Aleksandër Meksi ishte kryeministër i Shqipërisë në vitet 1992-1997

Në shtypin e Tiranës sillen kujtime dhe dëshmi të shumta të atyre që kanë qenë protagoniste të asaj periudhe që konsiderohet si nga më të shënuarat në historinë e vendit.

Aleksandër Meksi, ish-kryeministër në periudhën 1992-1997, është Numri 1 i listës së anëtarëve themelues të Partisë Demokratike, forcës së parë opozitare.

Aleksander Furxhi i BBC-së bisedoi me ish-kryeministrin Aleksandër Meksi, duke e pyetur fillimisht se si ai e përjeton 20 vjetorin e lëvizjes së studentëve të dhjetorit 1990.

Aleksandër Meksi: Sigurisht që në një përvjetor jubilar si 20 vjetori, kujtohen ata që patën një rol aktiv në krijimin e Partisë Demokratike, një histori e rëndësishme e madhe që ndryshoi realisht Shqipërinë.

Të gjithë ne e përjetojmë me nostalgji atë ditë, duke kujtuar peripecitë e ndryshme të ditëve të dhjetorit dhe ato që pasuan. Sigurisht kujtesa bën të vetën, shumë nga njerëzit e atëhershëm e kujtojnë ndryshe dhe e thonë ndryshe.

BBC: Ju jeni Numri 1 i listës së anëtarëve themelues të PD-së dhe dihet se jeni ndër intelektualët e parë të kryeqytetit që u bashkuat me studentët për t’i dhënë jetë shembjes së komunizmit në Shqipëri. Pas 20 vjetësh, në gjykimin tuaj, a është realizuar ajo ç’ka ju dhe mijëra të tjerë bashkë me ju ëndërruat ato ditë dhjetori të vitit 1990?

Aleksandër Meksi: Vetë fakti se për 20 vjet vazhdojmë të themi se jemi në tranzicion, nuk marrim statusin për BE-në, do të thotë që nuk ka ecur siç duhet dhe shumë gjëra nuk janë realizuar.

Jemi në prag të një autoritarizmi të theksuar, që pavarësisht se qëndrojnë ata që e krijojnë këtë mënyrë të drejtimit të politikës së shtetit, nuk mund të marrë trajtat e diktaturës komuniste për shkak se ka rrjedhur shumë ujë rreth e qark nesh dhe në Shqipëri, por kjo nuk është ajo që dëshironim.

Dëshironim pluralizëm real, liri – demokraci, dëshironim të shkonim në Europë. Akoma të tëra këto nuk janë realizuar, pavarësisht se ndryshimet janë të paimagjinueshme këtu e 20 vjet më parë.

BBC: Kritikët e PD-së vënë në dukje prej disa vitesh tashmë se themeluesit e kësaj partie, të forcës vendimtare antikomuniste të viteve ’90, tashmë janë të distancuar prej saj. Kështu ka ndodhur edhe me ju? Cili është mendimi juaj, përse kështu?

Aleksandër Meksi: Distancimi mund të ndodhë edhe duke qenë ti në gabim dhe partia në rregull. Unë mendoj se këtë herë është e kundërta.

Jo të gjithë janë distancuar se nuk janë në një mendje me partinë në kuptimin që kanë ata të drejtë, por një pjesë e konsiderueshme janë distancuar sepse nuk e gjejnë më veten në atë parti, nuk e konsiderojnë shtëpinë e të gjithëve, nuk konsiderojnë që ka demokraci që do të thotë të institucionalizohet mendimi ndryshe dhe votimi një antar një votë, që mundëson përfaqësimin e të gjitha opsioneve të menduarit për të zgjidhur çështje.

Për mendimin tim kjo nuk është arritur në PD dhe kjo ka qenë arsyeja pse kanë ikur njerëzit.

Gjithashtu po përsëris atë që kam thënë shumë herë që pa parti të demokratizuar, sepse asnjëra nuk është e demokratizuar në Shqipëri, nuk ka për të patur kurrë një Shqipëri demokratike, pra përparimi që ëndërrojnë shqiptarët e thjeshtë, që politikën nuk e kanë profesion.

BBC: Ju sapo keni botuar një libër me dokumente që i përkasin kryesisht fillimit të lëvizjes antikomuniste. Gjen në libër listën e anëtarëve themelues të PD-së, kërkesën drejtuar ministrisë së drejtësisë për legalizimin e saj, listën e kandidatëve për deputetë të parlamentit të parë pluralist si edhe disa lista interesante me emrat e njerëzve që ishin pjesë e nomenklaturës së partisë së punës dhe organizatave të tjera të periudhës së fundit të komunizmit. Cili keni gjykuar se është roli i këtyre dokumenteve sot?

Aleksandër Meksi: Siç e them dhe në hyrje aty, unë kam qenë ndër të parët që kam kërkuar që historia duhet rishkruar e zhveshur nga ideologjia dhe interesat e shkruesve.

Që të realizohet kjo është e domosdoshme që të dimë të vërtetën, pra të kemi dokumenta autentikë të cilët tregojnë shumë më tepër sesa kujtimet që koha edhe i transformon dhe fshinë një pjesë të tyre.

Pra, libri ka synimin që njerëzit të dinë qartë çfarë ka ndodhur dhe kjo të jetë e dokumentuar në mënyrë të saktë. Vetëm atëherë do të mund të shkruajmë historinë.

Ne shohim sot pafund variante nga më të ndryshmet për themelimin e Partisë Demokratike, për gjendjen e Shqipërisë në atë kohë, për rolin e individit gjithashtu në atë kohë.

Ky libër synon që të shmangi mundësira të tilla dhe sigurisht nuk janë të mjaftueshme vetëm ato dokumenta, do të duheshin dhe të tjera që të japin një tablo të qartë të Shqipërisë në vitin e fundit të diktaturës, që e gjithë Europa lindore ndërkohë u transformua.