Bitesize has changed! We're updating subjects as fast as we can. Visit our new site to find Bitesize guides and clips - and tell us what you think!

Hafan > Cymraeg > Uned 1 > Cwestiwn 4 - Cwestiwn arholiad ffeithiol

Cymraeg

Cwestiwn 4 - Cwestiwn arholiad ffeithiol

Cwestiwn 4 - Cwestiwn arholiad ffeithiol

Dyma’r math o gwestiwn y gallet ei gael yn yr arholiad.

TASG: Ysgrifennwch adroddiad ar gyfer gwefan newyddion ar y we yn sôn am brotest sydd wedi digwydd yn lleol. Dylech roi manylion am yr hyn sydd wedi digwydd ac ymhle.

  • Dylai eich ateb fod rhwng un a dwy ochr tudalen.
  • Meddyliwch am a chynlluniwch eich gwaith yn ofalus.
  • Rhowch sylw manwl i ysgrifennu yn gywir.

Cynllunio’r gwaith

Cyn cychwyn ysgrifennu dy ateb, dylet gynllunio dy waith. Mae angen cychwyn gyda’r ffurf.

Cwestiwn

1) Pa ffurf sydd ei angen yma?

Ateb

Adroddiad

Cwestiwn

2) Gwna restr o feini prawf adroddiad.

Ateb

Meini prawf adroddiad i bapur newydd neu gylchgrawn:

Mewn adroddiad dylet gael pennawd bachog sy’n tynnu sylw.

Dylet rannu’r adroddiad yn baragraffau gan ddweud y canlynol:

  • Beth sy’n digwydd ac i bwy?
  • Pryd mae’n digwydd?
  • Ble mae’n digwydd?
  • Pam mae’n digwydd?
  • Sut mae’n digwydd?

Gall y gohebydd holi nifer o bobl, a bydd yn rhoi’r geiriau mewn dyfynodau " ".

3) Defnyddia’r meini prawf i gynllunio dy ateb di.

Cwestiwn

4) Rho gynnig ar ysgrifennu dy adroddiad dy hun.

Ateb

Siawns o Belydriad Haul a Synau Aflafar

Ar fore braf a heulog, dydd Iau'r 3ydd o Fehefin, 2010, cynhaliwyd protest fawr yng Nghaerdydd gan Gymdeithas Rhieni Ysgol y Parc, y Bala. Y rheswm? Anghytundeb rhwng rhieni dalgylch y Bala ynglŷn â’r cynllun i gau’r ysgol a symud y disgyblion i Ysgol O M Edwards yn Llanuwchllyn. Roedd y bobl oedd yn ymdeithio drwy strydoedd Caerdydd i’w clywed filltiroedd i ffwrdd, ynghyd â’r ymdeithgan roeddent yn bloeddio drwy gydol y dydd;"Dim ysgol, dim cymuned! Dim cymuned, dim dyfodol! Dim dyfodol, dim byd!"

Trefniant Trefnus

Diolch i holl waith Cymdeithas Rhieni Ysgol y Parc, darparwyd trefn y diwrnod yn ardderchog. Ymadawodd tri bws llawn o bobl llawn cyffro, llawn brwdfrydedd a gobaith am Gaerdydd oddeutu 7.30 y bore gan gyrraedd tua 9.45 y bore i ganol y brifddinas. Dechreuodd y brotest yn brydlon am 10.00 y bore gyda phobl o bob lliw a llun yn bloeddio a chwifio baneri ac arwyddion ar hyd y strydoedd lliwgar. Roedd yr arwyddion ledled y ddinas un ai’n ceisio hybu’r cyhoedd i gytuno, neu’n pwysleisio safbwynt y llywodraeth! Roedd llawer o bobl yn cymryd rhan yn y brotest, nid yn unig aelodau’r Gymdeithas Rhieni ond pobl o ddalgylch Caerdydd hefyd, y sawl oedd yn fodlon dod i gefnogi a gwirfoddoli. Roedd un aelod o fand lleol wedi ymuno gyda’r dorf yn eu harwain gyda drwm swnllyd. Am hannerdydd, rhannodd y protestwyr yn dri grŵp, fel bod modd iddynt fynd i fwyta mewn gwahanol lefydd. Am 2.00 y prynhawn fe ail-gychwynnodd y brotest, yr un mor frwdfrydig ag o’r blaen. Ond cyn hir fe ddaeth yr orymdaith ddynol i stop sydyn, fel petai rhywbeth yn eu rhwystro i fynd gam ymhellach. Y SENEDD!

Dewi’n ddoeth

Daeth amser ymhen tipyn i bobl ddweud eu dweud - Caron Williams, Bethan Jones, Twm Richards ac wrth gwrs Dewi Pws. Aeth Dewi ’mlaen ar y llwyfan yn gynta’: "Rwyf i, fel chi, yma am un rheswm, ac un rheswm yn unig - i frwydro am beth sy’n gywir a beth sydd ei angen. Hynny yw, i YSGOL Y PARC aros yn fyw." Daeth bloedd fawr o’r dorf, a gwelwyd hyd yn oed ambell berson yn dod allan o’r Senedd i weld beth oedd yn mynd ymlaen. Erbyn hyn cawsom wybodaeth gan S4C fod y sianel genedlaethol yn darlledu’r digwyddiad yn fyw."Rwy’n gobeithio’n arw ein bod wedi dal sylw’r llywodraeth a bod yr ymgais yma wedi bod yn un llwyddiannus." Aeth Dewi yn ei flaen fel dyn doeth, ymlaen i argyhoeddi sut y buasai cau’r ysgol yn effeithio nid yn unig ar y disgyblion ond ar y gymuned a’r ffordd roedd pobl y cylch yn byw. Roedd Dewi wedi llwyddo i gyflwyno darlun positif iawn, fel petai’r Bala wedi ennill y frwydr yn barod. Roedd pawb yn gwenu o glust i glust, roedd o’n anhygoel sut y gallai un person newid rhywbeth yn gyfan gwbl a chodi calonnau cymaint o bobl.

Dal Llygaid

Bu i’r brotest ddal llygaid llawer o aelodau’r llywodraeth gan greu bwrlwm o amgylch Caerdydd. O’r diwedd roedd hi’n edrych fel petai gan y Bala rywfaint o obaith i wrthsefyll y cynllun. Ymhen dim, daeth un o brif lywodraethwyr y Senedd allan, Gareth Owen, yn barod i gynnig cyfweliadau i’r wasg. Roeddem yn ddigon ffodus i gael ychydig o’i ymateb.

Dyma flas ar beth roedd ganddo i’w ddweud:

"Fel y gwyddoch, mae Prydain mewn dirwasgiad, ac rydym ni yn y Cynulliad yng Nghymru yn ceisio gwella’r sefyllfa bresennol. Mae arian yn fain ac mae ysgolion bychain gyda nifer fach o ddisgyblion yn anodd eu cadw ar agor a'u cyfiawnhau. Yn anffodus mae Ysgol y Parc yn un ohonynt, a does fawr o obaith iddi barhau fel y mae yn anffodus. Bydd ein penderfyniad terfynol yn cael ei gyhoeddi yn fuan. Diolch yn fawr am wrando, ac rwy’n ymddiheuro am y siom mae’r cynllun yma yn ei achosi i bawb sy’n ymwneud â’r ysgol, ond dyna un o benderfyniadau anodd bywyd yn anffodus."

Adref

Aeth y protestwyr yn ôl yn ansicr am ddyfodol addysg eu plant ond mae un peth yn sicr, cafodd Ysgol y Parc ei rhoi ar y map – ond am ba hyd?

Adolygiad o’r darn

  1. Mae ymdrech i gyflythrennu a bod yn fachog yn y teitl: Siawns o Belydriad Haul a Synau Aflafar
  2. Mae’r frawddeg gyntaf yn cynnig manylion da a chlir sy’n creu naws ffeithiol o’r cychwyn: "Ar fore braf a heulog, dydd Iau'r 3ydd o Fehefin, 2010, cynhaliwyd protest fawr yng Nghaerdydd gan Gymdeithas Rhieni Ysgol y Parc, y Bala."
  3. Mae clo bachog i’r paragraff cyntaf yn dal sylw’r darllenydd; "Dim ysgol, dim cymuned! Dim cymuned, dim dyfodol! Dim dyfodol, dim byd!"
  4. Defnydd o is-bennawd i roi trefn ar y gwaith: "Trefniant Trefnus"
  5. Nifer o ffeithiau’n cael eu pentyrru, nodi amser ac ymdrech i ddisgrifio awyrgylch: "Am hanner dydd, rhannodd y protestwyr yn dri grŵp, fel bod modd iddynt fynd i fwyta mewn gwahanol lefydd. Am 2.00 y prynhawn fe ailgychwynnodd y brotest, yr un mor frwdfrydig ag o’r blaen."
  6. Cloi’r paragraff yn fachog: "Y SENEDD!"
  7. Dyfynnu: "Rwyf i, fel chi, yma am un rheswm, ac un rheswm yn unig - i frwydro am beth sy’n gywir a beth sydd ei angen. Hynny yw, i YSGOL Y PARC aros yn fyw."
  8. Dyfyniad gan rywun o farn wahanol. Dangos cydbwysedd yn y wybodaeth a’r ffeithiau: "Fel y gwyddoch, mae Prydain mewn dirwasgiad, ac rydym ni fel y Cynulliad yng Nghymru yn ceisio gwella’r sefyllfa bresennol. Mae arian yn fain ac mae ysgolion bychain gyda nifer fach o ddisgyblion yn anodd eu cadw ar agor a'u cyfiawnhau. Yn anffodus mae Ysgol y Parc yn un ohonynt, a does fawr o obaith iddi barhau fel y mae yn anffodus. Bydd ein penderfyniad terfynol yn cael ei gyhoeddi yn fuan. Diolch yn fawr am wrando, ac rwy’n ymddiheuro am y siom mae’r cynllun yma yn ei achosi i bawb sy’n ymwneud â’r ysgol, ond dyna un o benderfyniadau anodd bywyd yn anffodus."
  9. Gorffen yn benagored gan wneud i’r darllenydd feddwl: "ond am ba hyd?"

Marcio

Beth wyt ti’n credu oedd barn yr arholwr am y darn hwn? Faint o farciau fyddet ti’n eu rhoi? Pam?

Edrycha ar y tabl marcio isod.

MARC / 20DARN FFEITHIOL
18 - 20
  • Cyflwyno gwybodaeth yn gyflawn
  • Cyflwyno ffeithiau perthnasol yn gryno a chrefftus
  • Cyfanwaith cydlynus
  • Arddull effeithiol iawn ac addas i'r pwrpas
SYLWA - i gael y marciau uchaf mae angen gwybodaeth gyflawn a rhaid i’r ffeithiau fod yn gryno ac mewn arddull effeithiol.
14 - 17
  • Cyflwyno ffeithiau perthnasol yn effeithiol a chryno
  • Gwaith cydlynus
  • Arddull effeithiol ac addas i'r pwrpas
Cofia fod angen ffeithiau perthnasol.
11 - 13
  • Cyflwyno gwybodaeth briodol yn eithaf manwl
  • Cyflwyno ffeithiau perthnasol
  • Gwaith trefnus
  • Arddull dda ac addas i'r pwrpas
Bydd yn fanwl ac yn drefnus.
7 - 10
  • Cyflwyno gwybodaeth berthnasol a digonol yn eglur
  • Gwaith pur drefnus
  • Cyflwyno'r wybodaeth yn eglur ac addas i'r pwrpas
Ysgrifenna’n glir.

Cyngor

llyfrau

Ar ôl TGAU

Dyma rhai syniadau beth fedri di ei wneud ar ôl TGAU.

Llywio drwy’r BBC

BBC © 2014 Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd allanol.

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr presennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.