Administrata amerikane po harton një strategji të re

Ai e bëri këtë deklaratë pas bisedimeve me presidentin egjiptian, Hosni Mubarak, në Egjipt, në vizitën e tij të parë në një vend arab që nga formimi i qeverisë së re izraelite 6 javë më parë.

Bisedimet në Sharm el-Sheikh u zhvilluan vetëm pak ditë para se të dy udhëheqësit të takohen me presidentin amerikan President Obama, i cili ka deklaruar se administrata e tij do të kërkojë me ngulm arritjen e një marrëveshje paqësore.

Albana Kasapi foli me korrespondentin e BBC-së për çështje diplomatike, Jonathan Marcus për përpjekjet diplomatike që duket se po intensfikohen për të arritur një marrëveshje për paqe në Lindjen e Mesme dhe fillimisht i kërkoi të komentonte vizitën e kryeministrit izraelit në Egjipt.

Marcus: Mendoj se vizita është një përpjekje për t'i rivendosur marrëdhëniet mes Izraelit dhe Egjiptit në baza më të shëndosha. Qeveria e Netanjahut nuk është qeveria që egjiptianët do të kishin dashur të vinte në fuqi në Izrael...Është e qartë që atyre nuk u pëlqen ministri i ri i Jashtëm izraelit, z. Liberman, i cili ka bërë disa deklarata kontraversiale rreth Egjiptit ...Interesante është të shohim nëse palët do të gjejnë interesa të përbashkëta, sepse në thelb, egjiptianët, me Hamasin në kufirin e tyre me Rripin e Gazës, duan që të arrihet përparim në frontin palestinez.

Izraelitët, z. Netanjahu është më i interesuar për diçka tjetër. Ai është iinteresuar që Egjipti të jetë partner në një koalicion le ta quajmë, më të gjerë kundër Iranit dhe z. Netanjahu nuk është dhe aq i gatshëm që të ecë përpara me shumë shpejtësi në frontin palestinez.

Dhe nuk jam shumë i bindur se palët do të gjejnë shumë gjëra për të cilat bien dakord.

BBC: A mund të ndikojë ndopak ky takim, jo vetëm në marrëdhëniet mes dy vendeve, por në situatën në mbarë rajonin e Lindjes së Mesme?

Marcus: Aktualisht po shohim një seri lëvizjesh paraprake, nëse do t'i quanim kështu në këtë drejtim.Ka disa zhvillime që po ndodhin njëkohësisht.

Vetë z. Netanjahu javën e ardhshme viziton Uashingtonin, takim me rëndësi kyçe ky. Presidenti amerikan viziton Kajron në fillim të qershorit për të mbajtur një fjalim të rëndësishëm.

Shumë tani po nisn të mendojnë nëse ky do të jetë momenti kur ai do të shpalosë një strategji gjithëpërfshirëse për paqe në Lindjen e Mesme.

BBC: Në një intervistë dhënë një të përditshme britanike, mbreti i Jordanisë, Abdullah tha se administrata e Obamës është në fazën e fundit të hartimit të një plani për paqe në Lidnjen e Mesme. Çfarë dihet për këtë plan?

Marcus: Nuk dihen shumë hollësi, por komentet e Mbretit Abdullah janë shumë interesante, pasi ameriakanët janë konsultuar gjerësisht me të.

Unë mendoj se në bazë të këtij plani është parimi se nëse nuk e zgjidh dot një problem, atëherë shtrije planin dhe përfshi në të dhe problemet e tjerë që kanë lidhje me të dhe shqyrto mundësinë e zgjidhjes për të gjitha problemet.

Kjo është një ide jashtëzakonisht e guximshme. Shumë do të thoshin se është një qasje jo realiste.

Ka dhe nga ata që, si e bëri të qartë dhe Mbreti abdullah, do të thoshin se duhet bërë pikërisht kjo gjë, sepse nëse nuk bëhet, situata në rajon mund të dalë jashtë kontrollit dhe mund të ketë intensifikim të dhunës.

Por duket se ajo që do të ofrohet me këtë plan, është një lloj përpjekje e amerikanëve për ti bërë të gjithë aktorët të ulen në të njëjtën tryezë bisedimesh.

Kjo gjë nuk ka ndodhur që nga konferenca e Madridit në vitin 1991, pra që prej 20 vjetësh. Pra, bëhet fjalë për një përjekje jo vetëm për të arritur një marrëveshje paqësore mes izraelitëve dhe palestinezëve, por dhe me Libanin, paqe mes Izraelit dhe Sirisë, dhe si thotë dhe Mbreti Abdullah, për një pranim më të gjerë të (ekzistencës së shtetit të) Izraelit nga bota islamike.

Kjo është ide shumë e guximshme, por që shtron shumë pyetje. Njëra psh është se si mund t'i sjellësh në tyrezën e bisdedimeve aktorët si Hamasi në Rripin e Gazës apo Hezbullahu në Liban, që mund të dalë më i fuqishëm në zgjedhjet libaneze në prag.

Shumë dyshime ka dhe për vetë qeverinë izraelite, një
qeveri konservatore kjo, e cila nuk beson se paqja është në prag dhe që ndoshta nuk është e gatshme që të bëjë ata hapa të guximshëm të cilët mund të kërkohen prej saj.

Dhe, një çështje që qëndron si hije mbi të gjitha këto, është ajo e Iranit. A është Irani pengesë për një marrëveshje të tillë, apo do të provojë që të jetë një aktor që do të luajë ndoshta një rol më konstruktiv po t'i lëshohet pe për programin e vet bërthamor?

Nëse provon një qasje të tillë gjithpërfhsirëse është e vështirë që të gjitha këto probleme të gjejnë zgjidhjen e duhur.

Por gjithsesi, ideja për të cilën bëhet fjalë është një ide e guximshme ecuria e së cilës do të ndiqet me interes.

BBC: A ka ndonjë tregues se kur mund ta shpalosë z. Obama këtë plan?

Marcus: Kjo është e vështirë që të thuhet. Shumëçka do të varet nga atmosfera e takimit në Uashington mes z. Obama dhe z. Netanjahu.

Është shumë e vështirë që të përcaktosh qendrimin e qeverisë izraelite ndaj një plani të tillë, sepse është e vështirë të përcaktosh se sa peshë ka vetë z. Netanjahu brenda kabinetit të tij.

Ai nuk do që të shkatërrojë marrdhëniet me SHBA, por mund të ndodhë që qeveria e tij të mos jetë e aftë ta zbatojë një plan të tillë.

Në të njëtën kohë, z. Obama nuk do të shkaktojë një krizë në marrëdhëniet me Izraelin dhe as krizë politike në Izrael.

Megjithatë, nga bisedat jozyrtare me diplomatë dhe nga komentet e mbretit Abdulalh, mund të thuhet se ndjesia e përgjithshme është se ka ardhur momenti për të dalë me një plan, ideja e të cilit është që të arrijë gjithçka ose asgjë, dhe se në mungesë të veprimit, situata në rajon do të përkeqësohet ndjeshëm.

Mbreti Abdullah ka përmendur rrezikun e shpërthimit të një konfliktit të mundshëm brenda 12 deri 18 muajsh dhe ka më shumë gjsë që konflikti të rindizet përtej kufirit të Izraelit me Hamasin.

Potencial për rifillim të dhunës ka dhe përtej kufirit libanez mes Izraelit dhe Hezbollahut.

BBC: Papa të hënën një vizitë pesëditore në Izrael dhe mes të tjerave përmendi qëndrimin e Vatikanit pro një shteti palestinez. Çfarë peshe ka fjala e Papës?

Marcus: Sigurisht që Papa do të shpresonte që fjala e tij të kishte peshë në këto përpjekje diplomatike. Është e qartë se një numër i madh të popullsisë së botës beson se shteti paletsinez është pjesë e zgjidhjes së problemeve në rajon.

Por vështirësia në rastin e Papës qëndron në faktin se roli I tij në rajon nuk shihet thjesht si ai i një komentatori politik që bën deklarata në favor të palestinezëve.

Në këtë rast duhet marrë parassysh dhe historia e gjatë e marrëdhënieve të vështira mes hebrenjve dhe Kishës Katolike.

Për izraelitët roli i Papës nuk është domsodoshmërisht vetëm ai i një komentatori për procesin e paqes.