« Bài trước | Trang chính | Bài sau »

Khi tự do là một tấm chăn hẹp...

Phân loại:

Nguyễn Hùng Nguyễn Hùng | 2010-11-15, 15:40

chăn, blanket

Tự do có thể ví như tấm chăn hẹp

Những vụ bắt bớ và gia hạn giam giữ ở Việt Nam gần đây đặt trở lại câu hỏi 'xưa như trái đất' về không gian của nhà nước và không gian của cá nhân.
Sự tự do, tạm mượn ý của một câu danh ngôn, có thể coi như một tấm chăn hẹp.

Nếu nhà nước kéo thêm một chút để có tự do thể hiện sức mạnh thì tự do của người dân hiển nhiên sẽ hở đầu, hở chân, hay hở sườn.

Còn trong những chế độ độc tài như ở Bắc Hàn thì người ta thu luôn tấm chăn đó đắp riêng cho những vị cầm quyền.

Trở lại những vụ bắt bớ gần đây, nhất là vụ bắt Tiến sỹ luật Cù Huy Hà Vũ, có nhiều dấu hiệu cho thấy vẫn có những người ở Việt Nam muốn sử dụng cơ bắp để kéo chăn.

Trước hết là chuyện "kiểm tra hành chính" khách sạn mà ông Vũ đang có mặt khi bị "bắt khẩn cấp".

Cả thế giới chỉ còn vài nước có chế độ hộ khẩu và kiểm tra hộ khẩu, nhất là việc bắt đăng ký tạm trú khi tới ở các khách sạn.

Trong đợt đi công tác ở Thượng Hải mùa hè năm nay, cô nhân viên lễ tân khách sạn tỏ vẻ ngạc nhiên khi tôi đề nghị cô đăng ký tạm trú cho tôi.

Về lý thuyết, Trung Quốc vẫn giữ chế độ hộ khẩu và đăng ký tạm trú, tạm vắng.

Trên thực tế, không phải ở đâu họ cũng thực hiện sự quản lý cổ hủ này.

Nó chỉ là cái cớ để chính quyền hành người dân thêm một loại giấy tờ và một số cán bộ trong ngành công an có lý do để đòi phong bì.

Tại Miến Điện, Bà Aung San Suu Kyi, nhà lãnh đạo được dân bầu lên nhưng quân đội không chấp nhận, cũng vì không khai báo tạm trú cho một vị khách người Mỹ mà bị tù thêm mấy năm cho tới cuối tuần qua.

Nhìn về gốc, chế độ hộ khẩu là một cách để một số chế độ kiểm soát người dân.

Và nó đã được dùng làm một phương tiện kèm theo trong vụ bắt giữ ông Cù Huy Hà Vũ.

Quyền nói

Một quyền nữa mà người dân và chính phủ của một số nước phải giành giật nhau là quyền được nói.

Và trong màn kéo co này, người dân hầu như bao giờ cũng chịu phần thua thiệt.

Về lý thuyết họ có quyền được nói.

Nhưng khi họ không được phép ra báo, lập đài phát thanh, truyền hình như chính phủ, hay có những trang blog mà không sợ bị đe dọa, thì quyền đó cũng chỉ là quyền tượng trưng.

Cu Huy Ha Vu

Ông Hà Vũ bị bắt khi đang ở trong khách sạn cùng một nữ luật sư

Trong khi đó nhà nước khai thác triệt để quyền này.

Sau khi ông Hà Vũ bị bắt, một số báo nhà nước đồng loạt đưa tin với đủ loại chi tiết giật gân, nổi bật nhất là các chi tiết "bắt khẩn cấp", "gái mại dâm", "bao cao su đã qua sử dụng".

Chi tiết "gái mại dâm" đã được chứng minh là hoàn toàn sai sự thật.

"Bao cao su đã qua sử dụng" giờ còn chưa được giám định.

Còn "bắt khẩn cấp" là một cụm từ được dùng nhiều bởi ngành công an Việt Nam.

Theo luật, người ta chỉ bắt khẩn cấp những người đang có lệnh truy nã, phạm tội quả tang bị bắt và những đối tượng phạm pháp có nguy cơ bỏ trốn.

Ngoại trừ ngành công an có luật cho riêng họ hoặc muốn làm chuyện tương tự như các nhà báo thích "giật tít", chuyện phải "bắt khẩn cấp" ông Cù Huy Hà Vũ nghe có vẻ khiên cưỡng.

Còn việc ông Vũ có tội hay không có tội cho tới giờ chưa thể khẳng định.

Một người chỉ có tội sau khi đã được xét xử bởi một tòa án công minh.

Cho tới nay phiên tòa còn chưa định ngày.

Thế nhưng phiên tòa công luận coi như đã xử xong.

Báo Quân đội Nhân dân, của một cơ quan nhà nước và dùng tiền thuế của dân, trong đó có cả những đồng thuế mà ông Cù Huy Hà Vũ đóng, chỉ gọi ông bằng tên tục và phán:

"Theo dõi các hành động của Vũ, xem các bài báo Vũ viết trên các trang điện tử thì thấy rõ Vũ là người ngông cuồng, nghĩ rằng mình đứng trên mọi người, đứng trên pháp luật, Vũ cho rằng xã hội u mê cả, mình Vũ tỉnh."

Ở những xã hội có nền tư pháp phát triển, Quân đội Nhân dân rất có thể bị phạt vì tội "coi thường tòa án" khi đưa ra những nhận định có thể làm các quan tòa thiên vị khi xét xử.

Quyền đại diện

Trong vụ bắt ông Vũ cũng như trong nhiều vụ khác, một quyền nữa của người dân đã bị hạn chế.

Đó là quyền được có đại diện khi bị bắt giữ, khám xét và thẩm tra.

Chú của ông Vũ nói vị Tiến sỹ luật đã đề nghị để người chú của ông tới khi công an khám xét, nhưng đề nghị của ông đã bị từ chối.

Luật sư Trần Đình Triển đã đề nghị được đại diện cho ông Hà Vũ nhưng ngành công an không có phản hồi.

Đương nhiên nhà nước được lợi khi người dân bị bắt giữ trong tình trạng chỉ có công an chứng kiến việc công an làm.

Đỡ rắc rối, không có bằng chứng gì nếu công an lạm quyền và phần thẩm vấn và cả điều mà người ta cáo buộc là "trấn áp và ép cung" có thể dễ dàng được thực hiện.

Nhưng từ trước tới nay, ngành công an Việt Nam chưa bao giờ thừa nhận họ làm gì sai khi bắt những người bất đồng chính kiến.

Như vậy trong ít nhất ba khía cạnh, quyền tự do cư trú, quyền tự do ngôn luận và quyền được đại diện về mặt pháp lý, nhà nước đã quyết định kéo tấm chăn tự do về phía mình.

Nếu điều này xảy ra trong một xã hội dân chủ, công bằng và văn minh như các nhà lãnh đạo cao cấp Việt Nam vẫn tuyên bố họ muốn mang lại cho Việt Nam, ngành công an có nhiều khả năng sẽ phải hầu tòa.

Báo chí độc lập sẽ gây sức ép và vấn đề sẽ được mang ra quốc hội bàn thảo.

Nhưng từ trước tới nay, ngành công an Việt Nam chưa bao giờ thừa nhận họ làm gì sai khi bắt những người bất đồng chính kiến.

Báo chí luôn có quán tính đi đúng lề và quốc hội đã coi vụ bắt bớ này là chuyện không đáng để bàn, kể cả các dân biểu Hà Nội, những người có thể coi là đại diện cho ông Cù Huy Hà Vũ.

Những cách hành xử này trái ngược với sự độ lượng của các xã hội tư bản mà trước đây những người Cộng sản vẫn lên án là "mục ruỗng".

Đó là chuyện người ta sẵn sàng hoãn phiên xử một kẻ vô gia cư chỉ vì anh ta không có đại diện pháp lý.

Đó là chuyện cảnh sát chấp nhận cả chuyện họ có thể bị thương để bảo vệ quyền biểu tình của hàng chục ngàn sinh viên.

Đó là chuyện các đảng phái chính trị chấp nhận đa đảng cho dù họ có thể mất quyền lực.

Đó là sự cao thượng của những người quân tử khi họ nói rằng "Tôi không thích những gì anh nói, nhưng tôi sẵn sàng chết để bảo vệ quyền được nói của anh".

Bình luậnĐể lại lời bình

  • 1. Vào lúc 01:30 ngày 16 November 2010, Anh Tuấn đã viết:

    Tôi không đồng tình khi bảo "Tự do như cái chăn hẹp", so sánh vậy thì hóa ra chăn là tấm màn che phủ ư. Những quyền cơ bản của con người như anh Hùng viết còn cách xa với nhà nước vẫn chưa phải "Pháp quyền" ở Việt Nam đến hàng dặm.

    Quan quyền đã lắm oái oăm, Dân quyền cũng đâu có "Thượng tôn luật pháp". Người ta chỉ muốn ưu tiên bằng hối lộ, đi đường vượt đèn đỏ để nhanh hơn nhau, nói chuyện bằng nắm đấm, xả rác bậy bạ cho nó tiện. Khái niệm "Tử tế" ngày càng xa xỉ, ai mà "Tử tế" khéo lại bảo là hâm, là ngu thế.

    Quan cũng từ dân mà ra, giờ người ta bảo nhau rằng "Quan thì tham mà dân thì gian". Vậy xã hội Việt Nam nếu ngày mai bỗng có "Nền tư pháp văn minh tuyệt đỉnh, trên giấy tờ là Pháp quyền hiện đại vô cùng", nhưng quan và dân vẫn hành xử thế, người hành pháp vận dụng theo cách của mình thì luật pháp sẽ vẫn bị nhạo báng. Phải vài thế hệ sau may ra mới học tập tư duy mới được.

    Đừng nên trách mấy Đồng chí Công An bắt ông TS Cù Huy Hà Vũ vòng vèo, bị cho là vi phạm các quyền này, tiến hành bắt giữ sai pháp luật..., tội nghiệp người ta. Vì Cơ chế và xã hội này cho CA quyền làm vậy, họ được dạy làm như thế nào, chẳng ai xử lý đâu mà họ phải nghiên cứu làm khác đi cho tổn hao trí não, đấy là lãng phí trí tuệ và xương máu các chiến sĩ Công An Nhân dân rồi đó.

  • 2. Vào lúc 01:35 ngày 16 November 2010, Hoàng Thi đã viết:

    Các nhà lý luận cấp cao của Đảng từ trước đến nay thường hay mỉa mai gọi các nước có chế độ tự do dân chủ như Anh, Mỹ, Pháp… là chế độ tư bản già nua ra sức kềm kẹp, bóc lột đủ thứ người dân lao động. Nhưng thực tế, chế độ TB già nua người dân của họ muốn đi đâu thì đi, ở đâu thì ở chớ chính quyền không hề đụng tới dù là một sợi lông, vì sợ các tổ chức bảo vệ nhân quyền quốc tế và các phe phái đối lập với CQ lên tiếng chỉ trích thì sẽ mất chiếc ghế lãnh đạo.

    Với chế độ XHCN được ca ngợi như là thiên đường, mới hơn, tiến bộ hơn chế độ TB gấp ngàn lần thì lại áp dụng chế độ hộ khẩu rất hà khắc đi thưa về trình với CQ, biến mọi người dân VN từ già trẻ bé lớn thành tù nhân của chế độ. Quyền tự do cư trú, tự do ngôn luận v.v… đều bị CQ tước bỏ từ ngày có Đảng lãnh đạo.

    Một đất nước với hơn 80 triệu người dân như VN, ĐCSVN là một ban quản lý của trại tù, còn lực lượng CA là những lính cai tù.

  • 3. Vào lúc 04:39 ngày 16 November 2010, Hoang đã viết:

    Tôi nghĩ đa nguyên đa Đảng thì có thể dân VN chưa cần nhưng chúng tôi muốn nhà nước phải làm đúng pháp luật...Nhưng ở đây nhà nước thậm chí vi phạm cả cái luật mà mình đã đề ra...

    Rõ ràng việc xông vào phòng ông Cù Huy Hà Vũ là hoàn toàn trái với pháp luật nước CHXHCN VN. Nhưng ko thấy ai nhắc đến luật pháp trong việc này...

    Vậy mà khi những nhà bất đồng chính kiến bị bắt thì lại đem luật ra hành xử...

    Tôi chỉ thấy có một luật ở VN - "Luật rừng". Ai nắm quân đội ai có công an, ai có ô dù ...thì thắng...

    Pháp luật quốc hội chỉ là một trò hề...

  • 4. Vào lúc 08:15 ngày 16 November 2010, Minh đã viết:

    Tôi thích đọc những blog của BBC Tiếng việt,thích hơn một tý là blog Nguyễn Hùng, khi nào anh Hùng cũng có cái nhìn thấu đáo ở xã hội Việt Nam, cảm nhận của anh Hùng rất giống với nhiều người trong nước. Khi đọc bài của anh tôi cảm nhận nó như là một người bạn...

  • 5. Vào lúc 01:46 ngày 21 November 2010, Công Min Chay đã viết:

    Chế độ phong kiến mà như Hoàng gia Anh thì thật tuyệt! Trong khi chủ nghĩa cộng sản lên án phong kiến thì ở Bắc Triều Tiên người ta đưa con, rồi cháu lên chức lãnh đạo, đẩy lùi lịch sử hàng trăm năm. Hoàng gia Anh khổ hơn lãnh đạo Việt Nam nhiều - qua bài viết trên Blog Tòa soạn - bởi một bên thì có trách nhiệm đối với dân, một bên thì luôn mồm vì dân nhưng làm thì ngược với nguyện vọng, lợi ích của dân.

  • 6. Vào lúc 00:29 ngày 23 November 2010, Mẫn đã viết:

    Tôi không đồng tình vì Anh Tuấn đã viết:

    "Quan quyền đã lắm oái oăm, Dân quyền cũng đâu có "Thượng tôn luật pháp". Người ta chỉ muốn ưu tiên bằng hối lộ, đi đường vượt đèn đỏ để nhanh hơn nhau, nói chuyện bằng nắm đấm, xả rác bậy bạ cho nó tiện. Khái niệm "Tử tế" ngày càng xa xỉ, ai mà "Tử tế" khéo lại bảo là hâm, là ngu thế."

    Đừng đổ cho dân khi quan không thể làm gương. Đã làm quan mà không làm gương lại còn được bao che, bảo kê để chạy tội thì trách sao thượng bất chính, hạ tất loạn. Dưới loạn vì nhìn trên. Dưới sao dám loạn nếu trên minh bạch, đàng hoàng, chính danh. Quan quyết không vòi tiền, nhận hối lộ thì dân sao có chỗ đút?

    Nếu dân trở nên bất trị lâu ngày thành mãn tính, kinh niên thì chỉ còn thay quan như dân ta vẫn hay nói phải thay mái vì "nhà dột từ nóc". Nhưng thay quan thì vẫn chưa đủ khi hiến pháp, luật pháp hiện nay quá lạc hậu, vi hiến, tiếp tay cho quan làm bậy. Do đó HP, LP cần phải được khai thông, thiết kế khoa học, hợp lý buộc quan không chịu đi đúng đường ngay sẽ bị phát hiện, loại bỏ. Rất nhiều quốc gia đã làm được như thế, tại sao đảng ta vốn huyênh hoang đỉnh cao trí tuệ, thiên tài thì không? Hệ thống không tốt thì mới có cảnh nước đục thả câu. Dân VN ở VN thì mới đi đứng kiểu đó. Nhưng qua Nhật, Mỹ, Úc thì có dám thế không?

    Thay hệ thống hư hỏng từ trên xuống là việc cần làm. Mọi chống chế đều là ngụy biện.

  • 7. Vào lúc 20:07 ngày 23 November 2010, Phở Hà Nội đã viết:

    "Nếu dân trở nên bất trị lâu ngày thành mãn tính, kinh niên thì chỉ còn thay quan như dân ta vẫn hay nói phải thay mái vì "nhà dột từ nóc"."

    Hello bác Mẫn. Bác cần nói rõ hơn là thói hư, tật xấu của dân chỉ trở thành "mãn tính", "kinh niên" là bởi tại quan không chỉ hư trước mà còn hư quá lâu vì chế độ độc tài, độc đảng đã gần 70 năm tuổi.

    Đã hư hỏng lại còn độc chiếm ghế lãnh đạo, làm luật, làm quan tòa xử án nên sự thể mới ra be bét như hôm nay. Các cơ quan thông tấn như báo chí, truyền thanh, truyền hình, giáo dục là những bộ máy tuyên truyền, quảng bá, giáo dục gây được ảnh hưởng, tác động sâu sắc, mạnh mẽ nhất lên ý thức của người dân đã trở nên vô hiệu hóa vì chúng bị độc chiếm và kiểm soát bởi chính những kẻ chuyên quyền, bất tài gọi là "đảng/nhà nước" mà người dân hoàn toàn không có thực quyền bầu lựa.

    Trong khi tự do ngôn luận, tự do bầu cử ở các chính thể dân chủ xây dựng được hệ thống giao thông trong văn minh, trật tự từ lâu đời thì chính thể độc tài, chuyên quyền CSVN vẫn chỉ lo chữa cháy và hầu như bế tắc về một giải pháp toàn diện, vĩ mô. Nhìn vào ý thức gìn giữ vệ sinh chung, trật tự giao thông của người dân một nước là biết đất nước đó có luật pháp tốt, lãnh đạo tốt hay tồi.

    Đồng tình với bác. Thân chào.

  • 8. Vào lúc 02:37 ngày 31 December 2010, Lan Nguyen đã viết:

    Anh Hùng có bài viết sâu sắc quá. những gì anh nói là sự thật 100% ở Việt Nam. Dân mất quyền tự do dân chủ, quan tham nhũng thì dân phải hối lộ mới sống được chứ. Táo bạo như TS Huy Vũ mấy ai dám làm, công an bắt ngay, lại còn bị bôi nhọ nữa. Quan chức chính phủ không gái gú đĩ điếm ư? thử nhìn xem có ông nào không làm chuyện đó! ông bộ trưởng thông tin ruồng rẫy vợ già, cặp bồ gái non ai mà không biết. Vấn đề là ai dám nói? dân việt chỉ có cách gia câm giả điếc để sống cho yên ổn thôi.

  • 9. Vào lúc 08:59 ngày 1 February 2011, minh oi đã viết:

    Tôi thấy bài viết này rất hay, những bạn VN cần có quan điểm này thì VN mới có hy vọng.

    BBC đã làm một việc đúng, đó là giới thiệu các ý kiến đa chiều và mở rộng cửa cho các ý kiến khác nhau được giới thiệu đến bạn đọc. Đó là việc làm rất bình thường trong một xã hội đa nguyên, dân chủ.

    Người VN chưa bao giờ biết đến dân chủ, nên chưa bao giờ biết chấp nhận các ý kiến khác biệt. Thấy có ý kiến của chị Bích khác với ... sách giáo khoa, thế là tất cả nhảy xổ vào chị Bích với tất cả những ngôn từ hằn học nhất, hung tợn nhất, cứ như là muốn ăn thịt chị ấy vậy. Đang mơ đến một xã hội dân chủ cho VN, thì hãy tập làm quen với các ý kiến khác biệt, chấp nhận ý kiến khác biệt, thì mới trưởng thành được.

    Nói thẳng ra, chị Bích viết như vậy thì có cái gì là không đúng? Từ chuyện lịch sử, chuyện văn hóa, chuyện di truyền, nếu làm xét nghiệm thì bộ gen của người Việt giống người Trung Quốc tới 98-99% đó. Hay là bây giờ chỉ vì VN uất ức về chuyện mấy cái đảo nhưng không làm gì được Trung Quốc nên xúm vào tấn công chị Bích cho đỡ tức, chỉ vì chị ấy ... nói đúng sự thật?

    Cảm ơn BBC việt ngữ. BBC đã làm người soi đường, để người VN không sa chân vào cái bẫy nguy hiểm vì bị kích động chống Trung Quốc một cách mù quáng bởi quá nhiều bài viết rẻ tiền trên các trang blog, các diễn đàn cá nhân. BBC hay chị Đỗ Ngọc Bích chẳng việc gì phải xin lỗi ai cả. Mà chính những người đã xúc phạm BBC, xúc phạm chị Bích còn đang nợ họ một lời xin lỗi.

  • 10. Vào lúc 10:50 ngày 1 February 2011, Khicona10 đã viết:

    Có những thứ bạn phải tự suy nghĩ nhưng cho dù bạn có suy nghĩ hay đến chừng nào thì đối với người khác luôn luôn tồn tại một hoặc nhiều khuyết điểm song hành. Người ta thường có câu"Ở núi này trông núi nọ" hay " Được voi đòi tiên" nvaf con người không bao giờ tự mãn với những gì mình đang có. Có thể bạn nghĩ bạn luôn là người tốt đẹp, luôn đẹp trong mắt một ai đó thì bạn đã sai. Ai cũng có lỗi lầm nhưng phải biết tha thứ cho những lỗi lầm đó mới gọi là cao thượng. Đảng đã cho chúng ta cái gì, làm được gì cho chúng ta thì ai cũng hiểu. Nếu phía trước là bầu trời bạn sẽ tán đồng, còn giả sử phía trước là vực thẳm hay đơn giản là con đường chông gai thì bạn sẽ nghĩ thế nào? Đơn giản con người ai cũng cần một, nếu không muốn nói là rất cần con đường mình đi là một con đường rải đầy hoa hồng. Có những sự thật không bao giờ thay đổi nhưng bạn đang đưa sự thật đó đến đâu thì chỉ mình bạn biết.

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.