Zoti de Kermabon tha se takimi me zyrtarët serbë ka për qëllim vendosjen e një situate ku mbretëron rendi dhe ligji, në pjesën veriore të Kosovës.

Ai tha se ka patur shenja të mira nga disa udhëheqës serbë për EULEX-in dhe e cilësoi këtë si një fillim të një procesi së shtrirjes së misionit evropian.

Beogradi zyrtar e ka kundërshtuar vendosjen e misionit evropian për drejtësi dhe polici në Kosovë, duke e cilësuar atë si mbështetës së pavarësisë së Kosovës.

Serbët e veriut të Kosovës nuk e kanë pranuar shtrirjen e këtij misioni në vendbanimet e tyre duke e cilësuar atë si joligjor.

Shefi i EULEX-it tha se misioni i tij do të ketë rolin këshillues dhe ai nuk do të kontrollojë drejtësinë dhe policinë në Kosovë meqë, sipas tij, këto dy fusha janë përgjegjësi e vetë institucioneve të Kosovës.

Mirëpo, zoti de Kermabon nuk e përjashtoi mundësinë e përdorimit të pushtetit të tij ekzekutiv në raste të caktuara.

Me zotin de Kermabon bisedoi Arbër Vllahiu i BBC-së dhe e pyeti nëse vendosja e misionit të EULEX-it në Kosovë do të mund të shtyhet edhe përtej parashikimeve:

De Kermabon: Na duhet kohë për shtrirjen tonë për arsye shumë pragmatike. Por ne do ta arrijmë këtë kapacitet për të përmbushur misionin tonë dhe për të marrë udhëheqjen në fushën e rendit dhe të ligjit nga fundi i vjeshtës. Marrë parasysh shtrirjen në gjithë Kosovën, unë shpresoj se këtë gjë do ta bëjmë gjithashtu deri në fund të vjeshtës. Unë nuk mund të marr një qëndrim rreth kësaj çështjeje, sepse ju e dini situatën këtu. Ne duhet të punojmë shumë dhe kemi dy nivele të punës, nga poshtë-lart dhe anasjelltas. Fillimisht të punojmë në terren për të shtrirë EULEX-in, të flasim për të dhe të sqarojmë se çka është ai, se është në interes të të gjithëve dhe të bindim popullin e Kosovës e në veçanti pakicën serbe se është në interes të tyre të punojnë me EULEX-in. Por na duhet gjithashtu një proces nga lartë poshtë, në këtë rrafsh udhëheqësit politikë, të punojmë me Beogradin me qëllim që ta bëjmë më të lehtë shtrirjen.

BBC: Ju thoni se qëllimi juaj juaj është shtrirja në gjithë territorin e Kosovës. E përfshinë kjo edhe veriun e saj?

De Kermabon: Absolutisht po. Është thënë, është nënvizuar dhe sqaruar kjo punë edhe nga unë, edhe nga 27 vendet anëtare të BE-së dhe nga vetë zoti Solana. Ky është qëndrimi dhe rruga për ta arritur këtë qëllim, do të jetë e vështirë por do ta nënvizoja sërish se në fund të fundit ne do të shtrihemi në gjithë Kosovën.

BBC: Zoti de Kermabon, në disa deklarata të mëhershme keni thënë se në disa pjesë të Kosovës, ku jetojnë serbët, EULEX-i është demonizuar. Besoni se edhe për kundër demonizimit të EULEX-it ju mund të filloni punën atje?

De Kermabon: Mendoj se ne duhet të fillojmë punën atje dhe sërish ky është qëndrimi. Është e vërtetë se shumë njerëz dhe në veçanti në enkalavat serbe, nuk e dinë se çka është EULEX-i. Kjo për shumë arsye, për shkak të propagandës, apo për arsye politike dhe unë nuk dua të elaborojë më shumë. Por EULEX-i kurrë nuk i është sqaruar kësaj populate. Prandaj ne duhet ta sqarojmë dhe t'ia bëjmë me dije të gjithëve se është një mision teknik dhe në interes të popullatës. Ne mund t'i japim garanca popullatës dhe në veçanti pakicës serbe se do të kenë qasje në drejtësi, në polici, në lirinë e lëvizjes dhe në atë të pronës, pra të drejtat individuale. Jam i sigurtë se kur ta sqarojmë këtë, EULEX-i do të jetë i mirëpritur. Mund të jeni në dijeni se këto javët e fundit disa vlerësime nga udhëheqësit serbë se EULEX-i duhet mirëpritur dhe duhet pranuar. Mendoj se është puna që po bëjmë tani që të vendosim të vërtetën për EULEX-in dhe që ta bëjmë atë të pranueshëm për të gjithë.

BBC: Më konkretisht ju mendoni në udhëheqësit serbë në veri, ata që janë zgjedhur pas krijimit të komunave të reja?

De Kermabon: Jo për momentin. Unë mendova në disa udhëheqës serbë në jug të Kosovës. Por gjithashtu unë mund të takojë disa udhëheqës serbë që vijnë nga Beogradi me qëllim të bisedimit me ta. Unë jam i gatshëm që të shkojë sa më shpejt të jetë e mundur në Beograd për të vendosur këto lidhje teknike, me institucionet serbe. Kjo me qëllim të vendosjes së një gjendjeje të rendit në veriun e Kosovës.

BBC: Keni provuar t'i vendosni këto lidhje? Dhe me kë?

De Kermabon: Jo personalisht për momentin. Por disa zyrtarë të tjerë i kanë vendosur ato. Mund të them se javën e kaluar në Bruksel udhëheqësit politikë serbë, zoti Tadiq, Cvetkoviq, Gjeliq e Jeremiq, kanë qëndruar në BE dhe kanë takuar zotin Solana dhe unë e di se kjo cështje është diskutuar. Pra ky është hapi i parë.

BBC: Kur mendoni se kjo çështje mund të zgjidhet?

De Kermabon: Sa më shpejtë të jetë e mundur. Por është e vështirë të jepet një kohë e caktuar. Ne po lëvizim. Siç e shihni kemi shenja të mira. Ky është fillimi I procesit.

BBC: Sipas planit të zotit Ban Ki Moon për riknofigurimin e UNMIK-ut, mendohet të fillohet një proces I dialogut. Do të jetë pjesë e tij edhe shtrirja e EULEX-it?

De Kermabon: Jo, kjo është çështje e UNMIK-ut dhe e OKB-së. Ju e dini se si është situata dhe cili ëhstë misioni I kryeadministratorit.

BBC: Misioni juaj është këtu. Por Kosova ka Kushtetutën e saj dhe institucionet e Kosovës do të shtrihen në gjithë territorin e saj sipas kësaj Kushtetute. Do të shtriheni edhe ju bazuar në Kushtetutën e Kosovës?

De Kermabon: Unë do të punoj sipas planit tim të aksionit dhe sipas Rezolutës 1244 në bazë të së cilës ky mision është vendosur. Misioni në kuadër të fushës së përgjegjësive të mia, pra në fushën e rendit dhe të ligjit, është që të asistojë institucionet e Kosovës në këtë mision të përmirësimit. Për t'ju përjgigjur pyetjes suaj na duhet kohë dhe duhet të jemi të durueshëm. Është një proces që po ndodh dhe na duhet durim që t'I ofrojmë institucioneve të Kosovës dhe vetë misionit tim, një kohë për të qenë eficent.

BBC: Ju konsideroni se mund të keni përplasje me institucionet kosovare dhe me vetë Kushtetutën e Kosovës?

De Kermabon: Jo nuk e besoj. Unë kam marrëdhënie të mira me udhëheqësit tuaj politikë dhe në javën e ardhshme do të kemi një takim në kuadër të një bordi për sigurinë për të vlerësuar gjendjen. Ne punojmë së bashku në fushën e drjetësisë, policisë dhe të doganave. Dhe puna e jonë e përbahkët është e mirë.

BBC: Pra ju do t'i udhëzoni ata?

De Kermabon: Ne do të sjellim këtu ekspertë shumë të mirë evropianë, nga 27 vende anëtare të BE-së, me një përvojë shumë të mirë, me qëllim që të punojnë së bashku me homologët e tyre lokalë. Në baza ditore, t'I mbikëqyrin dhe t'I këshillojnë ata me qëllim që të sjellin vlerat evropiane këtu në Kosovë, që ta ndihmojnë Kosovën në këtë rrugë. Pra që të përmirësojnë gjërat në fushën e rendit dhe të ligjit. Pra kjo është pjesa kryesore e misionit tim.

Ne kemi disa fuqi ekzekutive për të vepruar në disa cështje të ndjeshme, ku autoritetet lokale janë përgjegjëse, por që nuk janë aq të afta për të punuar, meqë kjo është e ndërlidhur me historinë e Kosovës, dhe është shumë e ndjeshme. Prandaj do të jetë më e mira që të kemi disa njerëz ndërkombëtar që të merren me këto çështje. Ose që të përmirësojnë disa gabime apo të lirojnë disa njerëz që janë të korruptuar ose nuk kanë shumë shkathtësi për punën. Unë e cilësoj këtë pjesë të punës së misionit si shumë të dobishme por jo si pjesë kryesore. Ajo është pjesë e përgjegjësive dhe llogaridhënies së autoriteteve lokale. Ne jemi këtu të ndihmojmë dhe të mbështesin udhëheqësit kosovarë në këto fusha.

BBC: Cila do të jetë fuqia juaj? Të këshilloni, të asistoni, apo mbase të impononi vendime për institucionet kosovare?

De Kermabon: Ne mund të arrijmë në një fazë kur mund të imponojmë disa vendime. Por unë thash se pjesa kryesore e misionit është të këshillojë dhe t'i bëjë njerëzit këtu përgjegjës. T'i bëjë ata të kuptojnë se ata duhet tani të marrin përgjegjësitë për të krijuar të ardhmen e tyre dhe të merren me këtë fushë. Ne mund t'i mbështesim, t'i asistojmë, t'i këshillojmë por ndonjëherë ne edhe mund t'I korrigjojmë ata nëse nuk janë në rrugë të mirë. Por ideale për mua do të ishte të shmang përdorimin e këtij pushteti ekzekutiv. Jam i gatshëm ta bëj por nëse mund ta shmangë, meqë udhëheqësit kosovarë janë të përkushtuar për misioin, do të ishte ideale.

BBC: Pra ju do të punoni në drejtësi dhe polici. Kjo nënkupton se do t'i kontrolloni këto dy segmente?

De Kermabon: Nuk më pëlqen fjala kontroll. Unë nuk kam synim që të kontrollojë por që të këshillojë. Kontrolli do të jetë në duart e udhëheqësve tuaj politikë. Ne jemi këtu që t'I ndihmojmë ata, jo që të kontrollojmë drejtësinë dhe policinë. Duam që t'ju sjelllim atyre vlerat evropiane, përvojën dhe shkathtësitë tona dhe që të ecim së bashku drejt përmirësimeve dhe një demokracie të vërtetë këtu në Kosovë.

BBC: Ju përmendët luftimin e korrupsionit dhe të krimit të organizuar. Si mund t'I ndihmoni institucionet e Kosovës në këtë fushë dhe a mendoni se edhe njerëzit që janë në pushtet mund të jenë pjesë e hetimeve?

De Kermabon: Fillimisht mbase do të duhej të identifikonim të gjitha rastet që janë në pritje, këtu bëhet fjalë për krimin e organizuar dhe korrupsionin. Dhe pastaj të punojmë me policinë, me gjykatësit dhe prokurorët me qëllim të zgjidhjes së këtyre rasteve si dhe t'u ofrojmë atyre mbështetje në këtë situatë të vështirë. Unë jam I sigurtë se do të përballemi me sfida të rënda në këtë fushë të krimit të organizuar dhe të korrupsionit. Për mua ne kemi këtë hap të parë të zgjidhjes së rasteve në pritje, e dyta të hetojmë dhe të mbështesim institucionet tuaja këtu dhe së fundi të zgjidhim këto raste sa më shpejt të jetë e mundur. Ky është procesi dhe kjo është përgjegjësia dhe mbështetja që ne mund të japim për institucionet në këto fusha. Gjithashtu duhet që sa më shpejtë të vendosim rrjetin me të gjitha organizmat e BE-së për të luftuar krimin e organizuar, këtu përfshihet EUPOL, EUJUST. Me qëllim të zgjidhjes së rasteve në pritje dhe vazhdimit të punës ne duhet të vendosim lidhjet me institucionet e BE-së për të qenë më të suksesshem. Kjo sepse këto raste nuk janë të vendosura vetëm në Kosovë por mund të kenë edhe lidhje dhe pasoja edhe për vendet e tjera të rajonit.

BBC: Zoti de Kermabon a mendoni se institucionet kosovare, udhëheqësit kosovare janë të gatshëm që ta luftojnë korrupsionin dhe krimin e organizuar?

De Kermabon: Mendoj se po. Kam takuar udhëheqësit tuaj dhe kryministrin i cili duket shumë i vendosur për të luftuar këto raste të vështira si dhe të luftojë krimin e organizuar dhe korrupsionin. E gjej një përkushtim të madh për këtë. Unë tani nuk jam në pozicion që të veprojë sepse siç e dini jemi ende në fazën e vendosjes. Ta shohim se cili do të jetë rezultati dhe si mund të punojmë së bashku dhe pastaj të velrësojmë punën e përbahskët. Por unë shoh një përkushtim të madh që të luftojmë së bashku korrupsionin dhe krimin e organizuar. Është një sfidë e madhe dhe kemi shumë punë për të bërë. Nuk mund të zgjidhim çdo gjë brenda muajsh, ditësh por na duhet më shumë kohë. Kur të fillojmë procesin duhet të ecim përpara.