wiclo, i lunio sgript deledu ar gyfer ffilm Gymraeg, Wyddeleg a Saesneg (ar gyfer y farchnad ryngwladol!) wedi'i selio ar chwedl Branwen Ferch Llŷr.

     Ond yn ddiarwybod i bawb arall roedd y ddau'n fwy nac adnabod ei gilydd o'u dyddiau'n fyfyrwyr yn Aberystwyth bymtheng mlynedd yn ôl - perthynas a ddaeth i ben yn sur a dweud y lleiaf.

    Megis y Franwen chwedlonol collwyd plentyn, fe'i bradychwyd ac nid oedd amser wedi lleddfu mymryn ar y boen.

    Clodwiw
    Ar noson gyntaf taith Branwen yng Nghymru (bu taith yn Iwerddon yn barod) yn Theatr Gwynedd, Bangor, cafwyd perfformiadau clodwiw gan Ffion Dafis a Stephen Darcy.

    Yn yr un modd Dafydd Dafis fel y cynhyrchydd teledu cartwnaidd bron ei ymarweddiad, a Brídín Nic Dhonncha fel gwraig gwynfanus a thrallodus Séan - y ddau gymeriad naill ai'n ceisio dechrau teulu neu'n ceisio cynnal un.

    Syrthio i bydew
    Yn anffodus - ac yn siomedig braidd - nid yw'r sgript yn deilwng ohonynt ac yn hynny o beth collwyd cyfle.

    Werth i bopeth o driniaethau IVF i agwedd y 'Gardai' tuag at yfed a gyrru erbyn hyn gael eu trafod syrthiodd y cwbl i bydew melodramatig wrth i Mari ei chloi ei hun yn y lle chwech a wrth i Séan ddioddef pigiadau o euogrwydd am yr hyn a wnaed ac am yr hyn a wneir ganddo.

    Ni wnaeth barn Séan y dylid manteisio ar y cyfle i edrych ar chwedl Branwen drwy lygaid Matholwch (brenin Iwerddon) unrhyw les ac roedd ei awgrym y dylid cyflwyno'r cymeriadau ar ffurf ddychanol y Manga Siapaneaidd yn 'dop-hat' ar y cwbl!

    Taflodd y sgript ei gysgod dros y llwyfannu hefyd.
    Mae'n rhaid wrth y deunydd crai os yw'r cynhyrchiad i daro deuddeg ac mi daerwn weithiau bod blas y Manga wedi treiddio o'r sgript i'r cynhyrchiad ei hun.

    Efallai bod hyn y fwriadol ond os felly yna roedd o'n fwriad cynnil dros ben.

    Aml gyfryngol
    Gwnaed defnydd helaeth o'r dulliau aml-gyfryngol diweddaraf yn Branwen i gyfleu lleoliad, awyrgylch ac ambell gyffelybiaeth.

    Bu'r rhan fwyaf o'r dulliau yma'n effeithiol tu hwnt ond yr oedd yna achosion lawn mor aneffeithiol hefyd yn enwedig yr olygfa yn y car.

    Fel Fron-goch drama dairieithog yw Branwen gyda'r Cymry a'r Gwyddelod yn siarad y lingua franca tra bo'r Wyddeleg a'r Gymraeg yn cael eu dangos mewn Saesneg ar sgriniau ar y llwyfan.

    Ond o mae'n rhaid bod yn ochelgar. Nid yw lamb's prick yn swnio'r un fath rhywsut!

    Cafwyd enghreifftiau tebyg yn y Wyddeleg hefyd ond gellid fod wedi gallu osgoi'r 'embaras', chwedl Ifas y Tryc, pe bae'r Wyddeleg wedi'i chyfieithu i'r Gymraeg a'r Gymraeg i'r Wyddeleg.
    Ond, er mwyn ein cyfeillion uniaith debyg...

    Cwlwm Celtaidd
    Daw'r Branwen i ben gyda datganiad o ffydd bod yna'r fath beth â Chwlwm Celtaidd ac yn cael ei ymgorffori, mae'n debyg, mewn cyd gynyrchiadau llwyfan neu deledu.

    Efallai i hynny fod yn wir yn achos Fron-goch oherwydd yr arwyddocâd amlwg a ffeithiol iddi i Gymru ac Iwerddon - ond nid felly Branwen.

    Wedi'r cwbl, nid yw'r enw na'r chwedl amdani'n golygu dim i Wyddel.

    Y Daith:
    Poster
  • Tachwedd 8-9, 2006 - Theatr Gwynedd, Bangor
  • Tachwedd 14-15 - Canolfan Mileniwm Cymru, Caerdydd
  • Tachwedd 18 - Theatr Elli, Llanelli
  • Tachwedd 22 - Neuadd Dwyfor, Pwllheli
  • Tachwedd 24 - Theatr Ardudwy, Harlech

  • Darlith a Symposiwm

  • Cysylltiadau Perthnasol
  • Adolygiad Glyn Jones

  • Fron-goch - adolygiad

  • Llwyfan Gogledd Cymru


  • cyfannwch


    Ychwanegwch eich sylwadau i'r dudalen fan hyn:
    Enw a lleoliad:

    Sylw:



    Mae'r BBC yn cadw'r hawl i ddewis a golygu sylwadau. Darllenwch sut i wneud y siwr caiff eich sylwadau eu cyhoeddi. I anfon cyfraniad mwy, cysylltwch â ni.

    Eisteddfod
    Bei-Ling Burlesque
    Mwnci ar Dân
    A Toy Epic
    A4
    Actus Reus
    Actus Reus - adolygiad
    Ar y Lein
    Araith hir yn y gwres
    Back to the Eighties
    Bitsh
    Branwen
    Branwen - adolygiad
    Bregus
    Breuddwyd Branwen
    Breuddwyd Noswyl Ifan
    Bryn Gobaith
    Bwrw Hen Wragedd a Ffyn
    Caban Ni Caban Nhw
    Caerdroia
    Caffi Basra
    Café Cariad
    Café Cariad
    Camp a Rhemp -
    Canwr y Byd Caerdydd
    Cariad Mr Bustl
    Crash
    Cymru Fach
    Cysgod y Cryman
    Cysgod y Cryman - barn arall
    Dan y Wenallt
    Dawns y Cynhaeaf
    Deep Cut
    Deinameit
    Dewi Prysor DW2416
    Digon o'r Sioe
    Dim Mwg
    Diweddgan
    Diweddgan - barn Aled Jones Williams
    Dominios - adolygiad
    Drws Arall i'r Coed
    Erthyglau Cynllun Papurau Bro
    Esther - adolygiad
    Ffernols Lwcus
    Fron-goch
    Gwaun Cwm Garw - adolygiad
    Gwe o Gelwydd
    Gwell - heb wybod y geiriau!
    Halen yn y Gwaed
    Hamlet - adolygiad 1
    Hamlet - adolygiadau
    Hedfan Drwy'r Machlud
    Hen Bobl Mewn Ceir
    Hen Rebel
    Holl Liwie'r Enfys
    Iesu! - barn y beirniaid
    Jac yn y Bocs
    Johnny Delaney
    Life of Ryan - and Ronnie
    Linda - Gwraig Waldo
    Lleu
    Llyfr Mawr y Plant
    Llyfr Mawr y Plant
    Llyfr Mawr y Plant
    Llyfr Mawr y Plant
    Llyfr Mawr y Plant
    Llywelyn anghywir
    Lysh gan Aled Jones Williams
    Macsen
    Mae Gynnon Ni Hawl ar y Sêr - adolygiad Glyn Jones
    Mae Gynnon Ni Hawl ar y Sêr - barn Vaughan Hughes
    Mae Gynnon ni Hawl ar y Sêr
    Mae Gynnon ni Hawl ar y Sêr
    Mae Gynnon ni Hawl ar y Sêr - barn dwy
    Maes Terfyn
    Maes Terfyn - adolygiad
    Marat - Sade
    Mari'r Golau
    Martin, Mam a'r Wyau Aur
    Meini Gwagedd
    Melangell
    Mosgito
    Mythau Mawreddog y Mabinogi
    Môr Tawel
    Nid perfformiad theatrig
    Noson i'w Chofio
    O'r Neilltu
    O'r boddhaol i'r diflas
    Owain Mindŵr
    Pishyn Chwech
    Plas Drycin
    Porth y Byddar
    Porth y Byddar
    Porth y Byddar
    Porth y Byddar:
    adolygiadau ac erthyglau

    Pwyll Pia'i
    Rapsgaliwns
    Redflight Barcud
    Romeo a Juliet - Y Celfyddydau yn trafod
    Sibrydion
    Siwan - adolygiadau
    Siwan - adolygiadau
    Siwan - barn Iwan Edgar
    Sundance
    Tafliad Carreg
    Tair drama tair talaith
    Taith Ysgol Ni
    Taith yr Urdd 2007
    Theatr freuddwydion
    Trafaelu ar y Trên Glas
    Tri Rhan o Dair - Adolygiad
    Tri Rhan o dair
    Twm Siôn Cati
    Tŷ ar y Tywod
    Wrth Aros Godot
    Wrth Borth y Byddar
    Y Bonc Fawr
    Y Crochan
    Y Dewraf o'n Hawduron
    Y Gobaith a'r Angor
    Y Pair
    Y Pair - Adolygiad
    Y Pair - adolygiad Catrin Beard
    Y Twrch Trwyth
    Yn Debyg Iawn i Ti a Fi
    Yn y Ffrâm
    Yr Argae
    Yr Ystafell Aros
    Zufall
    Eisteddfod
    Yr Eisteddfod
    Genedlaethol
    2008 - 2004

    Rhestr o gynyrchiadau a adolygwyd


    Eisteddfod 2004
    Eisteddfod 2003
    Eisteddfod 2002
    erthyglau
    Bitsh! ar daith drwy Gymru
    Adeilad y Theatr Genedlaethol
    Alan Bennett yn Gymraeg
    Beckett yn y Steddfod
    Blink
    Bobi a Sami a Dynion Eraill
    Branwen - Llwyfan Gogledd Cymru
    Buddug James Jones
    Bwrw Hen Wragedd a Ffyn
    Caerdroia
    Clymau
    Cwmni'r Urdd - Daniel Evans yn canmol
    Cysgod y Cryman - her yr addasu
    Diweddgan gan Theatr Genedlaethol Cymru
    Dominos
    Drws Arall i'r Coed
    Ennyn profiadau Gwyddelig
    Esther
    Ffernols Lwcus
    Fron-goch yng Ngwlad Siec
    Frongoch
    Grym y theatr
    Gwaun Cwm Garw
    Gŵyl Delynau Ryngwladol
    Hamlet - ennill gwobr
    Hedd Wyn - sylwadau Iwan Llwyd
    Hen Rebel
    Holi am 'Iesu'
    Iesu! - drama newydd
    Llofruddiaeth i'r teulu
    Lluniau Marat-Sade
    Lluniau o gynhyrchiad Cymdeithas y Gronyn Gwenith o Y Dewraf o'n Hawduron
    LluniauMacsen - Pantomeim 2007
    Llyfr Mawr y Plant ar daith
    Mae Gynnon ni Hawl ar y Sêr
    Marat - Sade
    Marat - Sade: dyddiadur actores
    Mari'r Golau
    Mari'r Golau - lluniau
    Meic Povey yn Gymrawd
    Melangell
    Migrations
    Mrch Dd@,
    Mwnci ar Dân
    Myfyrwyr o Goleg y Drindod
    Olifer - Ysgol y Gader
    Owain Glyndŵr yn destun sbort
    Panto Penweddig 2006
    Phylip Harries yn ymuno â na n'Óg
    Pishyn Chwech
    Plas Drycin
    Ploryn
    Porth y Byddar
    Romeo a Juliet
    Romeo a Juliet - 'y cynhyrchiad anghywir'
    Romeo a Juliet - Cefin Roberts yn ateb
    Romeo a Juliet - ymateb Lynn T Jones
    Sion Blewyn Coch -
    y seicopath?

    Siwan ar daith
    Streic ar lwyfan
    Sundance ar daith
    Teulu Pen y Parc
    Theatr genedlaethol - 'Cymru ymhell ar ôl yr Alban'
    Tŷ ar y Tywod
    Tŷ ar y Tywod
    - y daith

    Wrth Aros Godot - holi actor
    Wrth Ddrws y Byddar - holi'r awdur
    Y Pair
    Y Teulu Celtaidd: ffug neu ffaith?
    Y ferch Iesu
    Yn Shir Gâr - ond yn genedlaethol
    Yr Argae ar daith


    About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy