Rhag ofn nad oes neb yn gwybod, mae'r Gemau Olympaidd yn digwydd yn Llundain eleni. Ac er mwyn inni i gyd deimlo'n rhan o'r digwyddiad mawr mae'r fflam - neu'r ffagl - Olympaidd yn gwneud taith o amgylch Prydain.

Bydd yn dod dros y ffin i Gymru ar Fai 25 ac, ar Fai 29, bydd yn cael trip i fyny mewn trên i gopa'r Wyddfa.

Ac oddi yno hefyd mae'r Urdd yn cyhoeddi ei Neges Ewyllys Da heddiw, ddydd Gwener, Mai 18.

Daw'r neges eleni o ben mynydd uchaf Cymru fel rhan o ddigwyddiadau'r Olympiad Diwylliannol

Wedi ei 'sgubo gan y cerrynt Olympaidd mae neges heddwch y mudiad ar gyfer 2012 yn rhan o brosiect Grym y Fflam sy'n dathlu'r Olympiad Diwylliannol yng Nghymru. Delfrydau'r Gemau yw testun y neges eleni - neges sydd wedi bod yn rhan o weithgarwch dyngarol y mudiad ers 1922.

Gallwch glywed y neges, sydd wedi ei llunio gan Fforwm Ieuenctid Eryri, yn cael ei pherfformio yn ystod rhaglen Nia ar Radio Cymru fore Gwener.

Dyma ddetholiad ohoni:
"Er bod rhyfeloedd yn parhau i'n rhwygo, mae'r Olympiaid yn gyfle prin i sbarduno fflam undod rhyngwladol. Ystyriwch dri o ddaliadau'r Olympiaid erbyn heddiw; chwarae teg, gwaith caled a pheidio twyllo. Ychwanegwch y gymdeithas o gannoedd o ddiwylliannau amrywiol, ac wele'r Olympiaid yn rhoi cartref i heddwch. Mae pawb yn sefyll ar y llinell gychwyn gyda'i gilydd; i ddathlu dawn ac i anghofio'n gwahaniaethau.

"Citius. Altius. Fortius [Yn gyflymach. Yn uwch. Yn gryfach.]

"Bobl ifainc y byd; mae'n rhaid i ni ddefnyddio'r geiriau hyn yng nghyd destun heddwch. Down i benderfyniadau teg, cyflawnwn fwy nag erioed, byddwn yn uned gyda'n gilydd."

Beth bynnag eich diddordeb yn y Gemau neu'r fflam, fedrith neb ddadlau yn erbyn y teimlad o obaith sydd ynghlwm wrth y ddelfryd syml hon a'r bobl ifainc sy'n ei chyflwyno.

Ac mae na ryw gysur i'w gael o weld bod gweledigaeth Ifan ab Owen Edwards o gyhoeddi neges i "ddod â phlant y cenhedloedd ynghyd ... er mwyn dileu'r anwybodaeth a'r rhagfarnau oedd yn bodoli rhwng cenhedloedd y byd" yn dal yn ddilychwin ers ei sefydlu 89 mlynedd yn ôl - mewn canrif, ac oes, dra gwahanol.

I ddarllen y neges yn llawn, ewch i wefan yr Urdd fan hyn.

• Llyfrnodi gyda
• del.icio.us |
• Digg |
• Newsvine |
• NowPublic |
• Reddit
• - Beth yw hwn?

Mae'n rhaid fod 'na rywun â llygad go graff am syniadau hybu twristiaeth yn byw tua Thregaron yn y gorllewin gwyllt. Ers sawl blwyddyn, maen nhw wedi bod yn dathlu Mai 17 fel 'diwrnod rhyngwladol' un o'u harwyr lleol - Twm Siôn Cati.

I lawer, nofelau T Llew Jones sy'n gyfrifol am ein darlun rhamantus honno ohono fel y 'Robin Hood Cymreig ' yn dwyn oddi ar y cyfoethog ac yn rhoi i'r tlawd.

Ond mae'n debyg mai niwlog iawn yw'r gwir am fywyd Thomas Jones o Dregaron.

Datgelodd y gyfres Rebels Cymreig a ddarlledwyd ar Radio Cymru ryw flwyddyn neu ddwy yn ôl, fod y ddelwedd o Dwm Siôn Cati wedi datblygu dros y canrifoedd i siwtio awch y gynulleidfa am stori dda - o'i ymddangosiad cyntaf mewn llenyddiaeth fel herwr, anturiaethwr a phranciwr yn y 18fed Ganrif i fod yn 'Rob Roy of Wales' yn y 19eg ganrif oedd yn ffitio'r ddelwedd Seisnig o'r Cymry gwyllt anystywallt.

Gallwch glywed Rhys Mwyn, Nia Powell a Bob Morris yn trafod Twm Siôn Cati fan hyn.

Erbyn diwedd ei oes beth bynnag roedd y gŵr sydd â'r enw o fod yn rebel ac yn lleidr pen ffordd yn ynad parchus, yn fardd ac yn dipyn o arbenigwr ar hel achau, hanes lleol a herodraeth.

Ewyllys ar daith

Yn ôl Dafydd Wyn Morgan, un o sylfaenwyr brwdfrydig Cymdeithas Twm Sôn Cati, yr un peth sydd YN sicr am y dyn y tu ôl i'r chwedl ydy dyddiad ysgrifennu ei ewyllys, sef Mai 17 1609 - a dyna pam y dewiswyd y dyddiad hwn fel dyddiad dathlu Diwrnod Rhyngwladol Twm Siôn Cati (gan ddisgyblion Ysgol Gynradd Tregaron mae'n debyg).

Yn seiliedig ar y dyddiad hwn, fe fanteisiodd y Gymdeithas yn llawn ar bob cyfle i ddathlu 400 mlwyddiant ei farwolaeth yn 2009 gyda gweithgareddau lleol, teithiau cerdded a chofeb i'r dyn ei hun ynghanol tref Tregaron.

Ac yn ôl Dafydd (sydd o bryd i'w gilydd yn gwneud ymddangosiadau fel ei arwr mewn digwyddiadau cyhoeddus), bydd yr ewyllys hwn, sydd fel arfer yn cael ei gadw yn y Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth, yn mynd ar daith o gwmpas yr ardal cyn bo hir "i bobl gael gweld cofnod hynod o'i fywyd, yn llawysgrifen Twm ei hunan".

Roedd Twm, medd Dafydd, yn gymeriad lliwgar a oedd yn gymwynaswr lleol ac yn rhywun a wnaeth hefyd gyfraniad helaeth i hanes ei ardal.

A dydi'r ddelwedd ohono fel rebel-â-chydwybod a thynnwr coes yn cuddio rhag yr awdurdodau ar rostiroedd Rhandirmwyn yn gwneud dim drwg i'r 'brand' sy'n anrheg perffaith i unrhyw un sydd am hyrwyddo hanes ei ardal.

I wybod mwy am ddathliadau lleol ewch i wefan Cymdeithas Twm Siôn Cati.

Ewch i'n gwefan Hanes i ddarllen mwy am y dyn ei hun.

• Llyfrnodi gyda
• del.icio.us |
• Digg |
• Newsvine |
• NowPublic |
• Reddit
• - Beth yw hwn?

Yr wythnos hon, Sir Benfro sy'n cael sylw ein mudiad ieuenctid, Urdd Gobaith Cymru, gyda gwyl gyhoeddi Eisteddfod yr Urdd 2013 yn cael ei chynnal yn nhref Hwlffordd ddydd Sadwrn, Ebrill 28.

Ynghanol hwrlibwrli'r dathlu, sy'n cynnwys gorymdaith goch, gwyn a gwyrdd drwy'r dref, bydd rhai o bobl ifanc y fro yn cael cyfle herio rhai o sêr ifanc S4C mewn gêm bêl-droed.

Ymysg y wynebau adnabyddus fydd yn rhedeg ar y cae am 2.30pm yn stadiwm Dôl-y-Bont bydd Rhydian 'Mega' Bowen Phillips, Gareth 'Cyw' Delve, Alun 'Stwnsh' Williams a Max a Iolo o Pobol y Cwm. Yn gobeithio eu trechu bydd aelodau Pwyllgor Ieuenctid Eisteddfod yr Urdd, Sir Benfro 2013. Pob lwc i'r ddau dîm - mae'n anodd gwybod pa ochr fydd gan y mwyaf i'w brofi!

Alun Ffred Jones AC yn torri'r dywarchen yng Nglynllifon gyda chadeirydd y Pwyllgor Gwaith, Meriel Parry a Phennaeth Coleg Meirion-Dwyfor, Ian Rees.

Yr wythnos diwethaf, Eryri oedd y canolbwynt i drefnwyr yr Urdd, wrth iddyn nhw wahodd Alun Ffred Jones AC i dorri'r dywarchen gyntaf ar gaeau gwyrdd stâd Glynllifon a fydd wedi eu trawsnewid yn faes un o wyliau ieuenctid mwyaf Ewrop ymhen llai na chwe wythnos.

A phêl-droed oedd y pwnc yno hefyd wrth i Mr Jones ddwyn i gof ei gysylltiad â'r mudiad dros 45 mlynedd: "Mae gen i atgofion melys o gymryd rhan mewn corau, partïon adrodd a drama," meddai'r Aelod Cynulliad dros Arfon a'r cyn Weinidog Treftadaeth "ond mae'n rhaid imi gyfaddef mai'r uchafbwynt i mi oedd ennill Cwpan Pantyfedwen am chwarae pêl-droed yn y 1960au."

Atgoffwyd ni gan y cyn gyfarwyddwr teledu, a chyd greawdwr y gyfres gomedi-gwlt C'mon Midffild, o gêm bêl-droed 'seleb' arall y tro diwethaf i'r Urdd ymweld â Glynllifon (Eisteddfod Dyffryn Nantlle 1990) pan gafwyd brwydr rhwng tîm lleol a superteam o actorion Pobol y Cwm a Midffild.

Addawodd Alun Ffred hefyd y byddai'r gêm honno yn 1990 yn cael ei 'choffáu' ar nos Wener Eisteddfod yr Urdd 2012 ac awgrymodd yn gynnil y byddai Mr Picton ei hun, o bosib, yn bresennol. Asiffeta!

A chyda llaw, i'r rheiny ohonoch sydd yn edrych mlaen at gyrraedd maes yr Urdd yn Eryri mewn steil drwy fwa crand stâd fawr Glynllifon, fyddwch chi ddim yn gallu.

Y twll mae'r Urdd wedi ei greu yn wal Glynllifon ar gyfer Eisteddfod yr Urdd 2012

Yn hytrach mae perchnogion y safle, Coleg Meirion-Dwyfor, wedi caniatáu i'r Urdd wneud twll mawr yn wal enwog Glynllifon i greu mynedfa newydd sbon i'r 100,000 o ymwelwyr maen nhw'n ei ddisgwyl i'r maes yn ystod yr wythnos, fel y gwnaethon nhw yn 1990.

Ond maen nhw wedi addo rhoi pob carreg yn ôl yn ei hunion le yn ofalus pan fydd y cyfan drosodd ar Fehefin y 9fed a'r golygon yn troi am Sir Benfro.

• Gwefan Urdd Gobaith Cymru

• Llyfrnodi gyda
• del.icio.us |
• Digg |
• Newsvine |
• NowPublic |
• Reddit
• - Beth yw hwn?