Aleksandër Furrxhi Korrespondent i BBC-së në Tiranë

Në Shqipëri nuk ka statistika të sakta lidhur me numrin e familjeve që janë në hasmëri për gjakmarje.

Disa studjues mendojnë se numri i rritur i tyre është thjesht një spekulim.

Qëndrimi zyrtar i shtetit është se e vetmja zgjidhje e gjakmarrjeve është ligji.

Zakoni i gjakmarrjes u ringjall në zonat veriore të Shqipërisë në fillim të viteve 90 pasi ishte fashitur nga diktatura për rreth 45 vjet.

Pasoja të gjakmarrjes  Në fshatin Megush janë 107 meshkuj të ngujuar, janë 50 shtëpi të ngujuar dhe 35 fëmijë që nuk shkojnë në shkollë   M Daija, kryetar i shoqatës së pajtimit

Ndryshimi i sistemit politik, faza e kalimit nga shteti totalitar në një demokraci ligjore që ende mbetet e pakryer, krijuan një terren të përshtatshëm për shpërthimin e urrejtjeve dhe hasmërive të vjetra mes familjeve në zonat e thella malore të veriut.

Dhe për më tepër, atyre iu mbivendosën në një masë të madhe krimet dhe vrasjet e kohëve të reja.

Bashkë me ringjalljen e kanunit u shfaqën edhe shoqatat e atyre që u vetëquajtën misionarë të pajtimit të gjaqeve.

Kryetar aktual i shoqatës në fjalë është Mustaf Daija, i cili thotë se nuk ka statistika të sakta për numrin e familjeve në gjak dhe të njerëzve të ngujuar, ndërsa lidhur me përhapjen e dukurisë ai jep për BBC situatën në një fshat të Shkodrës.

"Unë kam një familje në Shkodër në fshatin Megush. Në atë fshat janë 107 meshkuj të ngujuar, janë 50 shtëpi të ngujuar dhe 35 fëmijë që nuk shkojnë në shkollë," thotë Mustaf Daija.

Studjues të pavarur mendojnë se dukuria e hasmërive nuk është aq e përhapur sa ndonjëherë paraqitet prej misionarëve.

Për ndryshimin e Kanunit  Pavarësisht se ngushton rrethin vetëm ke dorasi i vrasësve dhe pretendon që të lirojë anëtarë të tjerë të familjes, përsëri e ruan vrasjen   T Gjuraj, sociolog i Universitetit të Shkodrës

Pedagogu i sociologjisë në Universitetin e Shkodrës, Tonin Gjuraj thotë se ka spekulime, sidomos për numrin e fëmijëve që braktisin shkollën.

"Për qarkun e Shkodrës mund të thuhet se ka rreth 109 familje të ngujuara, ndërsa familje në hasmëri janë rreth 320 dhe nga këta përsona të ngujuar vetëm 17 janë fëmijë. E theksoj vetëm 17 se nganjëherë spekullohet dhe rritet shumë numri i fëmijve të ngujuar. Në fakt ato abandonojnë shkollën për arsye krejt të tjera," thotë Tonin Gjuraj.

Misionarët e pajtimit të gjaqeve prej disa kohësh kanë folur për ndryshimin, apo zbutjen e ligjeve të kanunit të Lek Dukagjinit, duke e ngushtuar veprimin e gjakmarrjes vetëm tek vrasësi, apo siç quhet Dorasi.

Për këtë ata kanë mbajtur edhe një lloj Kuvendi në Malësinë e Madhe ku duket se është vendosur ky ndryshim.

Mustaf Daija i shoqatës së misionarëve të paqes tregon se si e shikon bashkëjetesën e kanunit me ligjin:

"Unë jam më tepër me normat njerëzore, qytetare, shoqërore, miqësore. Duke mos funksionu ligji deri në atë shkallë sa ne kemi dëshirë atëherë ne detyrohemi në shumicën e rasteve me ju referu kanunit. Përmes kanunit ne bëjmë shumë punë sepse ato binden dhe absolutisht kanuni nuk thotë me vra gra e fëmijë, më bë ngujime, por ka raste që ne për disa nene të tjera ne përdorim kanunin për të mirën e punës tonë," thotë zoti Daija.

Megjithë vullnetin që kanë për të zbutur pasojat e gjakmarrjes, misionarët e pajtimit të gjaqeve shihen me skepticizëm nga autoritetet, për sa kohë ata pranojnë vrasjen për marrjen e hakut.

Nga ana tjetër ka skepticizëm edhe për faktin se kuvendi i përmendur dhe vendimi i tij përfshin zonën e Malësisë së madhe, ku sipas të dhënave të policisë, gjatë vitit 2004 pati vetëm një vrasje për motivin e gjakmarrjes.

Pedagogu i sociologjisë në Universitetin e Shkodrës, Tonin Gjuraj është gjithashtu skeptik.

"Sepse në fund të fundit përsëri ajo legjitimon vrasjen dhe nuk mendoj se tingëllon mirë në kohët që jetojmë për Shqipërinë e cila aspiron të integrohet e cila pavarësisht se ngushton rrethin vetëm ke dorasi i vrasësve dhe pretendon që të lirojë anëtarë të tjerë të familjes, përsëri e ruan vrasjen. Mendoj se mbetet ende diçka primitive dhe e ka prishur mjaft imazhin e demokracisë në këtë pjesë të vendit," thotë zoti Gjuraj.

Zakoni i gjakmarrjes është nga ato dukuri që jo rrallë e kanë vendosur Shqipërinë në qendër të reportazheve të mediave perëndimore.