http://www.bbcalbanian.com

Botuar: E hėnė, 09 nėntor 2009 - 14:16 CET

Njeriu qė e rrėzoi mė herėt Murin

Nė distancė hapja e Murit tė Berlinit mund tė shihet si njė zhvillim qė ishte i pashmangshėm, njė pasojė e natyrshme e ndryshimeve qė po i jepnin formė Evropės.

Por nė pjesėn mė tė madhe tė vitit 1989, ajo ishte njė gjė e paimagjinueshme.

Vetė vendimi ishte nė vetvete njė aksident, sepse as nuk pati synimin tė ndodhte nė mėnyrėn qė ndodhi dhe as tė shkaktonte ndryshimet qė pasuan.

Guenter Schabowski ishte zėdhėnėsi i Partisė Komuniste tė Gjermanisė Lindore nė 9 nėntor tė vitit 1989.

Ai njoftoi gabimisht se do tė jepeshin viza lirisht pėr ata persona qė dėshironin tė largoheshin nga vendi.

Kjo bėri qė njerėzit t'i drejtoheshin kufirit dhe komentet e tij shihen si fjalėt qė ēuan nė rėnien e Murit.

Por 20 vjet mė pas zoti Schabowki i tha BBC-sė se njoftimi nuk ishte njė gabim ai thjesht u bė mė herėt seē duhej.

BBC: A ju a trajtuar historia nė mėnyrė jo tė drejtė?

Schabowksi: Nuk mendoj se historia mė dha njė detyrė, pėr tė cilėn nuk do tė merrja mirėnjohje, sepse megjithėse roli im ishte jo i vullnetshėm, ai ndihmoi pėr t'i dhėnė fund konfrontimit mes Lindjes dhe Perėndimit.

Udhėheqėsia e Partisė Komuniste tė Gjermanisė Lindore kishte arritur nė konkluzionin se kishte nevojė pėr transparencė se duhet tė mbahej njė konferencė shtypi dhe unė mendova se unė isha personi i duhur pėr kėtė punė.

BBC: A ishte gabim? A gabuat gjatė asaj konference pėr shtyp?

Schabowksi: Nuk ishte gabim. Nuk ishte se unė thashė: Vetė unė Schabowksi e hapa murin", kjo do tė kishte qėnė absurde.

Njė gabim qė ndodhi ishte fakti qė njoftimi ishte ndaluar tė jepej, por unė nuk e dija.

Do tė kishte qėnė e ēuditshme qė t'u thoja njerėzve se kufiri ishte hapur, por mos u thoja se kur.

Muri do tė ishte hapur gjithėsesi, ndoshta disa orė mė vonė dhe me mė shumė kontroll nga ana e qeverisė gjermanolindore.

BBC: A mendoni se do tė kishte patur efektin qė pati?

Schabowksi: Padyshim. Unė e imagjonoja qė hapja e Murit do tė kishte disa pasoja.

Por nuk i kisha imagjinuar ato lloj pasojash nė atė moment. Askush nė parti nuk e kishte imagjinuar kėtė.

BBC: A mendonit se do tė ēonte drejt bashkimit?

Schabowksi: Po e imagjinoja, por jo kaq shpejt. Unė mendoja se do tė kalonte njė periudhė prej disa vjetėsh.

BBC: Si mendoni qė do tė mbahet mend Gjermania Lindore?

Schabowksi: Si duhet tė mbahet mend? Socializmi ishte njė projekt i keq, ai dėshtoi jo vetėm nė Gjermaninė Lindore, por nė tė gjithė frontin, pėrfshirė edhe Bashkimin Sovjetik.

BBC: Si e shikonin ribashkimin e Gjermanisė. A ndiheni kėtu si nė shtėpinė tuaj?

Schabowksi: Ky ėshtė vendi im. Unė jam i lumtur qė ribashkimi ndodhi nė njė mėnyrė paqėsore, kjo ėshtė gjėja mė e rėndėsishme.

Mbi tė gjitha, nuk ishte njė konfrontim mes socializmit dhe kapitalizmit qė u kapėrcye. Ishte konfrontimi mes diktaturės dhe demokracisė.

Demokracia fitoi dhe solli avantazhe nė tė dyja anėt e Gjermanisė.