BBCAlbanian.com
 
Botuar: E hėnė, 24 korrik 2000 - 12:19 CET
 
Dėrgoja njė miku   Version i printueshėm
Ahtisaari flet pėr negociatat me Millosheviēin
 
Ish-presidenti finlandez Marti Ahtisaari dhe Ragip Luta i BBC-sė
Nė zyrėn e ish-presidentit finlandez Marti Ahtisaari nė Helsinki
Nė njėvjetorin e hyrjes sė NATO-s nė Kosovė, ish-presidenti finlandez, Martti Ahtisaari, thotė sė kyēi pėr pėrfundimin e konfliktit nė Kosovė ka qenė marrėveshja e arritur midis pėrfaqėsuesit amerikan, pėrfaqesuesit rus dhe vetė atij e jo negociatat me presidentin jugosllav Sllobodan Millosheviē.

Nė njė intervistė dhėnė seksionit tonė, zoti Ahtisaari thotė se ai dhe pėrfaqėsuesi rus Viktor Ēernomėrdin kanė qenė nė dijeni pėr kanalin e negociatave tė hapur me ndėrmjetsimin e afaristit suedez Piter Kastenfelt.

Me zotin Ahtisaari bisedoi Ragip Luta dhe fillimisht e pyeti nėse sot, pas njė viti, mendon edhe me tej se NATO ka qenė e detyruar tė ndėrhyjė nė Kosovė:

Zoti Ahtisaari: Mendoj se Kosova ka qenė rast special qė duhet vėnė nė perspektivė. Nuk e di se ēfarė do tė ndodhte sikur Kosova tė ishte rasti i parė fatkeq nė Ballkan. Por nuk qe - para saj ishte Bosnje Hercegovina. Ajo qė ndodhi nė Bosnje Hercegovinė definitivisht pati influencė nė opinionin publik nė Evropėn Perėndimore dhe nė demokracitė nė mbarė botėn. Prandaj unė nuk mendoj se ishte befasi qė ndodhi ndėrhyrja, tė pakten jo per mua.

BBC: A mendoni se ndėrhyrja ishte e justifikuar edhe pse ishte ndėrhyrje kundėr njė shteti sovran?

Zoti Ahtisaari: Mendoj se kemi ecur shumė pėrpara nga koncepti se sovraniteti mund tė mbrojė njerėzit nga shkeljet e rėnda tė qeversjes kur ėshtė fjala pėr tė drejtat e njeriut, respektin pėr individin nė vet shoqėrinė e tyre. Unė jam plotėsisht i vetėdijshėm se diskutimi ligjor do tė vazhdojė pėr njė kohė tė gjatė dhe shpresoj se e drejta ndėrkombėtare do tė zhvillohet dhe unė kam bėrė disa sugjerime se si ndoshta mund tė bėhet sjellja e shteteve anėtare tė Kėshillit tė Sigurimit ndoshta pak mė uniforme. Sepse ne kemi qenė shumė selektivė, bashkėsia ndėrkombėtare ka qenė shumė selektive, sepse kemi ndėrhyre vetėm nė rastet nė Gjirin Persik dhe tani nė Ballkan.

BBC: Ju u emėruat i dėrguar i Bashkimit Evropian pėr tė negociuar me Millosheviēin. A ju kujtohet se ēfarė menduat kur ju ofruan kėtė detyrė?

Zoti Ahtisaari: Ishte 5 maj i vitit tė kaluar kur mora thirrjen telefonike nga amerikanėt tė cilet sapo kishin pėrfunduar takimin me zotin Ēernomėrdin, ish-kryeministrin e Rusisė. Ata kishin dalė me emrin tim gjatė diskutimeve tė tyre nė Uashington dhe mė pyeten nėse mund t'i ndihmoj. Unė u thashė: 'nėse mund t'ju ndihmoj mendoj se kam pėrgjegjėsi tė bėj pėrpjekje pėr t'ju ndihmuar.' Shpejt e kuptova kur zoti Ēernomėrdin pastaj mė telefonoi, dhe ditėn tjetėr, duke mė thėnė se negociatat mė tė rėndėsishme mbase nuk do tė jenė me zotin Millosheviē, por bėrja e perpjekjeve pėr tė arritur njė qėndrim tė pėrbashkėt midis rusėve, amerikanėve, qė pėrfaqėsonin NATO-n, dhe mua si pėrfaqėsues i Bashkimit Evropian. BE-ja kishte pak a shumė qėndrim tė njėjtė ndaj konfliktit. Dhe sikur ne tė tre nuk mund tė gjenim njė qėndrim unik do ta kisha shumė vėshtirė qė tė shkoja nė ndonjė vend, dhe unė nuk dėshiroja tė shkoja para se tė provonim tė kishim qėndrim unik, prandaj negociatat e vėrteta u bėnė nė kėtė grup mė shumė se sa me zotin Millosheviē, sepse kur ne pėrfundimisht ramė dakord nė Pjetėrburg pėr qėndrimin e pėrbashkėt atėherė ishte rasti i parė kur mund t'i thoja zotit Ēernomėrdin: 'Le tė shkojmė nė Beograd!', sepse mė pati kėrkuar disa herė mė parė qė tė shkonim dhe unė i pata thėnė se nuk do tė shkoja askund para se tė arrinim njė qėndrim tė pėrbashkėt, sepse ndryshe mendoj se kurrė nuk do tė kishim qenė nė gjendje ta bindim zotin Millosheviē.

BBC: Si do ta pėrshkruanit takimin e parė me zotin Millosheviē nė Beograd?

Zoti Ahtisaari: Zotin Millosheviē e pata takuar edhe mė parė, nė Gjenevė, nė Zagreb, Beograd, dhe kisha takuar edhe shumė ndihmės tė tij gjatė atyre muajve qė isha i angazhuar atje. Ishte shumė takim kuptimplotė. Dua tė them ne u pėrshėndetėm, shkuam drejt nė dhomėn e konferencės dhe filluam takimin tonė.

BBC: Ēfarė i thatė zotit Millosheviē?

Zoti Ahtisaari: I thashė se ne, zoti Ēernomerdin dhe une, kishim ardhur pėr t'i paraqitur oferten e paqes atij dhe qeverise se tij, dhe se kjo ishte oferta me e mire qe zoti Ēernomėrdin dhe unė mund t'i ofronim, dhe nėse nuk do tė mund tė binim dakord pėr kėtė kisha frikė se ofertat e ardhshme nuk do tė ishin mė tė mira se ajo?

BBC: Ēfarė tha zoti Millosheviē?

Zoti Ahtisaari: Ai pyeti nėse kishte ndonjė mėnyrė pėr ta pėrmirėsuar atė, a mund tė bėnte sugjerime pėr pėrmirėsim. Unė i thashė 'Jo, ne nuk kemi autoritet pėr tė negociuar dhe kjo ėshtė mė e mira qė kemi mundur tė gjejmė; ky ėshtė qėndrim i pėrbashkėt i tė gjithė neve'; dhe se 'ne kemi ardhur pėr ta paraqitur planin dhe pėr t'iu pėrgjigjur ndonjė pyetje qė ju dhe kolegėt tuaj mund tė keni.'

BBC: Sa takime gjithsej zhvilluat gjatė kėsaj vizite?

Zoti Ahtisaari: Nė fakt zhvilluam tri takime: takimin kur mbėrritėm, pastaj tė nesėrmen nė ora nėntė nė mengjes dhe nė fund nė ora 11shumė herėt pasi parlamenti nė fakt e kishte miratuar planin si dhe qeveria.

BBC: A ka zhvilluar zoti Ēernomėrdin ndonjė takim veēmas gjatė kėsaj vizite?

Zoti Ahtisaari: Asnjėhere nuk e kam pyetur..... Dyshoj shumė se mund tė ketė pasur, sepse nė fakt nuk ka pasur kohė pėr takime tė tjera. Qė tė dy u larguam nga takimet nė tė njėjtėn kohė; qėndruam nė vende tė ndryshme - ai ishte nė njė hotel dhe kjo ishte hera e parė qė ai qėndroi gjatė natės nė Beograd; ndėrsa ne na ēuan nė Pallatin e Vjetėr. Zoti Millosheviē kishte ftuar udhėheqėsit e grupeve politike tė parlamentit qė tė takohej me ta po atė mbrėmje, siē i kisha sugjeruar unė, se pėr tė do tė ishte shumė mirė ta shfrytėzonte kohėn pėr takime tė brendshme nė mėnyrė qė ne tė merrnim pėrgjigjen ditėn e nesėrme.

BBC: Pasi u njoftua se presidenti jugosllav e kishte pranuar planin, media jugosllave filloi tė interpretonte takimin dhe pati njoftime se ju i kishit thėnė zotit Millosheviē se nėse nuk e pranon kėtė ofertė Beogradi do tė shkatėrrohej dhe se deri gjysmė milioni njerėz do tė vriteshin - mendoj se kėtė e kam lexuar nė njė raport tė International Crisis Group - kryetar i sė cilės jeni ju. A ka ndonjė tė vėrtetė nė kėto njoftime?

Zoti Ahtisaari: Jo, nuk ka asnjė tė vėrtetė. Varet se si njerėzit duan - nė rend tė parė unė nuk kam asnjė mėnyrė tė kėrcėnoj dikė - edhe nėse pėrfaqėsoja Bashkimin Evropian, Bashkimi nuk ka forca ushtarake, Finlanda nuk ėshtė anėtare e NATO-s - si mund ta bėja atė? Por ndoshta ka qenė pėrfundim tė cilin dikush nė udhėheqjen e tyre ka dėshiruar tė arrijė nga fakti se nėse nuk e pranonin planin ishte e qartė se bombardimet do tė duhej tė vazhdonin.

BBC: Nė pamjet televizive nga ai takim me Millosheviēin - nėse nuk gaboj - ėshtė njė moment kur ju bėni njė gjest me dorė sikur e fshini tryezėn - ndoshta kjo ka nxitur interpretime tė tilla?

Zoti Ahtisaari: Mendoj se pėr kėtė duhet njė imagjinatė e jashtėzakonshme; pikėsėpari ky nuk ėshtė stili im - unė nuk zhvilloj negociata nė atė mėnyrė. Kurrė nuk kam pėrfaqėsuar ndonjė superfuqi nė jetėn time; stili im pėr negociata me kėdo qoftė ėshtė krejtėsisht tjetėr. Kemi qenė shumė faktikė - dua tė them nuk janė ngritur zėrat; ndoshta ka pasur shenja tė iritimit nė reagimet apo pyetjet e bėra nga disa prej kolegeve tė zotit Millosheviē - ndoshta me arsye, unė nuk po bėj kritike; por takimi ka qenė shumė serioz dhe, me lejoni tė them se kur zoti Ēernomėrdin mori fjalėn qėndrimin e kishim tė njėjtė dhe ishte pėrvoje shumė pozitive tė punoja me tė.

BBC: Atėhere si ia dolėt ta bindni atė se kjo ishte marreveshja mė e mirė qė mund t'i ofrohej?

Zoti Ahtisaari: Mendoj se janė dy gjėra qė ishin me rėndėsi pėr zotin Millosheviē pasi theksonin se, njė, ky operacion nė Kosovė do tė bėhej kur vendimi i Kėshillit tė Sigurimit tė OKB-sė tė merrej pėr ta vėnė nė fuqi operacionin; dhe se ai do tė ishte nėn mbikqyrjen e Kombeve tė Bashkuara, dhe ai e dinte shumė mirė se ēfarė nėnkuptonte kjo. Ai nuk ishte operacion i Kombeve tė Bashkuara, por diēka pėr tė cilin Kėshilli i Sigurimit tė OKB-sė do tė miratonte njė 'rezolute fuqizuese' si nė Bosnje Hercegovinė; pra nuk kishte mėnyrė qė ai tė mos e kishte kuptuar se ne po flisnim pėr njė operacion tė ngajshem me atė nė Bosnje Hercegovine. Kjo ishte me shumė rėndėsi dhe pastaj, siē thoshte dokumenti shumė qartė se Kosova ėshtė pjesė e Jugosllavisė. Kėto ishin dy pika tė cilat ai i theksoi dhe mendoj se kjo ishte baza e marrjes sė vendimit. Jam i sigurt se ata kanė mundur tė ndjekin nga shtypi ndėrkombėtar se ēfarė po ndodhte; ēfarė idesh po diskutoheshin, sepse takimet e G8 patėn miratuar njė numėr mjaft tė madh tė kėtyre parimeve. Dhe mendoj se faktor me rėndėsi ishte se nė thelb, Rusia, NATO dhe BE-ja ishin unike nė qėndrimin tonė. Mendoj se kjo ėshtė absolutisht gjėja kryesore, pėrndryshe do tė kishte qenė shumė mė vėshtirė tė arrinim marrėveshjen.

BBC: President Ahtisaari, a ishin tė vetėdijshėm sa ishit nė Beograd se nė tė njėjtėn kohė ekzistonte edhe njė kanal tjetėr i komunikimit me zotin Millosheviē, pėrmes afaristit suedez zotit Kastenfelt?

Zoti Ahtisaari: Po, ne ishim plotėsisht tė vetėdijshėm se ēfarė po ndodhte - pra nuk kishte kurrfarė befasish. Unė nuk mendoj se aktivitetet e tij ishin gjithsesi tė dobishme, por nuk ka pasur asgjė tė re qe ai mund tė thoshte tė cilen zoti Ēernomėrdin nuk e ka thėnė mė parė, sepse ai pat qenė shumė herė; gjithmonė ėshtė ēėshtja se mbase kur dikush pėrsėrit gjerat tre katėr herė, akumulimi i atij informacioni ėshtė me rėndėsi. Ne ishim plotėsisht tė vetėdijshėm se ēfarė po ndodhte. Nuk kishte fshehtėsi - unė isha plotesisht i vetėdijshėm se cili ishte tė menduarit rus mbi tė gjithė problemin. Pra nuk ka pasur mėnyrė qė dikush - kushdo qoftė ai, ky biznesmen apo dikush tjetėr - tė mund tė ketė kaluar, qė Ēernomėrdini nuk do tė kishte dijeni, apo edhe unė.

BBC: Pse nevojitej kjo atėherė?

Zoti Ahtisaari: Kjo nuk ishte diēka qė ne kishim nisur. Mendoj se ishte ēėshtje qė personi nė fjalė kishte pasur punė me rusėt nė lidhje me ndihmėn financiare qė Rusia ka shfrytėzuar dhe mendoj se ai e kishte besimin e pjesės sė caktuar tė autoriteteve ruse dhe mendoj se ... nuk e di nėse ai ėshtė angazhuar vullnetarisht apo e kanė lutur tė pėrforcojė opinione tė caktuara... por kur ėshtė fjala tek tė menduarit rus... unė nuk mendoj se kishte nevojė pėr ndonjė qartėsim tė asaj. Mendoj se ajo ishte bėrė shumė e qartė nė Beograd gjatė muajve shumė mė herėt.

BBC: Ju thatė: qėndrimet e autoriteteve tė caktuara nė Moskė, pėr kė e keni fjalėn?

Zoti Ahtisaari: Nuk e di, sepse kurrė nuk kam pyetur se me kė ka punuar apo me kė ka diskutuar para se tė shkonte atje, por qėndrimi i Perėndimit ishte shumė i qartė pėr Millosheviēin, pra atij nuk i duhej askush qė t'ia interpretonte atė. Dhe gjėja kyē pėr suksesin e negociatave ishte marrėveshja qė thashė se ne e kishim arritur. Pa atė nuk do tė kishte qenė me rėndėsi se kush do tė udhėtonte pėr nė Beograd dhe sa herė - nuk mendoj se do tė kishim arritur ndonjėherė zgjidhje. Pra kyē nė procesin e gjetjes sė njė zgjidhjeje ka qene marreveshja midis ne te treve.

 
 
GJITHASHTU
 
 
Dėrgoja njė miku   Version i printueshėm
 
 
 
BBC ©
 
^^ Kthehu nė krye
 
  Arkiv
 
  BBC News >> | BBC Sport >> | BBC Weather >> | BBC World Service >> | BBC Languages >>