Rugova tha se nuk flitet për ndarje të Kosovës

"Ne, si shumicë, shqiptarët e Kosovës, duhet të pranojmë pakicat dhe të garantojmë sigurinë e tyre fizike dhe psikologjike," tha presidenti Rugova në një intervistë dhënë BBC-së.

Ai u bëri thirrje serbëve të Kosovës që të integrohen më shumë në shoqërinë e gjerë dhe të tregojnë vullnet të mirë, edhe nëse ka probleme.

Përsa i përket çështjes së pavarësisë, presidenti Rugova tha se vetëm një Kosovë e pavarur do t'i sjellë stabilitet rajonit. Korrespondenti i BBC-së, Nick Thorpe intervistoi zotin Rugova.

BBC: Zoti Rugova, shqiptarët e Kosovës ishin të përkëdhelurit e perëndimit, por tani duket që ky emër është tronditur. A ju duket se keni shkatërruar mundësitë tuaja për pavarësi ?

Rugova: Unë mendoj se jo, dhe kërkoj mirëkuptim nga perëndimi, dmth, nga Unioni Evropian, SHBA sepse ne kemi bërë një progres shumë të madh dhe trazirat që ndodhën këto ditë duhet t'i qetësojmë dhe të vazhdojmë rrugën e progresit të Kosovës. Prandaj, mendoj se ka ardhur momenti që të gjithë të mendojmë, si perëndimi, ashtu edhe ne, që të bëhet njohja normale e pavarësisë së Kosovës, sepse ajo do të stabilizonte Kosovën, rajonin. Edhe për Evropën do të ishte shumë më mirë dhe për Shtetet e Bashkuara të Amerikës po ashtu. Kjo do të qetësonte popullin e Kosovës. NATO do të vazhdonte prezencën, UNMIK-u do të kishte një rol monitorues dhe kjo do të ishte më mirë sepse kemi bërë progres shumë të madh. Trazirat e kanë dëmtuar pak imazhin e Kosovës, por ne autoritetet e Kosovës duhet të kemi më shumë kompetenca. Ndërsa me njohjen e pavarësisë të Kosovës, një pjesë e ekstremistëve do të humbnin letrën e vet, sepse ata ende thonë, Kosova nuk është njohur dhe se nuk është bërë asgjë, prandaj edhe ata mund te manipulojnë me njerëz.

BBC: Si do t'i luftoni ekstremistët në mesin tuaj?

Rugova: Pas këtyre ngjarjeve, me ta do të merret UNMIK-u, policia e UNMIK-ut, KFOR-i dhe ne me ato kompetenca që kemi. Nuk kemi shumë kompetenca, por të gjithë së bashku.

BBC: Duhet të ketë diçka më shumë që ju mund të bëni...?

Rugova: Ju lutem, këto unë këto ditë jam i interesuar ta qetësojmë gjendjen dhe s' dëshiroj të hyj në çështjen e kompetencave, por momentalisht jam një autoritet moral dhe e bëj atë ç'ka mundem . Edhe këto ditë e kam bërë dhe ka pasur sukses. Por vërtet duhet të mendojmë seriozisht me UNMIK-un, me bashkësinë ndërkombëtare, që të gjejmë zgjidhje që të jemi më efikas. Pastaj, pa njohjen e pavarësisë së Kosovës - ne kemi mbërritur në fazën e zhvillimit ekonomik - nuk mund të marrim kredi, nuk mund të zhvillohemi, ndërsa ka ardhur koha të zhvillohemi, sepse janë kryer shumë punë, progresi është i arritshëm, ndërsa nëse nuk bëjmë diçka mund të ketë degjenerime. Këto trazirat e fundit ishin shenjë se mund të degjenerohen gjërat. Prandaj, nuk dua të bëhem bajat, por pavarësia është çështje vitale për Kosovën, por kjo do ta qetësonte rajonin.

BBC: A është koha tani që t'ju ofrohet më shumë serbëve për të fituar lojalitetin e tyre?

Rugova: Ne iu kemi ofruar gjatë këtyre, gati pesë vjetëve, serbëve dhe janë integruar në planin administrativ, janë në Parlament, në Qeevri kanë dy ministra. Pastaj, marrin pjesë në pushtetin komunal dhe në disa komuna ku janë shumicë ata udhëheqin, shqiptarët nuk bëjnë probleme. Është çështje që kërkon pak më shumë kohë edhe për komunikim mes shumicës shqiptare dhe serbëve, prandaj ne iu kemi ofruar, por për fat të keq ende nuk e kanë pranuar, pjesa më e madhe e tyre. Një pjesë ende mendon me logjikën e vjetër, me Beogradin, e të tjera, dhe derigjon nga Beogradi, për fat të keq, ndërsa me njohjen e pavarësisë, edhe integrimi i tyre do të ishte më i shpejtë. Shqiptarët do t'i pranonin, sepse nuk do të kenë më frikë për të ardhmen. Edhe serbët do të pranonin të integrohen dhe të jetojnë në Kosovë dhe të jenë qytetarë dhe së bashku ta ndërtojmë Kosovën.

BBC: A mund t'ju ofroni tani të drejta edhe më të përparuara, madje edhe para pavarësisë?

Rugova: S'e di çfarë t'ju ofrojmë më shumë. Ata kanë vende të rezervuara në parlament. Kanë fituar me vota, pastaj ne nëpër vendbanimet e tyre kemi buxhet special. Policët kosovarë-serbë janë prezent, ambulancat, shkollat, të gjitha i kanë. Edhe gjuha e tyre është gjuhë zyrtare. Don të thotë, janë të drejta që janë të pranuara në botë, në Evropë, ndoshta edhe më shumë. Prandaj, ata duhet t'i ushtrojnë këto të drejta dhe të tregojnë vullnet për integrim në Kosovë.

BBC: Kush do të paguajë për shtëpitë dhe kishat e tyre që të rindërtohen?

Rugova: Ne do të bëjmë përpjekje nga buxheti ynë dhe nga fondacionet e ndryshme që t'i ndërtojmë ato, edhe objektet fetare, edhe këto objektet publike që janë dëmtuar. Po ashtu, për fat të keq janë dëmtuar edhe shtëpi të shqiptarëve, jo vetëm të serbëve, por do të bëjmë përpjekje t'i rindërtojmë. Qeveria, për këtë tashmë ka marrë vendim dhe do të sigurojmë mjetet përkatëse.

BBC: Nëse Kosova bëhet sikurse e doni ju, nëse bëhet e pavarur, a do të jeni në gjendje t'i mbroni serbët dhe pakicat e tjera. A është e mundur të ketë përsëri përndjekje të serbëve.

Rugova: Jo, jo! Do t'i mbrojmë, do t'i mbrojmë dhe me pavarësi do të kemi më shumë fuqi që ta bëjmë këtë. Do t'i mbrojmë, unë flas edhe në emër të qytetarëve të Kosovës. Ekziston toleranca tek qytetarët, por që e ka shkatërruar lufta, mirëpo ne do t'i mbrojmë me të gjitha mjetet dhe ata do të jenë qytetarë të barabartë të Kosovës me të gjitha të drejtat.

BBC: Nëse shkon fjala e Beogradit, nëse bashkësia ndërkombëtare imponon një zgjidhje të stilit të Dejtonit për këtë vend dhe ka kantonizim apo ndarje të Kosovës, ç'ka do të ndodhte atëherë?

Rugova: Së pari, po them se Beogradit duhet t'i thuhet jo! Se qëllimi i Beogradit tash është të destabilizojë Kosovën e pastaj nesër edhe fqinjët e tjerë. Për shembull, Maqedoninë, Bosnjën, Malin e Zi me të cilin tash kanë njëfarë marrëveshje, ndoshta edhe Kroacinë. Një, Beogradi është duke zhvilluar një politikë të intensitetit të ulët të konflikteve, pra ta mbajë krejt rajonin në tension. Dy, unë s'dëshiroj t'i përmendi këto fjalë, nuk vjen në konsiderim një kantonizim i Kosovës e të tjera, sepse këtu është një shumicë e madhe shqiptare dhe pakicat. Serbët që janë pakica më e madhe, pastaj boshnjakët, turqit, romët e të tjerë dhe nëse fillojmë në krejt rajonin tonë, të fillojmë me vija etnike, atëherë do të kemi çrregullime të reja dhe lufta të reja. Unë prandaj kërkoj nga Bashkimi Evropian dhe nga Shtetet e Bashkuara të mos e lejojnë këtë. Pra, Kosova të njihet në kufijtë e sotëm dhe ne do të sigurojmë të drejta për të gjithë.

BBC: Ëndrra, ideja e një Kosove multietnike është shumë e vështirë për t'u besuar në këtë moment, kur nuk ka serbë që të jetojnë këtu në kryeqytetin e Kosovës, Prishtinë.

Rugova: Kosova edhe sot është multietnike, ndërsa çështjen e multietnicitetit duhet ta kuptojmë në plan të komunikimit e të tjera, pra është shumica shqiptare dhe pakica serbe që është pesë për qind në krejt Kosovën, janë mbi 100 mijë në Kosovë sot. Mirë, në këto incidente janë larguar një pjesë prej qendrave, por ata përsëri janë në Kosovë, po flas për krejt Kosovën, dhe është e mundshme të ketë një komunikim ndëretnik shumëetnik, por edhe kjo kërkon edhe kohë. Nuk mundemi menjëherë. Po them, me njohjen e pavarësisë edhe kjo të ishte më e mundshme dhe më e lehtë, ndërsa në këtë gjendje është më vështirë të punohet.

BBC: Në fund, nëse keni ndonjë mesazh për serbët e Kosovës, cili do të ishte ai?

Rugova: Mesazhi im që e kam thënë disa herë është se përkundër të gjithave, ata duhet të pranojnë të integrohen në shoqërinë dhe në shtetin e Kosovës, të tregojnë vullnet edhe nganjëherë kur kanë probleme dhe të mos vetëizolohen, të mos i dëgjojnë ekstremistët e Beogradit. Sepse ata nuk janë të interesuar për serbët e Kosovës, janë të interesuar për një destabilizimim total. Beogradi ka të drejtë të interesohet për serbët e Kosovës, por nuk ka të drejtë ta destabilizojë Kosovën dhe ne nuk duhet ta lejojmë këtë.

BBC: Mesazhi juaj për shqiptarët?

Rugova: Ajo që e them vazhdimisht: ne si shumicë shqiptare e popullit të Kosovës duhet t'i pranojmë minoritetet, grupet etnike dhe t'ju ofrojmë atyre siguri qytetare, psikologjike dhe publike. Ne, si shumicë duhet të kemi përgjegjësi për minoritetet, por edhe minoritetet duhet të tregojnë vullnet për t'u integruar dhe për të ndërtuar Kosovën së bashku.