Tư liệu về November 2011

'Cẩm nang biểu tình' giữa thời Bức Xúc

Nguyễn Giang Nguyễn Giang | 2011-11-15, 16:16

Bình luận (9)

Cảnh bạo lực ở Warsaw hôm 11/11/2011 gây bất ngờ cho nhiều người

Cảnh bạo lực ở Warsaw hôm 11/11/2011 gây bất ngờ cho nhiều người

Cuối tuần qua, tôi xem truyền hình mà thấy kinh hoàng trước cảnh ẩu đả của hàng nghìn thanh thiếu niên giữa thủ đô Ba Lan.

Nhận lời mời của một số tổ chức thiên tả và chống tư bản chủ nghĩa của Ba Lan, các nhóm từ Đức sang với mục tiêu 'tấn công tân phát-xít', đã đánh nhau với đoàn tuần hành của phe dân tộc chủ nghĩa Ba Lan nhân ngày Độc lập 11/11 ở nước này.

Khi bạo động nổ ra, cả hai nhóm này cũng tấn công cảnh sát, khiến ít nhất 40 nhân viên công lực ở Warsaw bị thương.

Thời Phản Kháng

Phong trào biểu tình đã lan đến Ba Lan, kể cả khi nước này không nằm trong khu vực đồng euro đang khốn đốn.

Phong trào này dù tự phát cũng không hẳn là thiếu đường hướng, và ít nhiều lý luận.

Lời kêu gọi từ ông cụ người Pháp Stéphane Hessel, nay đang là cẩm nang của giới biểu tình quốc tế.

Năm nay 94 tuổi, ông cụ từng tham gia kháng chiến chống phát-xít Đức, bị tù ở Buchenwald, và là một nhà ngoại giao của châu Âu nên khá có uy tín.

Nhưng nổi tiếng hơn cả là tập tiểu luận của ông kêu gọi biểu tình, phản đối mang tên "Indignez Vous!", mà bản dịch tiếng Anh năm 2010 là 'Time for Outrage' (Thời Bức xúc).

Cuốn sách, tạm dịch là 'Hãy phản kháng!' không phải là một triết thuyết gì, như chính lời cụ già nói với các nhà báo mới hôm tuần qua, mà chỉ là kêu gọi người dân xuống đường để lên tiếng đòi các quyền của mình.

Theo cụ, ngay tại châu Âu, châu Mỹ, chưa nói đến các xứ sở khác, quyền tự do và nhân phẩm đã bị các chính phủ "làm mục nát", và công chúng chỉ có cách lên tiếng công khai, và đấu tranh thì mới giành lại được.

Cụ Stephane Hessel nói cần đấu tranh để đòi công bằng xã hội, chính trị và kinh tế, nghĩa là trong mọi lĩnh vực.

Mục tiêu đấu tranh không quan trọng bằng hành động biểu lộ ra thái độ bất bình của mình.


Cụ già Stephane Hessel là tác giả cuốn 'Thời Bức Xúc'

Và cụ già Pháp tin tưởng một cách khá lạ rằng cứ đấu tranh đi rồi sẽ tìm ra mục tiêu.

Tập sách đã bán được cả triệu bản chỉ ở Pháp nay là cẩm nang của các nhóm biểu tình từ Bắc Phi đến Nam Mỹ và châu Âu.

Thực ra, chuyện kêu gọi đòi các quyền thì thời nào cũng có.

Thế hệ 1968 ở Âu Mỹ cũng đòi quyền yêu, 'giao hoan, không giao chiến' và quyền tự do sáng tạo để phá vỡ bầu không khí ngột ngạt sau Thế Chiến 2.

Thế hệ 1989 đòi tự do dân chủ và nhân quyền chống lại áp chế của ý thức hệ và nhà nước độc đoán.

Thế hệ 2011 này, theo các khẩu hiệu của những nhóm xuống đường, đang đòi quyết định tương lai, và chống lại thói 'vô trách nhiệm' của tầng lớp trên.

Làn sóng tiếp theo?

Có thể hiểu đơn giản rằng toàn cầu hóa đợt một đã làm tan rã hệ thống xã hội chủ nghĩa kiểu Liên Xô hai thập niên trước.

Nay đợt tiếp theo của nó thách thức cả hệ thống tư bản ở nhiều quốc gia và lan từ Trung Đông, Bắc Phi sang Âu Mỹ và châu Á.

Tùy vào tình hình mỗi nơi mà phong trào này mang hình thái khác nhau nhưng yếu tố chung là bất bình với tầng lớp trên.

Chuyện phân định đúng sai cũng còn tùy hoàn cảnh nhưng sức ép của phong trào này đang khiến một định kiến của chúng ta về các mô hình, các thể chế đều có thể trở thành lạc hậu nhanh chóng.

Dù một số nơi người ta nêu khẩu hiệu 'Cách mạng' nhưng có vẻ đây không phải là phong trào như quốc tế cộng sản ngày trước với một Comintern từ Kremlin chỉ đạo.

Nhưng chính vì không có lãnh đạo tập trung, các đợt phản kháng toàn cầu này sẽ biến thiên và bùng phát bất chợt.

Hệ thống nào yếu kém, lắm bệnh, không trụ được thì sẽ bị đổ.

Lãnh đạo nào không xử lý được vấn đề thì phải ra đi.

Nhẹ nhàng thì từ chức như ở Hy Lạp và Ý, còn bạo lực thì như ở Trung Đông.

Trong hoàn cảnh này, có cơ chế đúng lúc, uyển chuyển và dân chủ để giải tỏa các nhức nhối sâu nặng sẽ giúp xã hội giữ được ổn định.

Nhìn rộng ra, nhiều vấn đề mang tính cội rễ có tính toàn cầu trong khi chưa thấy có cơ chế gì chung để giải quyết.

Các nhà lãnh đạo cũng biết điều đó và liên tiếp họp để trấn an nhau và tỏ ra đang cố gắng tìm hướng giải quyết.

Nhưng hội nghị thượng đỉnh nhiều có sửa được 'lỗi hệ thống' của thế giới hiện nay?

Trấn áp bằng bạo lực chắc chắn chỉ gây phản ứng khiến bạo động lên cao, còn tung tiền ra để 'dập lửa' cũng có thể không đạt mục tiêu.

Và nếu các phương thuốc đó đều không trị được bệnh thì liệu một thế giới mới có ló rạng?

Hay chúng ta còn phải trải qua một thời đại phản kháng mà nay mới chỉ bắt đầu?

Từ St Paul tới Thái Hà: "Chúa Jesus sẽ làm gì?"

Nguyễn Hùng Nguyễn Hùng | 2011-11-02, 14:16

Bình luận (21)

A sign outside St Paul's cathedral on October 22nd during the Occupy London protest

Những người biểu tình phản đối bất bình đẳng kinh tế mang theo biểu ngữ "Liệu Chúa Jesus sẽ làm gì" bên ngoài Nhà thờ Thánh Paul

Trong những ngày qua Thánh đường St Paul ở London và Nhà thờ Thái Hà tại Hà Nội, dù khác nhau về tính chất, đều cùng phải chịu sự soi rọi của dư luận liên quan tới cách hành xử của họ.

Thánh đường St Paul nằm trong 'một dặm vuông' tài chính nổi tiếng giàu có đã bị giằng xé giữa chuyện chấp nhận cho những người biểu tình Chiếm London cắm trại trong không gian nhà thờ hay nhờ tới tay pháp luật cưỡng chế họ rời đi.

Nhà thờ Thái Hà cho chạy bảng điện tử đòi lại đất đai mà họ nói hàng chục năm về trước giáo hội đã có cả quyền sở hữu và sử dụng nhưng nay chính quyền đang "mượn".

Cho tới nay hai trong số các giáo sỹ cao cấp của Nhà thờ St Paul đã từ chức, một để phản đối khả năng cưỡng bức người biểu tình rời khuôn viên nhà thờ và một vì thái độ cứng rắn với những người cắm trại.

Còn trong vụ Nhà thờ Thái Hà, Linh mục Chính xứ tại đây đã bị chính quyền phạt tiền và yêu cầu dỡ bảng điện tử treo trên nóc nhà thờ.

Nhà thờ đã khởi kiện quyết định phạt hành chính của chính quyền vào ngày 3/11, cũng là ngày mà Giáo xứ Thái Hà nói chính quyền đã để "đầu gấu" tới đập phá và hành hung giáo dân tại nhà thờ.

Cả hai nhà thờ đều phải trả lời câu hỏi họ nên làm gì cho phải lẽ hay câu hỏi như trong tấm biển của một người biểu tình tại Nhà thờ Thánh Paul: "Chúa Jesus sẽ làm gì?" trong hoàn cảnh tương tự.

'Bạo lực nhân danh giáo hội'

Dean of St Paul's cathedral

Người đứng đầu Nhà thờ Thánh Paul, Graeme Knowles, đã từ chức vì ủng hộ khả năng cưỡng chế người biểu tình, điều mà một trong những người phó của ông từ chức để phản đối.

Ở một góc độ nào đó hai vụ này đều liên quan tới sự đan xen giữa không gian tôn giáo và không gian thế tục, nhưng có sự đổi vai với Thánh đường St Paul ở vào vị thế gần giống của chính quyền ở Hà Nội.

Một số giáo sỹ Anh giáo nói họ không phản đối biểu tình mà chỉ phản đối việc cắm trại lâu dài trên khuôn viên thuộc sở hữu của cả Nhà thờ lẫn Khu Tài chính London, đối tượng nhắm tới của người biểu tình.

Bản thân Thị trưởng London Boris Johnson và chính phủ Bảo thủ nói chung không muốn thấy cảnh cắm trại hiện nay, vốn có khả năng kéo dài tới Giáng Sinh.

Những người biểu tình phản đối bất bình đẳng kinh tế nói họ không gây ra những lo ngại về vệ sinh và an toàn trong khi Cơ quan Cứu hỏa London xác nhận không có nguy cơ cháy nổ do việc dựng trại và nấu ăn gây ra.

Thậm chí những người cắm trại còn được báo chí khen ngợi khi lập ra cả những khu trại cho trẻ em, khu của các sinh viên đại học và có nơi thu gom rác thải có thể tái chế.

Trong tuần trước giáo sỹ cao cấp hàng thứ ba của Thánh đường St Paul, Tiến sỹ Giles Fraser, đã từ chức để phản đối kế hoạch dùng tới vũ lực nhằm giải tán người biểu tình và nói ông không thể ủng hộ khả năng có "bạo lực nhân danh giáo hội".

Sang tuần này người đứng đầu Thánh đường, chức cần có sự phê chuẩn của Nữ hoàng Anh, cũng từ chức.

Cha Graeme Knowles trước đó ủng hộ kế hoạch cưỡng chế người biểu tình.

Thuế Robin Hood

Sức ép của công luận cũng khiến người đứng đầu Giáo hội Anh, Đức Tổng Giám mục Canterbury Rowan Williams phải chấp bút một bài trên báo Financial Times trong đó ông giải thích quan điểm của giáo hội trước làn sóng phản đối giới tài chính.

Tiến sỹ Williams dẫn ra một tài liệu của Hội đồng Công lý và Hòa bình của Vatican trong đó Tòa thánh ủng hộ việc có những thay đổi trong quản lý tài chính trên thế giới, tách các hoạt động ngân hàng thuần túy khỏi các hoạt động đầu cơ rủi ro.

Vatican cũng ủng hộ thu Thuế Giao dịch Tài chính hay còn được gọi là Thuế Robin Hood.

Ông Rowan Williams nói khoản thuế được đề nghị ở mức 0,05% đối với các giao dịch cổ phiếu, trái phiếu, tiền tệ hay các sản phẩm dựa trên các giấy tờ có giá này trên toàn cầu có thể mang lại tới 410 tỷ đô la theo một ước tính.

Trong phần kết của bài viết trên Financial Times, người đứng đầu Giáo hội Anh viết:

"Kết cục có hậu nhất của những tranh cãi không vui ở Nhà thờ St Paul sẽ là khi các vấn đề do Hội đồng Công lý và Hòa bình [Vatican] đưa ra có thể tập trung những cố gắng đồng loạt để tiếp tục thảo luận và tạo ra những thay đổi đáng tin cậy trong thế giới tài chính."

'Chúa Jesus sẽ làm gì?'

Trở lại câu hỏi Chúa sẽ làm gì, ngay lập tức thế giới mạng đã đưa ra quan điểm của họ.

Một người bình luận trên báo Guardian viết:

"Chúa Jesus luôn luôn đứng về phía người nghèo và người bị áp bức. Ngài lật đổ bàn của những kẻ đổi tiền và khi Ngài chia con người thành cừu và dê thì đó là dựa vào chuyện họ có nuôi người đói và che chở cho những người không nhà cửa hay không."

Người này cũng viết: "Giáo hội cần khôi phục lại tiếng nói tiên tri của mình. Trong thập niên 80, giáo hội Anh giáo đã đã đứng lên và được lắng nghe...họ lại cần phải làm vậy một lần nữa và đứng về phía người nghèo những người đang chật vật trong lúc khốn khó này."

Nhưng cũng có những bình luận phản đối người biểu tình:

"Tôi đứng về phía nào ư? Dĩ nhiên là không phải phía những người cắm trại.

"Họ không nói thay hay đại diện cho tôi.

"Tôi nghĩ quý vị có thể cho tôi là người thuộc về cái gọi là 99% nhưng ủng hộ cái gọi là 1%."

Trở lại trường hợp Nhà thờ Thái Hà, bất đồng mới đây cho thấy một vấn đề sâu xa hơn đó là không gian hoạt động của nhà thờ và không gian của chính quyền và Đảng Cộng sản, đảng mà về lý thuyết là vô thần.

Một nhà bình luận nói với BBC các tôn giáo ở Việt Nam có thể hoạt động theo "tập tục" nhưng chính quyền cần làm theo luật lệ.

Nhưng bản thân chính quyền cũng chỉ theo những luật chơi mới trong hơn 20 năm trở lại đây.


Priest Nguyen Van Phuong

Chính quyền và Linh mục Nguyễn Văn Phượng đều nói đã bị "xuyên tạc" và "làm hại đến uy tín"

Hiện giờ nhiều luật căn bản còn đang trong quá trình xây dựng trong khi việc thực thi luật chịu nhiều chỉ trích, chủ yếu là các chỉ trích về sức ép của chính trị và đồng tiền lên các quyết định của tòa án.

Điều quan trọng hơn có lẽ là sự thiếu tin tưởng giữa những người có đức tin và nhà cầm quyền.

Một cuộc gặp mới đây giữa chính quyền quận Đống Đa và đại diện Nhà thờ vào giáo dân Thái Hà muốn đòi lại khu đất hiện đang là Bệnh viện Đống Đa đã chứng kiến những điều có thể coi là "lên lớp" lẫn nhau giữa hai bên.

Nhà thờ Thái Hà nói Bệnh viện Đống Đa nằm trong quy hoạch sẽ chuyển ra ngoại thành và họ muốn lấy lại khu đất để sinh hoạt tôn giáo và làm từ thiện.

Chính quyền trong khi đó dùng truyền thông để chứng minh họ đúng và lên án Nhà thờ không ủng hộ công trình nhằm cải tạo điều kiện vệ sinh ở Bệnh viện Đống Đa.

Căng thẳng hiện nay giữa Nhà thờ Thái Hà và chính quyền chưa có dấu hiệu sẽ hạ nhiệt.

Và "Liệu Chúa Jesus sẽ làm gì?" trong tình huống này?

Xin dành câu hỏi từ Thánh đường St Paul ở London này cho các độc giả.

BBC navigation

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.