Ilir Nishku BBC, në trenin e linjës Elbasan-Pogradec

	Në trenin e linjës Elbasan-Pogradec

Një mjet aq i rëndësishëm transporti në botë! Por që në Shqipëri ka ngelur në vend-numëro dhe nuk është zhvilluar pothuajse fare gjatë këtyre 20 viteve të fundit.

Linja Elbasan-Pogradec, të cilën unë përshkova, u ndërtua në vitet 70-të për të transportuar mineralin e hekur-nikelit nga minierat në Përrenjas e Pogradec në Kombinatin e atëhershëm metalurgjik.

Mbaj mend si fëmijë, ndërsa jetoja në një pallat pranë hekurudhës me familjen në qytetin e Librazhdit, kur trena me numër të pafund vagonash të mbushur me mineralin e kuq kalonin në drejtim të Elbasanit.

Madje, një nga lojërat për të kaluar kohën ishte numërimi i vagonave.

Por kjo ishte më shumë se 30 vjet të shkuara!

Zbrazëti

	Në stacionin e trenit në Elbasan pothuajse nuk kishte fare lëvizje

Tani stacioni i Elbasanit është i zbrazët. Vetëm një lokomotivë e vjetër çeke qëndronte në një nga shinat.

Makinistët po mundoheshin ta riparonin – një punë e përditshme kjo, thjesht për ta mbajtur në punë.

Pas lokomotivës dukeshin radhë të gjata vagona mallrash të shkatërruara e të ndryshkura, jashtë përdorimit, në pritje të radhës, ndoshta, për të përfunduar në furrat e shkrirjes të ndërmarrjes Kurum, e cila është e specializuar në shkrirjen e skrapit.

Madje, për ironi, është kjo uzinë shkrirjeje, dikur Metalurgjiku, që mban gjallë atë transport të pakët mallrash, por tani me kahe të kundërt.

Trenat me skrap nuk vijnë më nga drejtimi i Pogradecit, por nga veriu, nga Shkodra e Durrësi.

Në drejtorinë e stacionit, Belul Dyrmishi, drejtori zonal i hekurudhës në Elbasan, më thotë se përveç udhëtarëve, hekurudha përdoret edhe për transportin e mallrave.

“Hekurudha në përgjithësi merret me transportin e udhëtarit, por edhe transportin e mallit, që bëjmë në stacionin e Vidhasit dhe kombinatin metalurgjik,” thotë zoti Dyrmishi.

“Vjet kemi pasur një punë mjaft voluminoze, na vjen skrap nga Serbia në drejtim të metalurgjisë, por në përgjithësi malli mbizotëron,” thotë ai.

	Xhamat ishin me vrima si të shpuara nga plumbat

Por ky mendim i tij nuk ndahet nga Bashkim Hoxha, që punon si shoqërues i trenave të mallrave – “kryetar treni” është emërtimi zyrtar:

“Më tepër qarkullon treni i pasagjerëve,” thotë ai. “Ndërsa mallrat shumë më pak,” shton, në një raport 1-2 në favor të transportit të pasagjerëve.

“Ne transportojmë karburant, që qarkullon më tepër, çimento që e ngarkojmë në portin e Durrësit, që ka për destinacionin, Vlorën, Elbasanin, Fierin, dhe skrapin që vjen nga Shkodra,” thotë Bashkimi.

Trenat e mallrave përdoren për t’u shërbyer privatëve kundrejt një tarife, që përbën të ardhurat e pakta që mbledh ndërmarrja e hekurudhave, e cila ka nevojë për miliona për t’u ngritur në këmbë përsëri.

Bashkimi ka një histori shumë interesante. Ai thotë se ka rreth 30 vjet që punon në hekurudhë.

Tani, si punë shtetërore-zyrtare, ai është kryetar treni, pra ai drejton trenat e mallrave nëpër destinacinet e tyre.

Në ditët e pushimit, ai punon si privat, - si shitës ambulant – ai u shet pasagjerëve të paktë në tren prodhime të ndryshme, nga kikirikët e patatinat deri tek lëngjet frutave e uji.

I duhet të mbajë familjen – gruan dhe dy fëmijë të vegjël, thotë ai, se rroga e vogël e shtetit nuk i del.

Pse të udhëtosh me tren?

Treni erdhi saktësisht në kohë. Ata pak udhëtarë të shpërndarë nëpër hijet e stacionit të rinovuar rishtazi filluan të mblidheshin në platformën e nxehtë nga dielli përvëlues.

Kur hipa në tren m'u duk sikur hyra në një furrnaltë, ishtë tepër nxehtë.

Dritaret me xhamat e thyer nuk ishin shpëtim dhe mezi pritëm nisjen e trenit për të fryrë pak erë.

Por as nisja e trenit nuk ndihmoi, ai ecte shumë ngadalë nëpër trasenë e vjetëruar.

	Delet bëjnë që treni të frenojë papritur

Para se të hynte në Librazhd, treni ndaloi papritur para se të hynte në stacion.

"Kanë dalë nja dy dele në trase," më thotë një nga fatorinot.

Treni me katër vagona ishte i mbushur plot e përplot.

Kurioz të mësoja pse këta udhëtarë kishin zgjedhur trenin për të udhëtuar, mora mikrofonin në dorë dhe fillova të eci nëpër vagonë duke pyetur shumë nga pasagjerët.

Pse keni zgjedhur të udhëtoni me tren, i pyes.

“Në radhë të parë, leverdia, sepse jemi edhe të papunë,” më thotë Ibrahimi, i cili udhëton për në Pogradec.

“Megjithëse është i dëmtuar nga xhamat. Tani në verë është mirë, por për dimër është ftohtë,” shton ai.

“Furgonat marrin shumë” më thotë Bashkim Shkullaku, nga Strepska e Pogradecit.

“Jemi të papunë, plus që prodhimet që bëjmë në fshat na mbeten të tëra aty,” thotë ai duke me shpjeguar pse ka zgjedhur trenin e lirë.

Mbesa e Bashkimit, Xhersida, ka një arsye krejt tjetër pse dëshiron të udhëtojë me tren.

“Kam më qejf me tren se me autobus më zë, ndërsa me tren jo,” thotë Xhersida 10-vjeçare.

Me tej bisedoj me Klediol Muratin nga Durrësi. Ai është më studime në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe ka ardhur në Shqipëri për pushime.

Ai thotë se është hera e parë që hipën në tren. Arsyeja? Ishte mjeti më i lirë i transportit.

“Nuk është siç e prisnim,” më thotë ai.

“Prisnim ajër të kondicionuar, për shembull. Por deri tani është mirë, është më i qetë për fëmijët, më mirë se autobusi, besoj,” thotë ai duke përmbledhur përshkrimin e tij për udhëtimin.

“Kam frikë se mos gjuajnë me gurë nga jashtë dhe do të na vrasin,” thotë motra e Klediolit duke vështruar nga xhamat që janë gjithë vrima, sikur janë qëlluar me plumba.

“Dhe pihet cigare, që nuk duhet, por që në fillim pihej cigare,” shton ajo.

“Udhëtoj me tren se është më lehtë, si për udhëtimin ashtu edhe për vlerën e lekut,” thotë Dhori që udhëton për në Pogradec.

Zgjedhjet

Hipa në tren në Elbasan me idenë për të bërë një reportazh për hekurudhat, për t’u larguar pak nga mbulimi i fushatës zgjedhore dhe politikës, megjithatë tërthorazi, por dukshëm, fushata zgjedhore të shfaqet në bisedat me njerëzit.

Punonjësit e hekurudhës në stacionin e Elbasanit, nuk dëshironin të flisnin para mikrofonit, fatorinot në tren nuk dëshironin të prononcoheshin, madje edhe për punën e tyre të përditshme.

Siç më tha një prej punonjësve në stacionin e Elbasanit, “Kanë frikë të flasin, sepse është kohë fushate.”

Por shumë nga pasagjerët me të cilët bisedova në udhëtimin prej mëse tre orësh, ishin më të hapur për zgjedhjet dhe fushatën.

Fushatën nuk po e ndjekim shumë afër, thotë Kledioli, djaloshi që studionte në SHBA.

“Ka disa ndryshime, për shembull, rrugët. Ç‘është më e rëndësishmja, presim që të ndryshojnë njerëzit për mirë, por atë nuk e kemi vënë re akoma,” thotë ai.

	Pasagjerët flasin për trenin dhe zgjedhjet

Ulem së bashku me një grup të madh njerëzish dhe i pyes se si e ndjejnë politikën, a i kanë vizituar ndonjëherë deputetët gjatë katër viteve të parlamentit të shkuar?

“Asnjeri nuk na ka ardhur,” thotë Fiqiriu. “Por për votime vijnë,” shton ai.

“Ata vetëm vjedhin,” ndërhyn e shoqja e tij.

Asqeriu nga Përrenjasi thotë se do të votojë.

“Për një të ardhme, për një shpresë,” thotë ai duke shpresuar që gjerat të ndryshojnë.

“Deri tani është zero, jemi shumë keq, shumë keq!” shton ai.

Nderim Hysenllari është druvar nga Kalivaçi i Pogradecit. Ai thotë se diç ka nxjerrë për familjen e tij duke prerë dru në pyll.

“Por tani e mbaruam pyllin dhe nuk kemi ku punojmë,” thotë Nderimi.

Një burrë i moshuar pranë thotë se ai nuk ka ndërmend të votojë.

“Pse?” e pyes.

“Ç‘të votosh, të gjithë njësoj janë,” përgjigjet ai.

Një nënë e veshur me të zeza nga Pogradeci, thotë se do të votojë. Ajo është e kënaqur që i kanë shtuar pensionin.

“Po na e shtuan prapë, do të votojmë,” thotë ajo.

Fundi i udhëtimit

	Pasagjerët e paktë të trenit mund të mbushnin vetëm një autobus

Pas mëse tre orë udhëtim treni i afrohet ngadalë Pogradecit.

Emëruesi i përbashkët i të gjithë udhëtarëve është se ata udhëtojnë me tren, sepse është lirë, megjithëse ankohen për kushtet.

Xhamat janë të thyera, tani në verë është vapë, në dimër bën ftohtë.

Udhëtimi ishte raskapitës, monoton, por që e ndava me pasagjerët e trenit.

Janë njerëz të ndryshëm, nga vende të ndryshe, që vijnë në Pogradec për qejf a pushime, që kthehen nga një dasmë, apo që shkojnë për të vizituar një të afërm të sëmurë apo për të marrë pjesë në një funeral.

A ia vlen të ndërmarrësh këtë udhëtim me tren?

Me autobus a furgon bëhet tri herë më shpejt, por kushton tri herë më shtrenjtë!

A ia vlen të mbahet në këmbë gjithë kjo infrastrukturë hekurudhore, për kaq pak njerëz apo mallra?

Në stacionin e fundit, në Gurin e Kuq, një autobus mezi u mbush me të gjithë pasagjerët e trenit!

Unë nuk u ktheva me tren, por çdo njeri e vendos vetë!