|
Kosova dhe kriza financiare
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Industria e metaleve nė Kosovė ka filluar tė ndiejė pasojat e krizės financiare globale.
Kėtė e komfirmon edhe zyrtari pėr informim nė kompleksin industrial Trepēa, Bislim Muēaj, sipas tė cilit ēmimet e plumbit dhe tė zinkut nė bursat botėrore kanė rėnė, gjė qė ka ndikuar nė uljen e ēmimeve edhe nė Kosovė. Padyshim qė kriza globale ka goditur edhe tregun e metaleve, ėshtė reflektuar edhe nė ndėrmarrjen tonė, kėshtu qė ēmimet aktualisht janė shumė tė ulta. Aktualisht, ne kemi stoqe tė koncentratit tė plumb-zinkut, pėr to kemi hapur njė tender ndėrkombėtar. Tash pėr tash ka tė interesuar por ēmimet janė tė pavolitshme dhe ne jemi nė bisedime pėr ēėshtjen e kėtyre ēmimeve, tha z.Muēaj. Ai ka bėrė tė ditur se nė muajin mars tė vitit 2008, ēmimi i ton plumbi ka qenė diku rreth 1800 euro, i zinkut 1581 euro, ndėrsa sot ēmimi i metalit tė plumbit ėshtė 1158 pėr ton, kurse i zinkut 1172. Zyrtari pėr informim nė kompleksin industrial Trepēa, Bislim Muēaj thotė se ēmimet e metaleve valorizohen sipas bursės sė Londrės. Ndėrkohė, Enti i Statistikave tė Kosovės ka njoftuar pėr rėnie tė eksportit nė fillim tė kėtij viti,si pasojė e krizės financiare globale. Nė muajin janar, eksporti nė Kosovė kishte vlerėn 6.7 milionė euro apo 41 pėrqind mė pak krahasuar me periudhėn e njejtė tė vitit tė kaluar. Nėnkryetari i Lidhjes Demokratike tė Dardanisė nė opozitė, Berim Ramosaj, i cili ėshtė edhe ekspert i ekonomisė, ka tėrhequr vėrejtjen se kriza financiare globale do ta prekė Kosovėn pothuajse nė tė gjitha fushat. Ai tha se industria financiare nuk ėshtė prekur deri tani, pasi bankat nė Kosovė janė kryesisht tė karakterit komercial dhe nuk kanė investuar kapitalin e tyre jashtė. Sip z.Ramosaj nuk ka dyshim qė efektet e kėsaj krizedo tė reflektohen edhe nė Kosovė. Sė pari do tė prekemi nga pamundėsia e investitorėve potencialė pėr tė plasuar kapitalin nė Kosovė duke marrė parasysh krizėn qė e kanė nė vendet e tyre. Po vėrehet se ēdo ditė ėshtė gjithnjė mė i ulėt niveli i investitorėve qė dėshirojnė tė investojnė nė Kosovė, por ndikimi i krizės vėrehet edhe nė nivelin e prurjeve nga diaspora kosovare qė ne i njohim si remintanca, sepse ata janė tė preokupuar me vendet e punės ku punojnė, e jo me tė ardhurat tė cilat do ti plasonin qoftė pėr ekonomitė familjare apo bizneset nė Kosovė, - thotė zoti Ramosaj. Zėvendėskryeministri Hajredin Kuēi ėshtė shprehur optimist se Kosova nuk do ti ndjejė pasojat e krizės financiare globale. Ai tha tė enjten se megjithėse kjo krizė ka goditur shumė vende nė vitin 2008, nė Kosovė nuk ėshtė reflektuar, por pėrkundrazi sipas tij, ka pasur rritje ekonomike prej 6 pėrqind. Unė them qė ta shohim gjendjen paksa me optimizėm. Nėse marrim vitin e kaluar kur kriza financiare ishte jo vetėm nė rajon, por nė tėrė botėn, Kosova ka pasur zhvillime pozitive nė kuptimin e ngritjes sė GDP-sė. Edhe kėtė vit pėrmes projektimeve tona zhvillimore, kemi paraparė njė zhvillim ekonomik, jo rėnie, por pėrkundrazi pozitivitet nė zhvillim ekonomik, deklaroi zvkryeministri Kuēi. Zyrtarė tė Fondit Monetar Ndėrkombėtar kanė paralajmėruar se edhe shtetet nė zhvillim, tė cilat nuk kanė pasur asnjė rol nė krijimin e krizės financiare globale do tė preken shumė nga ajo dhe kanė kėrkuar qė ekonomive tė kėtyre vendeve tu kushtohet mė shumė vėmendje. Eksperti i ekonomisė nė Prishtinė, Muhamet Sadiku thotė pėr BBC-nė se trendet e zhvillimit ekonomik tė Kosovės pritet tė bien edhe mė shumė kėtė vit, pėr shkak tė zvogėlimit tė pritshėm tė dėrgesave nga diaspora si pasojė e krizės financiare nė shtetet ku ata jetojnė. Duhet pritur se dėrgesat nga diaspora do tė ulen sepse java e punės nė vendet ku ata punojnė ėshtė pėrgjysmuar, nė disa raste edhe mė shumė, pastaj probleme ka sjellur humbja e fondit tė kursimeve pensionale rreth 30 pėrqind dhe ajo qė duhet pritur, si rezultat i shtrėngesave financiare, ėshtė se pritet tė ulet edhe niveli i kėrkesės nė treg dhe kjo gjithsesi do tė reflektohet edhe nė kohezionin tejet tė brishtė social, i cili dominon nė Kosovė, - tha zoti Sadiku. Profesor Sadiku paralajmėron edhe rėnie tė prodhimit dhe eksporteve edhe ashtu tė vogla tė Kosovės. Ai thotė se efektet e
krizės nė vendet me nivel tė ulėt tė zhvillimit ekonomik, siē ėshtė Kosova, do tė vėrehen mė shumė nė gjysmėn e dytė tė kėtij
viti. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||