Mark Lowen BBC, Beograd

Një në tre gra vuajnë dhunë fizike dhe rastet e raportuara janë rritur ndjeshëm gjatë viteve të fundit.

Po gjithashtu, gjithnjë e më shumë edhe burrat janë duke vuajtur prej dhunës.

Çfarë po ndodh që po e përkeqëson këtë problem dhe çfarë është duke u bërë për ta luftuar atë?

Rasti i Gordanës

Dokumentet Gordana Petrovic janë radhitur kronoligjikisht në mënyrë të përkryer.

Janë nëntë dosje të plota, letra dhe fotografi me detaje të abuzimit fizik dhe psikologjik që ajo ka pësuar gjatë martesës së saj si dhe dokomentim i luftës së saj ligjore kundër abuzimit.

Gordana ka luftuar në gjyq për shtatë vjet. Ajo thotë se ndjehet e braktisur dhe se ka frikë nga ligjet që nuk zbatohen si duhet.

"Unë jam rrahur dhe tërhequr prej flokësh. Askush nuk ka qënë pranë për të më ndihmuar. Kur i tregova një polici mesazhe kërcënuese në telefonin tim, ai tha: "mirë, burri juaj nuk ka ju paska thyer ndonjë dorë ose këmbë dhe ju jeni ende gjallë, kështu që ne nuk kemi nevojë që ta raportojmë", tregon Gordana.

Gordana është vetëm një prej shumë viktimave të prekura nga ky problem i përhapur dhe në rritje.

Një në tre gra vuajnë abuzim fizik dhe rastet e raportuara tashmë janë trefishuar në pesë vitet e fundit, duke nxitur projekte publike kundër ketij problemi.

Aktivizëm kundër abuzimit

Në sheshin kryesor në qendër të Beogradit rreth dyqind pjesëtarë të publikut marrin pjesë në një përzierje mes artit të performancës dhe aktivizmit shoqëror.

Katër gra të reja janë mbledhur, veshur me të zeza dhe të kuqe dhe ato aktrojnë skena të përdhunimit dhe rrahjes.

Ato mbulojnë kokat e tyre, struken dhe reagojnë sikur terrorizohen nga një armik i padukshëm, por i fuqishëm.

E gjithë kjo është pjesë e një fushate për të rritur ndërgjegjësimin për problemin e dhunës në familje.

"Serbia është një vend që përballet me situate pas lufte, kështu që kemi shumë trauma të pasluftës. Njerëzit ende kanë shumë armë të mbetura nga lufta," thotë Sasha Pokrajac.

Ajo është një psikologe që drejton grupin që ka organizuar punën. Ajo thotë se shumë faktorë duhet të fajësohen për dhunën në familje si luftrat në Ballkan në fillimin e viteve 90, të cilat prodhuan një atmosferë të nacionalizmit dhe agresionit.

Edhe varfëria gjithashtu ka ndikuar keq përmes krizës globale ekonomike, por një çështje problematike është edhe mentaliteti këtu.

"Ka një tolerancë e madhe këtu ndaj dhunës, sidomos dhunës në familje dhe dhunës ndaj grave, sepse kjo shihet si një pjesë e traditës. Institucionet shtetërore duhet të dërgojnë një mesazh shumë të qartë: Tolerancë zero ndaj dhunës. Unë, fatkeqësisht nuk kam parë shenja se kjo ka filluar të ndodhë," thotë psikologia.

Megjithatë, njërezit kanë filluar të kuptojnë se kjo çështje duhet të trajtohet.

Tetë vjet më parë, dhuna në familje u bë një vepër penale dhe qeveria ka filluar të punojë mbi një strategji për ta luftuar atë.

Vesna Jaric, nga Ministria e Politikës Sociale, është duke punuar në këtë projekt. Ajo thotë se shteti po reagon seriozisht ndaj dështimeve te mëhershme.

"Kam dëgjuar gjithashtu shumë kritika sa i përket mosefikasitet të institucioneve përkatese për të luftuar këtë problem. Kjo edhe është arsyeja, pse ne duhet të punojmë më shumë në trajnimin e njerëzve që punojnë në institucionet shtetërore në zbatimin e këtyre ligjeve në mënyrë me efektive."

Dhuna ndaj burrave

Dy-tri orë me makinë në jug të Beogradit, hasim në një përspektivë të re të luftimit të këtij problemi.

Një ndërtesë që duket e thjeshtë nga jashtë, brenda strehon diçka të jashtëzakonshme.

Kjo strehëza e parë në Ballkan për viktimat meshkuj të dhunës në familje.

Që prej hapjes së saj 50 burra janë vendosur në këtë strehë. Ky është një projekt shumë i pazakonshëm në këtë shoqëri shumë patriarkale.

Dusan Stojkovic qëndroi këtu për disa muaj pasi gruaja e tij e kishte dëbuar nga shtëpia pas një periudhë abuzimi psiqik dhe fizik.

"Fillimisht shumë vetë më kanë përqeshur. Më kanë thënë se jam turp i burrave. Por kjo nuk më brengos më, sepse nëse duam një Serbi demokratike ne duhet të jemi të gatshëm të tregojmë se jemi viktima të dhunës. Burrë apo grua të gjithë duhet të luftojmë së bashku këtë problem," thotë Dusan.

Serbia po e merr këtë çështje me seriozisht, por është një proces shumë i ngadalshëm.

Vendi ka kaluar një periudhë të errët gjatë viteve 90 dhe tani është e dëshpëruar që t'i tregoje botës një fytyrë të re.

Ky tranzicion ka nevojë për ndryshime të thella sociale dhe ato duket të jenë ende shumë larg.