Violeta Hyseni Korrespondente e BBC-së

	Shqiptarët mendojnë se Novobërda më shumë do të humbasë

Aktualisht kjo komunë përfshinë një sipërfaqe prej rreth 90 kilometrash katrorë, me një popullsi prej rreth 5 mijë banorësh, prej të cilëve gjysma janë shqiptarë dhe po aq serbë.

Plani i Ahtisarit parasheh që në kuadër të procesit të decentralizimit të pushtetit, Novobërdës t'i bashkohen edhe disa fshtatra serbe të Gjilanit dhe Kamenicës, me qëllim që kjo të jetë një nga komunat që do të udhëhiqet nga komuniteti serb.

Territori i saj do të zgjerohet për afro 120 përqind më shumë.

Zgjedhjet lokale të 15 nëntorit pritet të përcaktojnë nëse në krye të komunës së zgjeruar të Novobërdës do të vazhdojnë të jenë shqiptarët apo do të vendoset një kryetar i ri serb.

Për të marrë këtë post konkurron Sërgjan Jovanoviq nga Partia e Pavarur Liberale Serbe.

"Sinqerisht shpresoj që unë do të bëhem kryetar i komunës, sepse do ta përfaqësoj shumicën. Nuk do të dëshiroja që të vijmë në situatën e viteve 90, kur pakica e ka udhëhequr një komunë, kurse shumica ka qenë pasive", thotë ai.

Sipas zotit Jovanoviq, me zgjerimin e komunës së Novobërdës, besohet që serbët do të përbëjnë rreth 60 përqind të popullsisë, por ai e pranon se decentralizimi i pushtetit lokal në këtë komunë është bërë më shumë për motive politike, sesa për të ofruar qytetarin me komunën.

"Unë vij nga një mjedis që do t'i bashkohet komunës së zgjeruar të Novobërdës, nga një vendbanim që deri tani i ka takuar komunës së Gjilanit dhe ka qenë më afër Gjilanit, vetëm 3 kilometra larg, ndërsa tani jam larg komunës së Novobërdës për rreth 20 kilometra. Ky është fshati Stanishor", tha për BBC-në, Sërgjan Jovanoviq.

Kundër zgjerimit

Shumica e shqiptarëve të Novobërdës e kanë kundërshtuar zgjerimin e komunës së tyre në fshatrat serbe.

Nuk do të dëshiroja që të vijmë në situatën ....kur pakica e ka udhëhequr një komunë   Sërgjan Jovanoviq nga Partia e Pavarur Liberale Serbe

Kjo, thonë ata, jo për shkak se komuna e ardhshme do të udhëhiqet nga serbët, por më shumë për shkaqe ekonomike.

Kryetari aktual i komunës dhe kandidat për një mandat të ri nga Lidhja Demokratike e Kosovës, Bajrush Ymeri thotë se komunës së varfër të Novobërdës, tani do t'i bashkohen edhe disa vendbanime të pazhvilluara ekonomikisht.

"Në fillim kur është biseduar për procesin e decentralizimit, ka pasur kundërshtime të tilla duke e pasur parasysh se edhe këto territore që i bashkohen komunës, ekonomikisht qëndrojnë dobët, domethënë nuk janë mirë, ashtu siç nuk jemi edhe ne mirëpo pastaj është punuar në këtë drejtim dhe duket që komuna tani është çështje përfundimtare dhe e kemi territorin e zgjeruar", thekson zoti Ymeri.

Sipas kandidatit të Partisë Demokratike të Kosovës për kryetar të komunës, Gafur Mustafa, zgjerimi i komunës së Novorbërdës do të sjellë me vete edhe varfërimin e mëtejmë të kësaj zone.

"Komuna do të zgjerohet për 120 përqind. Mendoj se me zgjerimin e komunës do të paraqitet një varfëri në komunë, meqenëse nuk ka ndonjë industri, ekonomi të zhvilluar, bujqësi të zhvilluar etj. Këto pjesë të komunës së Gjilanit dhe Kamenicës që i bashkohen Novobërdës janë pjesë të varfëra, në të cilat është investuar shumë pak dhe faktikisht pushteti i ardhshëm duhet të ketë kujdes që t'i zhvillojë edhe këto pjesë", tha z.Mustafa.

I pakënaqur me ristrukturimin e komunës së Novobërdës sipas planit të decentralizimit shprehet edhe kandidati i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës për kryetar komune, Avdulla Gashi.

Ai vlerëson se më këtë projekt, Novobërda apo Artana më shumë do të humbasë se sa do të fitojë.

	Serbët mendojnë se zhvillimi do të varet prej ndihmës nga jashtë

"Me zgjerimin e Novobërdës përmes decentralizimit, komuna më shumë ka të meta se sa përparësi. Edhe shqiptarët e kanë kundërshtuar një gjë të tillë duke e ditur se komuna e Novobërdës nuk ka bizneset e veta të cilat mund ta financojnë", deklaroi z.Gashi.

Zhvillimi i Novobërdës do të varet shumë nga mbështetja që do t'i japë qeveria dhe donatorët e jashtëm.

Sërgjan Jovanoviq nga Partia e Pavarur Liberale që garon për të marrë udhëheqjen e kësaj komune, pret rritje të investimeve.

"Gjithsesi që komuna e Novobërdës nuk mund të jetë e qëndrueshme nëse nuk e ka mbështetjen e qeverisë qëndrore dhe donatorëve. Ky është një mjedis në të cilin banorët mund të merren me bujqësi".

"Domethënë çdo investim në fushën e bujqësisë do të ishte i mirëseardhur për banorët e Novobërdës, pavarësisht përkatësisë së tyre etnike. Ekzistojnë donatorë të ndryshëm dhe unë shpresoj se ata nuk do të jenë dorështrënguar dhe do të jenë të gatshëm të ndihmojnë një shoqëri të re", thotë z.Jovanoviq.

Kryetari aktual i komunës, Bajrush Ymeri tërheq vërejtjen se mungesa eventuale e investimeve nga qeveria dhe donatorët do të bënte që decentralizimi në Novobërdë të dështojë.

Ai shprehet i bindur se autoritetet nuk do të lejojnë që kjo të ndodhë.

"Unë e di që ata do ta kenë parasysh që procesi i decentralizimit nuk është i lehtë. Ka qenë e vështirë që ta pranojnë qytetarët këtë proces, sepse me vet faktin që komuna po zgjerohet dhe te ne decentralizimi nuk e ka kuptimin si kur të formohen komunat e reja."

"Pikërisht për t'i joshur qytetarët që ta pranojnë këtë proces, donatorët, qeveria duhet domosdo të investojnë në mënyrë që ky proces të jetë i suksesshëm. Në të kundërtën unë kam dyshime dhe jam i bindur se nëse nuk ka investime, do të dështojë", tha kryetari aktual i komunës së Novobërdës, Bajrush Ymeri.

Serbët në votime

Te ne decentralizimi nuk e ka kuptimin si kur të formohen komunat e reja   Bajrush Ymeri, kryetari i komunës

Në prag të zgjedhjeve të 15 nëntorit, serbët e Novobërdës duken më të gatshëm se asnjëherë më parë që të dalin në votime dhe ta marrin udhëheqjen e komunës. Një i moshuar i kësaj zone, Zhilivod Trajkoviq thotë se tani është koha që të gjithë të dalin në zgjedhje.

"Tani po i presim këto zgjedhje, deri tani serbët nuk kanë dalë, ndërsa tani duhet të dalim të gjithë, ne serbët, shqiptarët, boshnjakët, turqit e romët, të gjithë pra që jetojnë në Kosovë dhe të shohim kush do të fitojë. Kushdo që do të vie në pushtet, ne duhet ta respektojmë", shprehet ai.

Bashkëshortja e tij ndërkaq flet për një bashkëjetesë të mirë ndërmjet shqiptarëve dhe serbëve në Novobërdë.

"Ne deri tani kemi jetuar mirë me shqiptarët, gjithnjë kemi pasur raporte të mira, probleme nuk kemi pasur kurrë dhe ne ju jemi juve mirënjohës", deklaroi zonja Trajkoviq.

Novobërda që shtrihet në një zonë rurale ka qenë e njohur dikur për minierën dhe furrat e shkrirjes së xeheve si hekuri, plumbi, ari dhe argjendi. Ndërsa kalaja që daton që nga shekulli XIV, në mungesë të investimeve, ka filluar të shndërrohet në një gërmadhë të madhe gurësh.

Në kohën kur shumica e popullsisë është e papunë, një grup të rinjësh ka filluar të realizojë një projekt për turizmin rural në këtë zonë. Udhëheqësi i këtij projekti është Fadil Llapashtica nga Rrjeti Rinor është optimist se pas zgjedhjeve komuna do të ketë më shumë mundësi të ndihmojë zhvillimin e turizmit rural.

"Presim pas zgjedhjeve që të kemi një përkrahje edhe më të madhe. Ne edhe të kaluarën kemi pasur përkrahje nga komuna, por jo financiarisht, sepse komuna nuk ka pasur aq buxhet për të na ndihmuar", deklaroi ai.

Ndryshe përveç Novobërdës, me zgjedhjet e 15 nëntorit serbët pritet të fitojnë edhe tre komuna të reja, Gracanicën, Ranillugun dhe Kllokotin, ndërsa dy tjera, ajo e Parteshit dhe e Mitrovicës Veriore pritet të formohen vitin e ardhshëm.

Zbatimi i procesit të decentralizimit, me te cilin serbëve u jepet një lloj autonomie në disa zona, vlerësohet si çelës për integrimin e këtij komuniteti në institucionet e Kosovës.