Bitesize has changed! We're updating subjects as fast as we can. Visit our new site to find Bitesize guides and clips - and tell us what you think!

Hafan > Hanes > Yr Almaen mewn cyfnod o newid, c.1929-1947 > Polisi economaidd a chymdeithasol y Natsïaid

Hanes

Polisi economaidd a chymdeithasol y Natsïaid

Blaenorol

Pa effaith a gafodd polisi economaidd a chymdeithasol y Natsïaid ar fywyd yn yr Almaen?

Mynd i'r afael â'r problemau economaidd

Siart 'Sut mae datrys y problemau economaidd?'

Mesurau i leihau diweithdra

Roedd diweithdra yn broblem enfawr yn yr Almaen, gydag o leiaf 6 miliwn o Almaenwyr yn ddi-waith. Yn ystod ymgyrchoedd etholiadol 1932-33 roedd Hitler wedi addo Gwaith a Bara iddyn nhw. Bwriad Hitler oedd:

  1. lleihau diweithdra
  2. creu swyddi drwy ailarfogi (dial am Gytundeb Versailles, paratoi i ehangu’r Almaen)
  3. creu Almaen hunangynhaliol(Autarky) yn economaidd.

Arbenigwr ariannol a Llywydd y Reichsbank, Hjalmar Schacht, oedd i weithredu'r syniadau yma.

Cafodd ei ddiswyddo ym 1936, a daeth Hermann Goering yn ei le, gyda'r Cynllun Pedair Blynedd (1936-40).

Y Gwasanaeth Llafur Cenedlaethol

Roedd nifer o gynlluniau gwaith wedi cael eu dechrau gan y llywodraeth flaenorol i leihau diweithdra. Un o’r cynlluniau hyn oedd y Reichsarbeitsdienst (neu'r RAD - y Gwasanaeth Llafur Cenedlaethol). Ym mis Gorffennaf 1935 pasiwyd Deddf Gwasanaeth Llafur y Reich oedd yn gorfodi pob dyn rhwng 18 a 25 i:

  • wneud 6 mis o hyfforddi yn y RAD
  • gwisgo dillad milwrol
  • byw mewn gwersylloedd
  • cael arian poced yn unig (nid cyflog)
  • gwneud ymarferion milwrol/corfforol bob dydd.

Enghreifftiau o waith y RAD

  • Plannu coedwigoedd
  • Creu ffosydd ar ffermydd

Mehefin 1933 - Deddf Gostwng Diweithdra

  • Adeiladu rhwydwaith o draffyrdd (Autobahn)
  • Adeiladu ysbytai

Roedd y gwaith yma i gyd yn cael ei wneud â llaw felly roedd angen mwy o weithwyr. Byddai hyn yn cymryd mwy o amser i wneud y gwaith ac yn creu gwaith i 80,000 yn ystod y pum mlynedd ganlynol.

Ffeil

Crynodeb: Gwaith y RAD (ffeil PDF 267 kb)

Methu agor y ffeil? Ewch i BBC Webwise (Saesneg) am gymorth gyda Adobe Reader.

Ailarfogi

Roedd ailarfogi [Ailarfogi: Cynhyrchu arfau a chynyddu’r fyddin er bod hyn wedi ei wahardd yng Nghytundeb Versailles. yn creu swyddi newydd yn cynhyrchu arfau, cyflenwi defnydd crai a gweithgynhyrchu offer milwrol ee tanciau a llongau tanfor.

Y bwriad oedd:

  • cynyddu'r fyddin o 100,000 i 300,000
  • cynyddu'r llynges a nifer y llongau tanfor
  • adeiladu dwy long ryfel
  • cynyddu'r llu awyr.

Cefndir

Cofia fod hyn i gyd wedi ei wahardd yng Nghytundeb Versailles, ond o 1935 ymlaen dechreuodd yr Almaen ailarfogi’n agored - roedd yn rhaid i bob dyn rhwng 18 a 25 oed dreulio dwy flynedd yn y lluoedd arfog.

Effaith hyn oedd:

  • 1933 – 100,000 aelod o’r lluoedd arfog
  • 1939 – 1,400,000 aelod
  • Roedd y rhan fwyaf o Almaenwyr yn falch o gael swyddi sefydlog a chymharol ddiogel. Roedd gan y gweithwyr diwydiannol waith cyson, er iddyn nhw golli eu hawliau.
  • Tra roedd busnesau mawr yn llwyddo, cafodd busnesau bach a’r dosbarth canol eu gwasgu allan o’r farchnad. Rhoddai’r llywodraeth gymorth i’r ffermwyr, drwy ddweud wrthyn nhw beth a faint i’w dyfu, a beth oedd y pris.
  • Gwelwyd twf economaidd wrth i’r wlad baratoi ar gyfer rhyfel ac ailarfogi.

Canlyniad: Diweithdra'n gostwng

Erbyn 1939 roedd llai na 350,000 yn ddi-waith. Byddai’r SS yn erlid y rhai oedd yn ddi-waith, gan eu galw'n 'ddiog'. Ond, pwy oedd ddim yn cael eu cynnwys yn yr ystadegau yma?

  • Menywod
  • Iddewon
  • Dynion 18-25 oed (consgripsiwn/gwasanaeth milwrol am ddwy flynedd)

Er mwyn bod yn hunangynhaliol yn economaidd, roedd yr Almaen yn chwilio am gynhyrchion artiffisial i gymryd lle pethau fel olew, rwber, tecstilau a choffi. Nid fu hyn yn llwyddiannus. Gwelwyd amaethyddiaeth yn dioddef oherwydd diffyg gweithwyr a pheiriannau. Roedd yr Almaen yn parhau i fewnforio llawer o nwyddau fel menyn, olew a llysiau. Ym 1939 roedd yn mewnforio 33 y cant o’i defnyddiau crai. Roedd bwyd yn brin yn yr Almaen.

Blaenorol

Llywio drwy’r BBC

BBC © 2014 Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd allanol.

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr presennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.