Botuar: E premte, 10 korrik 2009 - 15:27 CET

Pritet rritje e ulët ekonomike në Shqipëri

Guvernatori i Bankës së Shqipërisë, Ardian Fullani, deklaron se rritja ekonomike e vendit këtë vit do të jetë e ulët.

Ai paralajmëron qeverinë të bëjë kujdes me defiçitin buxhetor.

Duke bërë të njohur raportin më të fundit të Bankës së Shqipërisë, Guvernatori Fullani thotë se sektori bankar shqiptar mbetet i qëndrueshëm dhe rezistenca ndaj rreziqeve e lartë.

Raporti i Bankës së Shqipërisë, i publikuar dje nga Guvernatori Ardian Fullani, përfshin tërë vitin 2008 dhe tremujorin e parë të këtij viti.

Z.Fullani tha se kriza ekonomike e 2008-s pati ndikim edhe në sistemin financiar shqiptar dhe se rënia në këtë sektor, që nisi në 2008-n, do të vazhdojë edhe në 2009-n.

Guvernatori Fullani tha se kriza do të vërehet edhe në rritjen ekonomike, e cila sipas tij, këtë vit do të jetë e ulët.

Por, zoti Fullani tha se sektori bankar shqiptar mbetet i qëndrueshëm dhe rezistenca ndaj rreziqeve mbetet e lartë.

Ai theksoi se goditja që pësoi sistemi bankar në vjeshtën e 2008-s me tërheqjen masive të depozitave nga publiku, tani konsiderohet e kaluar.

Guvrenmetrori i Bankës së Shqipërisë, Ardian Fullani, paralajmëroi qeverinë të bëjë kujdes me defiçitin buxhetor.

Ai tha se është koha që sektori bankar t'i japë përparësi kredisë në monedhë kombëtare dhe jo në monedhë të huaj.

Mirëpo, Shkëlqim Cani, ish-Guvernatori i Bankës së Shqipërisë, e quajti mjaft të butë gjuhën e zotit Fullani.

Në një intervistë për BBC-në, ai tha se Banka e Shqipërisë është e detyruar me ligj të tregojë rreziqet dhe të propozojë masat konkrete për përballimin e situatave financiare.

Zoti Cani tha se një numër bankash të vendit këtë vit do të dalin me humbje, por shtoi se kjo nuk do ketë ndikim tek depozitat e publikut.

Ai tha se rritja ekonomike do jetë këtë vit afër zeros.

Me ish Guvernatorin e Bankës së Shqipërisë, zotin Shkëlqim Cani bisedoi korrespondenti ynë në Tiranë Ilir Kadia:

BBC: Z. Cani a ndani të njëjtin mendim me z. Fullani?

Cani: Ajo që zoti Fullani tha mund të jetë pjesa e parë për kohën kur në fillim kriza botërore ndikoj për Shqipërinë, pra kryesisht bëhet fjalë për periudhën Shtator – Nëntor 2008, ndoshta dhe deri në Dhjetor sipas vlerësimit të BSH që sektori bankar dhe ai financiar në Shqipëri nuk ishte i ndikuar nga kriza.

BBC: Kemi një pohim se sistemi financiar në Shqipëri është i shëndoshë. A i përket dhe ky pohim kësaj periudhe financiare për të cilën ju po flisni?

Cani: Jo. Lidhur me sistemin bankar mund të them që sistemi bankar është relativisht i shëndoshë, nuk ka asnjë rrezik dhe nuk ka patur për sistemin bankar shqiptar. Kjo është pjesë e së vërtetës, depozitat janë të sigurta. Testi që i bëhet sistemit bankar “vënia nën stres” e ka nxjerr këtë sistem të shëndoshë. Në këtë pikë unë ndaj të njëjtin mendim me Guvernatorin Fullani.

BBC: A quhet realisht e tejkaluar goditja e vjeshtës në sistemin bankar shqiptar, kur një pjesë e publikut rendi për të marrë depozitat? Tashmë depozitat janë rrikthyer realisht në bankat e vendit?

Cani: Ky është një vlerësim i BSH-së të cilin unë e respektoj sepse ajo i grumbullon të dhënat dhe jep dhe vlerësimet. Natyrisht sipas gjykimit tim ka përfunduar faza e panikut, por ende kthimi i publikut dhe biznesit në banka sipas të dhënave po të bankës së Shqipërisë nuk është ai që pritet. Ende biznesi nuk i ka marrëdheniet ashtu siç duhet me bankat për arsye se ata i kanë të tërhequra një pjesë të depozitave. Duhet thënë këtu që ligji i sigurimit të depozitave nuk i mbron ata, por besoj që faktori kryesor është se ata janë nën goditjen e krizës, sepse kriza ka ndikuar goxha në biznesin shqiptar, dhe për pasojë ata nuk kanë likuiditet, nuk kanë para të mjaftueshme për të futur në banka.

BBC: Kemi një pohim të z. Fullani i cili paralajmëron qeverinë i cili duhet të bëj kujdes me defiçitin buxhetor. Për dëgjuesin çfarë është ky paralajmërim, çfarë kujdesi duhet të bëjë qeveria me të?

Cani: Kjo mund të përkthehet kështu, qeveria nuk po realizon të ardhurat e parashikuara për vet faktin se biznesi është në krizë, kështu që doemos ata nuk po realizojnë ato të ardhura që gjykonin dhe si rezultat do paguajnë dhe më pak taksa.

Nëse do paguajë më pak taksa dhe qeveria vazhdoi të kryejë shpenzimet edhe për hir të fushatës sikur nuk kishte ndodhur asgjë në ekonominë shqiptare, pasoja do kishte sepse kur grumbullon më pak të ardhura dhe shpenzon sipas programit, ndoshta dhe më shumë doemos që do rritet defiçiti buxhetor. Kjo sigurisht që e shqetëson BSH, së pari sepse rritja e defiçitit buxhetor i prish punë BSH-së në çështjen e inflacionit dhe së dyti i prish punë BSH-së se nuk ka likuiditetin e mjaftueshëm për të mbuluar këtë defiçit buxhetor.

Dhe sikur ky defiçit të mbulohet me një kosto më të madhe që përmendet diku në fjalën e Guvernatorit që do të thotë që norma e interesit të bonove të thesarit do të rritet siç edhe është rritur, siç edhe do të rritej norma e interesit të kredisë, siç është e vërtetuat tani që u rrit shumë herë krahasuar tani me të njëjtën kredi që ka marrë në valutë jashtë qeveria shqiptare. Duke u rritur defiçiti buxhetor qeveria do marrë më shumë para dhe do u lëj më pak mundësi edhe bizneseve për të marrë kredi nga bankat.

BBC: Në raport vërehet se sistemi bankar shqiptar mbetet i qëndrueshëm dhe rezistenca ndaj rreziqeve mbetet e lartë, si përkthehet kjo?

Cani: Që sistemi bankar është i qëndrueshëm do të thotë që nuk duket në horizont gjëkundi që ndonjë bankë mund të falimentojë, çka dhe unë ndaj të njëjtin mendim, ndërsa përsa i përket treguesve të sistemit bankar unë mendoj që gjuha e Guvernatorit është më shumë një gjuhë leksioni sesa e një Guvernatori që paraqet raportin financiar, kërcënimet që i bëhen sistemit financiar.

Fjala e tij nuk ka shifra, ende ka një gjuhë zbutëse. Të jem i sinqertë ndoshta dhe do ta justifikoja unë jo si individ, por në emër të publikut do të thoja që për zgjedhjet gjuha do duhet të ishte pak më e butë që BSH mos të ndërhyjë në zgjedhje. Por servilizmi dhe gjuha e tejskajshme e zbutur e BSH-së nuk ka kuptim më tani pas zgjedhjeve. Guvernatori duhet t’i binte më cop disa gjërave jo vetëm për hir të publikut dhe biznesit, por për detyrimin ligjor që ka.

I kujtoj që ka disa nene në ligjin për BSH, ku BSH është e detyruar të jap vlerësimin e vet, për situatën e ekonomisë shqiptare dhe nëse Guvernatori thotë që do jetë mirë, do jetë disi, ai duhet të jetë shumë i qartë cila është e ardhmja e sistemit bankar dhe e ekonomisë shqiptare, ku konktetisht mendon se do ketë goditje dhe mbi të gjitha t’i sugjerojë qeverisë si të kundërveprojë dhe çfarë masash do të marrë BSH në planin afatshkurtër pra brenda këtij viti dhe në planin afatmesëm për 2-3 vjet për të zhdukur çdo pasojë, apo mundësi për ta goditur sistemin bankar.

Disa pasoja unë mund t’jua them psh që sistemi bankar zor se mund të dali me fitim.

Nuk është fatalitet dhe të dali me humbje sistemi bankar, nuk cënon depozituesit. Natyrisht që duke dalë me humbje aksionerët nuk marrin fitim, nuk shtohet kapitali i bankave por nuk është ndonjë fatalitet. Po kështu do rriten kreditë e pakthyera në afat.

BBC: Guvernatori i bankës, z. Fullani thotë se do të kemi një rritje sado të ulët, përsëri Shqipëria do të ketë rritje ekonomike edhe këtë vit. Ju e besoni?

Cani: Mua më është dashur të bëj disa herë parashikime. Kam folur që në shtator të vitit të kaluar dhe e kam parashikuar që ekonomia shqiptare do rritet ulët. Dikur, kur të tjerët flisnin për 6%, ndoshta FMN fliste për 4%, unë flisja për 0-1%. Kështu që mesa duket ne arritëm në këtë shifër. Unë kisha ndonjë dyshim, ende luftoj me veten, dëshiroj ti referohem shifrës nga 0-1%, mund të dalë edhe negative nga 0 – (-1), por më shumë tani shpresoj për një shifër pranë zeros, por të jetë pozitive, do ishte e kënaqshme dhe kaq.