Bitesize has changed! We're updating subjects as fast as we can. Visit our new site to find Bitesize guides and clips - and tell us what you think!

Hafan > Hanes > Datblygiad UDA 1929-2000 > Datblygiadau gwleidyddol ac economaidd

Hanes

Datblygiadau gwleidyddol ac economaidd

Blaenorol

Beth oedd y prif ddatblygiadau gwleidyddol ac economaidd yn UDA ar ôl 1945?

Datblygiad y gymdeithas gefnog

Bywyd yn y maestrefi

Ym 1952 daeth Eisenhower yn Arlywydd. Parhaodd â’r Fargen Newydd a’r Fargen Deg. Roedd yn annog twf economaidd ac yn gofalu am y dosbarth canol. Erbyn diwedd y 1950au roedd UDA yn cynhyrchu hanner nwyddau’r byd a oedd wedi'u gweithgynhyrchu. Symudodd 19 miliwn o Americanwyr o’r dinasoedd i fyw mewn maestrefi. Roedd hi’n bosib iddyn nhw wneud hyn oherwydd eu bod nhw’n gallu prynu ceir – roedd safon yr heolydd yn well ac roedd y llog ar forgeisi’n isel. Erbyn 1960 roedd 25 y cant o bobl UDA yn byw mewn maestrefi. Roedd gan y bobl deledu, chwaraewyr recordiau, pyllau nofio a cheir. Roedd pobl yn prynu ar gredyd – cynyddodd hyn 800 y cant rhwng 1945 a 1957. Yn y cyfnod 1945-60 cynyddodd nifer y bobl oedd â char o 25 i 62 miliwn. Roedd ceir fel y Cadillac yn boblogaidd.

McCarthyaeth

Roedd y Seneddwr Joseph McCarthy yn codi teimladau gwrth-gomiwnyddol. Cyhuddodd bobl o fod yn gomiwnyddion, gan ddweud bod ganddo restr o gomiwnyddion oedd yn gweithio o fewn y Llywodraeth, yn y fyddin ac mewn swyddi pwysig eraill. Heb unrhyw dystiolaeth yn eu herbyn, cafodd cannoedd o bobl eu cyhuddo o fod yn gweithio yn y dirgel i’r Undeb Sofietaidd. Cafodd y Blaid Gomiwnyddol ei gwahardd yn UDA. Dinistriodd McCarthy fywydau pobl. Ar ôl i McCarthy gyhuddo 45 o swyddogion y fyddin o fod yn gomiwnyddion, gofynnwyd iddo ddangos ei dystiolaeth – doedd dim tystiolaeth ganddo ac felly collodd ei swydd. Cafodd yr achos llys ei ddarlledu ar y teledu.

Y Goror Newydd a’r Gymdeithas Fawr

Ym 1960 daeth John F Kennedy yn Arlywydd. Ei bolisi ef oedd Y Goror Newydd (The New Frontier). Ei nod oedd cael gwared ar dlodi, anghydraddoldeb ac amddifadedd (deprivation). Un o broblemau UDA yn ystod y 1960au oedd bod y trefi’n dirywio oherwydd diweithdra, tlodi a’r cynnydd mewn troseddu. Roedd materion hawliau sifil a rhan UDA yn Rhyfel Viet Nam hefyd yn broblemau. Bwriad JFK oedd cyflwyno newidiadau i’r gymdeithas a’r economi. Roedd wedi cynnig system uchelgeisiol o yswiriant iechyd o’r enw Medicare, cymorth meddygol i’r henoed, a Mesur Hawliau Sifil. Roedd hefyd yn bwriadu cael deddf addysg a fyddai’n rhoi mwy o arian i ysgolion. Cynyddodd nawdd cymdeithasol (benefits), cododd y lleiafswm cyflog a sefydlodd gynlluniau hyfforddi i’r di-waith. Roedd carisma gan JFK ond nid oedd ganddo berthynas dda â’r Gyngres, a chafodd ei syniadau eu gwrthod.

Lyndon B Johnson oedd yr Arlywydd newydd yn dilyn llofruddiaeth JFK. Parhaodd LBJ â datblygu syniadau JFK. Roedd Johnson am greu Cymdeithas Fawr [Cymdeithas Fawr - Great Society: Gwlad â safonau byw uchel ac ymdeimlad o fyw mewn cymuned.. Enillodd etholiad 1964 trwy ddweud ei fod am gael gwared ar dlodi. Creodd y Swyddfa Cyfleoedd Economaidd [Y Swyddfa Cyfleoedd Economaidd - The Office of Economic Opportunity: Rhoi gwaith i'r di-waith a'r tlawd a sefydlu swyddi, tebyg i'r Works Progress Administration (WPA) yng nghynllun Roosevelt.. Roedd Operation Headstart yn rhoi arian i ysgolion mewn dinasoedd i roi gwell addysg i’r tlawd. Ym 1966, perswadiodd Johnson y Gyngres i gytuno i basio deddf a fyddai’n rhoi triniaeth feddygol am ddim i’r henoed. Ym 1964 pasiwyd Deddf Hawliau Sifil.

Cyfoeth i bawb?

Erbyn 1960 roedd safon byw yn America yn well nag ym Mhrydain ac roedd America wedi dod allan o'r Dirwasgiad. Serch hynny, ym 1962 dywedodd Michael Harrington yn ei lyfr The Other America fod 50 miliwn – 30 y cant o'r bobl – yn dlawd, ee hillbillies Mynyddoedd Appalachia.

Roedd gweithwyr Hispanaidd yn y gorllewin, a phobl dduon yng ngetos dinasoedd y gogledd, yn dlawd hefyd.

Blaenorol

Llywio drwy’r BBC

BBC © 2014 Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd allanol.

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr presennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.