BBC HomeExplore the BBC
This page has been archived and is no longer updated. Find out more about page archiving.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
ffilm

BBC Homepage
BBC Cymru
»Cylchgrawn
Llyfrau
Theatr
Ffilm
 

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 


Fahrenheit 9/11
Chwerthin - a wylo'n dawel

Bu Aled Edwards yn gweld y ffilm
Erys tri pheth yn fyw yn y cof ynghylch gweld Fahrenheit 9/11 o eiddo Michael Moore ar ymddangosiad cyntaf y ffilm yng Nghaerdydd.

Yn hwyr ar nos Sul braf ddechrau Gorffennaf daeth llu i weld y ffilm. Roeddwn yn disgwyl gweld rhengoedd arferol y canol oed radical a Christnogol yn llenwi'r theatr ond nid felly yr oedd hi. Cafwyd cyplau ifanc y bennaf.

Er syndod a mawr a rhyddhad i mi, nid oeddwn yn adnabod unrhyw un yn y gynulleidfa.

Ar ddiwedd y ffilm, cododd y dorf niferus hon fel un o'r bron i gymeradwyo'r hyn a welwyd.

Ar brydiau, gwnaeth Fahrenheit 9/11 imi chwerthin, fe wnaeth imi wylo'n dawel ac i feddwl llawer mwy hefyd am realiti a chost ddynol y rhyfel a gyflawnwyd yn ein henwau.

Roedd rhai o'r lluniau yn debyg iawn i'r rhai y gallwn eu cofio'n blentyn o Vietnam yn y chwedegau. Do, fe wnes innau godi i gymeradwyo ar y diwedd.

Ond yn fwy na dim, yr hyn a fydd yn aros yn fyw yn y cof fydd angerdd a dagrau mam o Flint ym Michigan wedi iddi golli mab yn Irac.

Roeddwn yn llawn ddisgwyl y dilorni effeithiol a gafwyd o George W. Bush, ond roedd rhywbeth hynod o real am y fam hon a aeth i Washington i fwrw ei hangerdd.

Sylweddolir, wrth gwrs, bod Moore yn ei defnyddio ynghyd â'i galar i'w ddibenion ei hun ond yr oedd hon am gael ei defnyddio.

Gwendidau'r ffilm
Fel y dangoswyd yn erthygl ddeifiol Sarah Baxter yn y Sunday Times, ceir gwendidau yn y ffilm.Yn bennaf, mae'n cymryd ambell beth yn rhy bell.

Honnir, er enghraifft, i deulu Bush a'u cyfeillion ennill $1.4 biliwn o law diddordebau yn Saudi Arabia. Fe aeth y rhan helaethaf o'r arian hwn i ddwylo'r cwmni arfau BDM, rhan o'r Carlyle Group, cyn i'r Bush hynaf ymuno â'r cwmni yn 1998. Cafodd BDM ei werthu chwe mis cyn hynny.

Gwneir llawer yn y ffilm hefyd ynghylch cysylltiadau honedig Unocol a'r Taliban yn Afghanistan. Cafwyd prosiect o eiddo Unocol i adeiladu pibell nwy o ardaloedd y Caspian drwy Afghanistan. Dechreuwyd ar y gwaith yn nyddiau Clinton yn y Ty Gwyn; ond erbyn dyfodiad George W. Bush yn arlywydd, roedd y cwmni wedi gollwng y prosiect.

Yr Ymateb
Wedi dweud hyn, nodir taw tacteg bennaf gwrthwynebwyr Moore fu ymosod ar y modd mae'n dilorni America.

Honnodd y David Brooks ceidwadol ei anian fod rhyddfrydwyr ei wlad yn troi bellach at wneuthurwr ffilmiau sy'n crwydro'r byd yn darlunio Americanwyr fel y pobl mwyaf dwl y blaned yn hytrach nag at arwyr fel Martin Luther King.

Mentraf awgrymu bod hyn yn crybwyll bod prif fyrdwn ffilm Michael Moore yn sylfaenol gredadwy. Fe gafwyd cysylltiad clos rhwng teulu bin Laden a theulu Bush cyn ac ar ôl '9/11'.

Y mae'r byd eto'i weld beth yw'r cysylltiad rhwng Saddam Hussein a'r difrod erchyll a gafwyd yn Efrog Newydd y Medi cofiadwy hwnnw. Y mae olew ynghyd â'r fasnach arfau a'r arian sy'n dod yn sgil y ddau ddiwydiant yn parhau i ddrewi.

Yn fwy na dim, erys y gwirionedd oesol tawl plant y tlodion sy'n colli eu bywydau mewn byddinoedd. Roedd y darn lle yr aeth Moore yng nghwmni milwr ifanc i gael gwleidyddion Washington i gynnig eu plant nhw ar gyfer y lluoedd arfog yn boenus.
Ond un o frîd niferus gwleidyddion Washington sydd â phlentyn yn Irac.

Y difrod gwleidyddol
Fel Sarah Baxter, tybiaf y gall y Moore direidus beri niwed i'w achos ei hun. Yn America, fel y gwyr ymgyrch John Kerry yn rhy dda, y mae diffyg gwladgarwch yn bechod anfaddeuol. Yn drawiadol iawn, gwelodd pobl Kerry yn dda i bellhau eu hunain oddi wrth y ffilm. Fe all gor ddweud Moore roi Bush yn ôl yn y Ty Gwyn.

Nid felly ym Mhrydain.
Cyn gweld Fahrenheit 9/11 cefais gyfle i ddarllen sylwadau treiddgar Helena Kennedy yn Just Law (2004) ar sut yr aeth ein llywodraeth i ennill y cyngor cyfreithiol bod rhyfel yn erbyn Irac yn gyfreithlon.

Yn ôl Kennedy, cred y mwyafrif o gyfreithwyr gydag arbenigedd mewn materion rhyngwladol nad oedd y fendith a roddwyd drwy law'r Athro Christopher Greenwood o'r LSE i'r Twrnai Cyffredinol yn ddiogel.

Gwyddom erbyn hyn, bod yr hyn a dybiwyd ynghylch bygythiad honedig Saddam Hussein hefyd yn ansicr.

Y mae Fahrenheit 9/11 yn cloi gyda darlun poenus o George W. Bush yn baglu dros ei eiriau.

Gan gofio'r llun trawiadol hwnnw yn y Sunday Times o'r Tony Blair gwritgoch a noeth yn cuddio ei gywilydd â chopi tenau o adroddiad yr Arglwydd Butler sydd ar fin ei gyhoeddi, gallwn ond hel meddyliau ynghylch y gwirionedd a ddatgelir yng ngwaith Moore.

Fe all Bush barhau i faglu ond eraill sy'n disgyn.



cyfannwch


Ychwanegwch eich sylwadau i'r dudalen fan hyn:
Enw a lleoliad:

Sylw:



Mae'r BBC yn cadw'r hawl i ddewis a golygu sylwadau. Darllenwch sut i wneud y siwr caiff eich sylwadau eu cyhoeddi. I anfon cyfraniad mwy, cysylltwch â ni.

Cymraeg
A Way of Life
Big Nothing (2006)
Cannes
Cwcw (2008)
Cymru Ddu - y gyfres deledu
Cymru Fach (2008)
Ffilmiau Cymru ddoe
Ffilmiau Steddfod
Gavin and Stacey
Gwobr i ffilm ganpunt
Gwyl Fflics 2007
Gŵyl Cymru Ddu
Gŵyl Ffilm Caerdydd 2006
Hope Eternal
Martha Jac a Sianco - y ffilm
Mela
Milltir sgwar arwyr ffilm
Oed yr Addewid
Pictiwrs yn y Pyb yn gafael
Pobl ifainc yn mentro
Powerless
Powerless
Shorts in Colour
Siôn a Siân
Sleep Furiously
Snow Cake
Spiderman Cymraeg
The Edge of Love
The Edge of Love
Y Lleill
Yr Ymwelydd
Zan Boko
£500,000 i animeiddio
cyffro
'1408' (2007)
'Rush Hour 3' (2007)
'We Own The Night' (2007)
Die Hard 4.0 (2007)
Déjà Vu (2006)
30 Days of Night (2007)
4: Rise of the Silver Surfer (2007)
Aliens Vs Predator: Requiem (2008)
Around the World in 80 Days
Assault on Precinct 13
Australia
Batman Begins
Beowulf
Blood Diamond
Casino Royale
Casino Royale
Casino Royale (2006)
Casino Royale 2006
Cellular
Changeling (2008)
Children of Men (2006)
Derailed
Eastern Promises
Eastern Promises (2007)
Fantastic Four
Fracture (2007)
Harry Potter and The Order of the Phoenix (2007)
Harry Potter and the Order of the Phoenix (2007)
Harry Potter and the Prisoner of Azkaban
History of Violence
Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull (2008)
Iron Man (2008)
King Arthur
King Kong - 2005
Mission Impossible III (2006)
National Treasure
No Country for Old Men (2008)
No Country for Old Men (2008)
Ocean's 13
Ocean's 13 (2007)
Ocean's Twelve
Pirates of the Caribbean - Dead Man's Chest (2006)
Rambo (2008)
Red Eye
Sahara
Saw II
Serenity
Severance (2006)
Shooter (2007)
Spider-Man 2
Spider-Man 3 (2007)
Star Wars III
Stormbreaker (2006)
Superman Returns (2006)
The Bourne Ultimatum
The Da Vinci Code (2006)
The Dark Knight
The Day After Tomorrow
The Departed (2006)
The Golden Compass (2007)
The Golden Compass (2007)
The Incredible Hulk (2008)
The Incredibles
The Interpreter
The Kingdom (2007)
The Legend of Zorro
The Matador
The Omen 2006
Thunderbirds
Transformers (2007)
Van Helsing
Walking Tall
War (2007)
White Noise
comedi
'Mr Woodcock' (2007)
Fred Claus (2007)
St Trinian's (2008)
A Good Year (2006)
Bee Movie (2007)
Bewitched
Borat:
Bridget Jones - The Edge of Reason
Charlie and the Chocolate Factory
Choke (2008)
Christmas with the Kranks
Evan Almighty (2007)
Evan Almighty(2007)
Forgetting Sarah Marshall (2008)
Four Christmases - 2008
Good Luck Chuck (2007)
Hairspray
Herbie: Fully Loaded
Hitch
Hot Fuzz (2007)
I Now Pronounce You Chuck And Larry (2007)
Just Like Heaven (2005)
Just My Luck (2006)
Knocked Up (2007)
Mean Girls
Meet the Fockers
Miss Congeniality 2 - Armed and fabulous
Monster in Law
Mr & Mrs Smith
Mr Bean 2007
Mr Magnoruim's Wonder Emporuim' (2007)
Nacho Libre (2006)
Night at the Museum (Rhagfyr 2006)
PS I Love You (2008)
Prime (2006)
RV: Runaway Vacation (2006)
Ratatouille
Robots
Run, Fat Boy, Run (2007)
Scooby Doo 2 :
Shark Tale
Shrek 2
Shrek 3
Slither (2006)
St Trinian's
St Trinian's (2008)
Superbad (2007)
Talladego Nights: : The Ballad of Ricky Bobby (2006)
The Devil Wears Prada
The Dukes of Hazzard
The Good Night (2008)
The Hitchhiker's Guide to the Galaxy
The Nanny Diaries (2007)
The Simpsons Movie
The Simpsons Movie
The Simpsons Movie (2007)
The Simpsons Movie (2007)
Wallace and Gromit - The Curse Of The Were-Rabbit
Wedding Crashers
Wedding Crashers
Wedding Date
Wild Hogs (2007)
You, Me and Dupree (2006)
drama
Abraham's Point (2008)
Alexander
Alfie
Alpha Dog (2007)
Amazing Grace (2007)
American Gangster (2007)
Apocalypto (2007)
Atonement (2007)
August Rush
Babel (2007)
Basic Instinct 2 (2006)
Bullet Boy
Burn After Reading
Charlie Wilson's War (2008)
Charlie Wilson's War (2008)
Che: Part One - 2008
Collateral
Crash
Down in the Valley
Dreamgirls (2007)
Elizabeth: The Golden Age (2007)
Fahrenheit 9/11
Finding Neverland
Five Children and It
Gandhi My Father (2007)
Good Bye Lenin (2003)
Harsh Times (2006)
Howl's Moving Castle
Hunger (2008)
I Am Legend (2007)
I am Legend
In Bruges (2008)
In Good Company
In Prison My Whole Life
In the Valley of Elah (2008)
Into the Wild
Jarhead (2006)
Jindabyne (2007)
Kingdom of Heaven
La Vie en Rose
Ladies in Lavender
Lassie (2005)
Layer Cake
Lemony Snicket's A Series of Unfortunate Events
Lions For Lambs (2007)
Lost in Translation
Lust, Caution (2008)
Lust, Caution (2008)
Maria Full of Grace
Million Dollar Baby
Miss Potter (2007)
Munich (2006)
Oliver Twist
Open Water
PS I Love You (2008)
Premonition (2007)
Rendition
Rescue Dawn (2007)
Rocky Balboa (2007)
Snowcake (2006)
Spanglish
Take the Lead (2006)
Taliesin Jones
The Assassination of Jesse James
The Bourne Supremacy
The Boy in the Striped Pyjamas (2008)
The Chronicles Of Narnia (2005)
The Constant Gardener
The Duchess
The Edge of Love (2008)
The Exorcism of Emily Rose
The Illusionist (2007)
The Lake House
The Lake House (2006)
The Last King of Scotland (2007)
The Libertine
The Motorcycle Diaries
The Only Clown in the Village
The Painted Veil
The Phantom of the Opera
The Polar Express
The Terminal
The Village
The Wicker Man (2006)
United 93 (2006)
V for Vendetta
Vera Drake
W (2008)
War of the Worlds
Zodiac
erthyglau
'Tad' y Phantom
Academi Sgrîn Cymru
Alex Rose
Cymru Wyddelig Ford
Der Untergang
Ffilmio da Demi
Gwobr i briodferch
Gŵyl Ffilmiau Ryngwladol Dulyn
Gŵyl ffilmiau myfyrwyr
Harry Potter and the Order of the Phoenix
Holi Matthew Rhys
Hope Eternal (2008)
Ioan Gruffudd
Ioan Gruffudd
John Roberts Williams - y dyn ffilmiau
Miss Potter - y cysylltiad Cymreig
Prinder ffilmiau Cymraeg
Tystysgrifau ffilm
Yn yr Oscars


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy