BBCAlbanian.com
 
Botuar: E hënë, 24 korrik 2000 - 12:19 CET
 
Dërgoja një miku   Version i printueshëm
Ahtisaari flet për negociatat me Millosheviçin
 
Ish-presidenti finlandez Marti Ahtisaari dhe Ragip Luta i BBC-së
Në zyrën e ish-presidentit finlandez Marti Ahtisaari në Helsinki
Në njëvjetorin e hyrjes së NATO-s në Kosovë, ish-presidenti finlandez, Martti Ahtisaari, thotë së kyçi për përfundimin e konfliktit në Kosovë ka qenë marrëveshja e arritur midis përfaqësuesit amerikan, përfaqesuesit rus dhe vetë atij e jo negociatat me presidentin jugosllav Sllobodan Millosheviç.

Në një intervistë dhënë seksionit tonë, zoti Ahtisaari thotë se ai dhe përfaqësuesi rus Viktor Çernomërdin kanë qenë në dijeni për kanalin e negociatave të hapur me ndërmjetsimin e afaristit suedez Piter Kastenfelt.

Me zotin Ahtisaari bisedoi Ragip Luta dhe fillimisht e pyeti nëse sot, pas një viti, mendon edhe me tej se NATO ka qenë e detyruar të ndërhyjë në Kosovë:

Zoti Ahtisaari: Mendoj se Kosova ka qenë rast special që duhet vënë në perspektivë. Nuk e di se çfarë do të ndodhte sikur Kosova të ishte rasti i parë fatkeq në Ballkan. Por nuk qe - para saj ishte Bosnje Hercegovina. Ajo që ndodhi në Bosnje Hercegovinë definitivisht pati influencë në opinionin publik në Evropën Perëndimore dhe në demokracitë në mbarë botën. Prandaj unë nuk mendoj se ishte befasi që ndodhi ndërhyrja, të pakten jo per mua.

BBC: A mendoni se ndërhyrja ishte e justifikuar edhe pse ishte ndërhyrje kundër një shteti sovran?

Zoti Ahtisaari: Mendoj se kemi ecur shumë përpara nga koncepti se sovraniteti mund të mbrojë njerëzit nga shkeljet e rënda të qeversjes kur është fjala për të drejtat e njeriut, respektin për individin në vet shoqërinë e tyre. Unë jam plotësisht i vetëdijshëm se diskutimi ligjor do të vazhdojë për një kohë të gjatë dhe shpresoj se e drejta ndërkombëtare do të zhvillohet dhe unë kam bërë disa sugjerime se si ndoshta mund të bëhet sjellja e shteteve anëtare të Këshillit të Sigurimit ndoshta pak më uniforme. Sepse ne kemi qenë shumë selektivë, bashkësia ndërkombëtare ka qenë shumë selektive, sepse kemi ndërhyre vetëm në rastet në Gjirin Persik dhe tani në Ballkan.

BBC: Ju u emëruat i dërguar i Bashkimit Evropian për të negociuar me Millosheviçin. A ju kujtohet se çfarë menduat kur ju ofruan këtë detyrë?

Zoti Ahtisaari: Ishte 5 maj i vitit të kaluar kur mora thirrjen telefonike nga amerikanët të cilet sapo kishin përfunduar takimin me zotin Çernomërdin, ish-kryeministrin e Rusisë. Ata kishin dalë me emrin tim gjatë diskutimeve të tyre në Uashington dhe më pyeten nëse mund t'i ndihmoj. Unë u thashë: 'nëse mund t'ju ndihmoj mendoj se kam përgjegjësi të bëj përpjekje për t'ju ndihmuar.' Shpejt e kuptova kur zoti Çernomërdin pastaj më telefonoi, dhe ditën tjetër, duke më thënë se negociatat më të rëndësishme mbase nuk do të jenë me zotin Millosheviç, por bërja e perpjekjeve për të arritur një qëndrim të përbashkët midis rusëve, amerikanëve, që përfaqësonin NATO-n, dhe mua si përfaqësues i Bashkimit Evropian. BE-ja kishte pak a shumë qëndrim të njëjtë ndaj konfliktit. Dhe sikur ne të tre nuk mund të gjenim një qëndrim unik do ta kisha shumë vështirë që të shkoja në ndonjë vend, dhe unë nuk dëshiroja të shkoja para se të provonim të kishim qëndrim unik, prandaj negociatat e vërteta u bënë në këtë grup më shumë se sa me zotin Millosheviç, sepse kur ne përfundimisht ramë dakord në Pjetërburg për qëndrimin e përbashkët atëherë ishte rasti i parë kur mund t'i thoja zotit Çernomërdin: 'Le të shkojmë në Beograd!', sepse më pati kërkuar disa herë më parë që të shkonim dhe unë i pata thënë se nuk do të shkoja askund para se të arrinim një qëndrim të përbashkët, sepse ndryshe mendoj se kurrë nuk do të kishim qenë në gjendje ta bindim zotin Millosheviç.

BBC: Si do ta përshkruanit takimin e parë me zotin Millosheviç në Beograd?

Zoti Ahtisaari: Zotin Millosheviç e pata takuar edhe më parë, në Gjenevë, në Zagreb, Beograd, dhe kisha takuar edhe shumë ndihmës të tij gjatë atyre muajve që isha i angazhuar atje. Ishte shumë takim kuptimplotë. Dua të them ne u përshëndetëm, shkuam drejt në dhomën e konferencës dhe filluam takimin tonë.

BBC: Çfarë i thatë zotit Millosheviç?

Zoti Ahtisaari: I thashë se ne, zoti Çernomerdin dhe une, kishim ardhur për t'i paraqitur oferten e paqes atij dhe qeverise se tij, dhe se kjo ishte oferta me e mire qe zoti Çernomërdin dhe unë mund t'i ofronim, dhe nëse nuk do të mund të binim dakord për këtë kisha frikë se ofertat e ardhshme nuk do të ishin më të mira se ajo?

BBC: Çfarë tha zoti Millosheviç?

Zoti Ahtisaari: Ai pyeti nëse kishte ndonjë mënyrë për ta përmirësuar atë, a mund të bënte sugjerime për përmirësim. Unë i thashë 'Jo, ne nuk kemi autoritet për të negociuar dhe kjo është më e mira që kemi mundur të gjejmë; ky është qëndrim i përbashkët i të gjithë neve'; dhe se 'ne kemi ardhur për ta paraqitur planin dhe për t'iu përgjigjur ndonjë pyetje që ju dhe kolegët tuaj mund të keni.'

BBC: Sa takime gjithsej zhvilluat gjatë kësaj vizite?

Zoti Ahtisaari: Në fakt zhvilluam tri takime: takimin kur mbërritëm, pastaj të nesërmen në ora nëntë në mengjes dhe në fund në ora 11shumë herët pasi parlamenti në fakt e kishte miratuar planin si dhe qeveria.

BBC: A ka zhvilluar zoti Çernomërdin ndonjë takim veçmas gjatë kësaj vizite?

Zoti Ahtisaari: Asnjëhere nuk e kam pyetur..... Dyshoj shumë se mund të ketë pasur, sepse në fakt nuk ka pasur kohë për takime të tjera. Që të dy u larguam nga takimet në të njëjtën kohë; qëndruam në vende të ndryshme - ai ishte në një hotel dhe kjo ishte hera e parë që ai qëndroi gjatë natës në Beograd; ndërsa ne na çuan në Pallatin e Vjetër. Zoti Millosheviç kishte ftuar udhëheqësit e grupeve politike të parlamentit që të takohej me ta po atë mbrëmje, siç i kisha sugjeruar unë, se për të do të ishte shumë mirë ta shfrytëzonte kohën për takime të brendshme në mënyrë që ne të merrnim përgjigjen ditën e nesërme.

BBC: Pasi u njoftua se presidenti jugosllav e kishte pranuar planin, media jugosllave filloi të interpretonte takimin dhe pati njoftime se ju i kishit thënë zotit Millosheviç se nëse nuk e pranon këtë ofertë Beogradi do të shkatërrohej dhe se deri gjysmë milioni njerëz do të vriteshin - mendoj se këtë e kam lexuar në një raport të International Crisis Group - kryetar i së cilës jeni ju. A ka ndonjë të vërtetë në këto njoftime?

Zoti Ahtisaari: Jo, nuk ka asnjë të vërtetë. Varet se si njerëzit duan - në rend të parë unë nuk kam asnjë mënyrë të kërcënoj dikë - edhe nëse përfaqësoja Bashkimin Evropian, Bashkimi nuk ka forca ushtarake, Finlanda nuk është anëtare e NATO-s - si mund ta bëja atë? Por ndoshta ka qenë përfundim të cilin dikush në udhëheqjen e tyre ka dëshiruar të arrijë nga fakti se nëse nuk e pranonin planin ishte e qartë se bombardimet do të duhej të vazhdonin.

BBC: Në pamjet televizive nga ai takim me Millosheviçin - nëse nuk gaboj - është një moment kur ju bëni një gjest me dorë sikur e fshini tryezën - ndoshta kjo ka nxitur interpretime të tilla?

Zoti Ahtisaari: Mendoj se për këtë duhet një imagjinatë e jashtëzakonshme; pikësëpari ky nuk është stili im - unë nuk zhvilloj negociata në atë mënyrë. Kurrë nuk kam përfaqësuar ndonjë superfuqi në jetën time; stili im për negociata me këdo qoftë është krejtësisht tjetër. Kemi qenë shumë faktikë - dua të them nuk janë ngritur zërat; ndoshta ka pasur shenja të iritimit në reagimet apo pyetjet e bëra nga disa prej kolegeve të zotit Millosheviç - ndoshta me arsye, unë nuk po bëj kritike; por takimi ka qenë shumë serioz dhe, me lejoni të them se kur zoti Çernomërdin mori fjalën qëndrimin e kishim të njëjtë dhe ishte përvoje shumë pozitive të punoja me të.

BBC: Atëhere si ia dolët ta bindni atë se kjo ishte marreveshja më e mirë që mund t'i ofrohej?

Zoti Ahtisaari: Mendoj se janë dy gjëra që ishin me rëndësi për zotin Millosheviç pasi theksonin se, një, ky operacion në Kosovë do të bëhej kur vendimi i Këshillit të Sigurimit të OKB-së të merrej për ta vënë në fuqi operacionin; dhe se ai do të ishte nën mbikqyrjen e Kombeve të Bashkuara, dhe ai e dinte shumë mirë se çfarë nënkuptonte kjo. Ai nuk ishte operacion i Kombeve të Bashkuara, por diçka për të cilin Këshilli i Sigurimit të OKB-së do të miratonte një 'rezolute fuqizuese' si në Bosnje Hercegovinë; pra nuk kishte mënyrë që ai të mos e kishte kuptuar se ne po flisnim për një operacion të ngajshem me atë në Bosnje Hercegovine. Kjo ishte me shumë rëndësi dhe pastaj, siç thoshte dokumenti shumë qartë se Kosova është pjesë e Jugosllavisë. Këto ishin dy pika të cilat ai i theksoi dhe mendoj se kjo ishte baza e marrjes së vendimit. Jam i sigurt se ata kanë mundur të ndjekin nga shtypi ndërkombëtar se çfarë po ndodhte; çfarë idesh po diskutoheshin, sepse takimet e G8 patën miratuar një numër mjaft të madh të këtyre parimeve. Dhe mendoj se faktor me rëndësi ishte se në thelb, Rusia, NATO dhe BE-ja ishin unike në qëndrimin tonë. Mendoj se kjo është absolutisht gjëja kryesore, përndryshe do të kishte qenë shumë më vështirë të arrinim marrëveshjen.

BBC: President Ahtisaari, a ishin të vetëdijshëm sa ishit në Beograd se në të njëjtën kohë ekzistonte edhe një kanal tjetër i komunikimit me zotin Millosheviç, përmes afaristit suedez zotit Kastenfelt?

Zoti Ahtisaari: Po, ne ishim plotësisht të vetëdijshëm se çfarë po ndodhte - pra nuk kishte kurrfarë befasish. Unë nuk mendoj se aktivitetet e tij ishin gjithsesi të dobishme, por nuk ka pasur asgjë të re qe ai mund të thoshte të cilen zoti Çernomërdin nuk e ka thënë më parë, sepse ai pat qenë shumë herë; gjithmonë është çështja se mbase kur dikush përsërit gjerat tre katër herë, akumulimi i atij informacioni është me rëndësi. Ne ishim plotësisht të vetëdijshëm se çfarë po ndodhte. Nuk kishte fshehtësi - unë isha plotesisht i vetëdijshëm se cili ishte të menduarit rus mbi të gjithë problemin. Pra nuk ka pasur mënyrë që dikush - kushdo qoftë ai, ky biznesmen apo dikush tjetër - të mund të ketë kaluar, që Çernomërdini nuk do të kishte dijeni, apo edhe unë.

BBC: Pse nevojitej kjo atëherë?

Zoti Ahtisaari: Kjo nuk ishte diçka që ne kishim nisur. Mendoj se ishte çështje që personi në fjalë kishte pasur punë me rusët në lidhje me ndihmën financiare që Rusia ka shfrytëzuar dhe mendoj se ai e kishte besimin e pjesës së caktuar të autoriteteve ruse dhe mendoj se ... nuk e di nëse ai është angazhuar vullnetarisht apo e kanë lutur të përforcojë opinione të caktuara... por kur është fjala tek të menduarit rus... unë nuk mendoj se kishte nevojë për ndonjë qartësim të asaj. Mendoj se ajo ishte bërë shumë e qartë në Beograd gjatë muajve shumë më herët.

BBC: Ju thatë: qëndrimet e autoriteteve të caktuara në Moskë, për kë e keni fjalën?

Zoti Ahtisaari: Nuk e di, sepse kurrë nuk kam pyetur se me kë ka punuar apo me kë ka diskutuar para se të shkonte atje, por qëndrimi i Perëndimit ishte shumë i qartë për Millosheviçin, pra atij nuk i duhej askush që t'ia interpretonte atë. Dhe gjëja kyç për suksesin e negociatave ishte marrëveshja që thashë se ne e kishim arritur. Pa atë nuk do të kishte qenë me rëndësi se kush do të udhëtonte për në Beograd dhe sa herë - nuk mendoj se do të kishim arritur ndonjëherë zgjidhje. Pra kyç në procesin e gjetjes së një zgjidhjeje ka qene marreveshja midis ne te treve.

 
 
GJITHASHTU
 
 
Dërgoja një miku   Version i printueshëm
 
 
 
BBC ©
 
^^ Kthehu në krye
 
  Arkiv
 
  BBC News >> | BBC Sport >> | BBC Weather >> | BBC World Service >> | BBC Languages >>