Pavarësia e Kosovës është njohur deri më tani nga 48 shtete

Pritet që Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë në Hagë të kërkojë dy vjet që të nxjerrë opinionin e vet.

Beogradi thotë se marrja e një këshille neutrale juridike do të ndihmojë në ulje të tensioneve në rajon.

Analisti për çështje të Ballkanit, i revistës britanike The Economist, Gabriel Partos thotë se vendimi i marrë nuk do të ndihmojë në stabilizimin e rajonit, siç thonë autoritetet serbe.

Albana Kasapi bisedoi me analistin e revistës britanike The Economist, Gabriel Partos dhe fillimisht e pyeti se çfarë tregon kjo votë.

Partos:Ajo që tregon kjo votë është se ka drojë dhe shqetësim në gjithë botën për pavarësinë e Kosovës.

Shumë shtete deri tani nuk kanë pranuar ta njohin Kosovën dhe natyrisht kjo do të thotë pjesa më e madhe e shteteve në botë- afro 50 vende e kanë njohur deri tani Kosovën nga 192 shtete anëtare të OKB-së.

Shumë nga këto shtete janë të shqetësuara se rasti i Kosovës mund të vendosë një precedent dhe për këto arsye ato ishin në favor të propozimit serb që ta cojnë kërkesën në Gjykatën Ndërkombëtare të Hagës.

Mendoj se kjo tregon se disa nga skenarët optimistë në Prishtinë dhe natyrisht edhe në SHBA dhe BE që njohja e Kosovës do të përkrahej gjerë nuk doli e vërtetë dhe ajo cka po ndodh është një shqëtësim në vazhdim për gjithë këtë cështje.

BBC:Pra ajo që po thoni është se kjo mund të shihet si fitore për Serbinë dhe dështim për Prishtinën dhe aleatët e saj?

Partos: Ajo qartë tregon se ka përkrahje për Serbinë, 77 vota ishin pro, gjashtë kundër dhe natyrisht kishte një numër shumë të lartë abstenimesh, 74, dhe pjesa më e madhe e abstenimeve nga shtete të BE-së që besojnë se Gjykata Ndërkombëtare ka një rol për të luajtur.

Ata duan të tregojnë respekt për gjykatën dhe aktivitetet e saj, por besojnë se në këtë rast kjo cështje nuk duhet dërguar te kjo Gjykatë.

Por në përgjithësi në aspektin politik, në skenën ndërkombetare, Serbia ka shënuar një farë fitoreje.

Por në terma teknike nuk do të sjellë asnjë ndryshim tek pavarësia e Kosovës.

Siç mund ta shohësh dhe sic kanë thënë dhe diplomatë të SHBA-së kjo është e pakthyeshme, nuk do të ndryshojë asgjë.

Por vetë fakti se në terma diplomatike ka përkrahje, përkrahje të shumicës për Serbinë, po mund të themi se është një farë fitoreje, dicka për të cilën qeveria serbe ka shumë nevojë pasi do t'i tregojë popullsisë së vet se po bën dicka për të siguruar sic ka thënë gjithmonë se Kosova i takon Serbisë, në anën teknike tani jo, por për të treguar se në arenën ndërkombetare po vazhdon luften.

BBC: Çfarë mund të presim tani në Gjykatë vetë dhe jashtë saj?

Partos: Në Gjykatë do të jetë një proces i gjatë. Nuk them se do të jetë aq i gjate sa rasti i gjenocidit kundër Serbisë në 1993 që vazhdoi për 14 vjet, nuk do të jetë aspak si kjo. Por mund të vazhdojë për një vit ose dy. Do të ketë rrahje mendimesh, argumente nga të dy palët dhe natyrisht që do të ketë avokatë të klasit të parë nga të dy palët që do të argumentojnë në emër të klientëve të tyre. Përfundimisht vendimi do të merret nga 15 gjykatësit e gjykatës ndërkombëtare dhe mund të jetë që ata të dalin me një shqiptim që nuk mund të jetë shumë i qartë mbi meritat e pavarësisë së Kosovës apo meritat e Serbisë kundër pavarësisë, por kjo ende është shumë larg.

Pas votimit në Asamblenë e Përgjithshme, udhëheqësit kosovarë thanë se vendimi nuk ndryshon asgjë- se pavarësia e Kosovës është e pakthyeshme, përmendën garancitë e partnerëve të BE-së dhe Amerikës dhe shfaqën shpresat se procesi nuk do të influenconte negativisht në njohjet e reja të pavarësisë.

BBC:Mos janë ata pak më optimistë se ç'duhet po të kihet parasysh situata e krijuar?

Partos: Mendoj se gjëja e parë që mund të thuhet, pavarësisht nga vendimi që do të marrë gjykata, dhe nëse do të jetë kundër Kosovës, dhe e theksoj nëse, nuk do ta ndryshojë situatën, faktet në terren, Kosova do të mbetet e pavarur, kjo nuk vihet në dyshim.

Çështja e dytë është se në frontin diplomatik, vendet që kanë hezituar, dhe shumica kanë hezituar, mbi 140 vende nga 192 vende, tani kanë pak gjasë që të marrin ndonjë vendim deri në momentin kur gjykata do të marrë vendimin e saj. Nga kjo pikëpamje, po, unë mendoj se do ta ngadalësojë procesin e njohjes së pavarësisë së Kosovës.

Disa vende sigurisht që kanë thënë se do ta njohin Kosovën dhe nuk e kanë bërë këtë për arsye të ndryshme kushtetuese, kërkesave ligjore. Ata mund ta njohin Kosovën gjatë muajve të ardhshëm, por për shumë vende që kanë qenë të lëkundur, ata tani do të abstenojnë nga njohja derisa të merret një vendim në Hagë.

BBC: Ministri i jashtëm serb tha në Asamble se vendimi do të ndihmonte në uljen e tensioneve në rajon. Udhëheqësit kosovarë në Prishtinë ndërkohë thanë se ai nuk do të ndihmonte përpjekjet për stabilitet. Si mendoni do të ndikojë shqyrtimi i çështjes nga gjykata në Hagë, qoftë dhe për dy vjet, në situatën në terren në rajon gjatë kësaj kohe?

Partos: Unë nuk mendoj se ajo do të ndihmojë në stabilizimin e rajonit, unë mendoj se ajo do ta ngrijë atë që rusët parapëlqejnë ta quajnë "konflikt të ngrirë". E thënë ndryshe, potenciali për mungesë të stabilitetit mbetet për më gjatë, derisa të ketë një marrëveshje mes dy palëve edhe kur Haga të marrë vendim, në varësi të natyrës së tij, dyshoj se ajo do të pranohet nga humbësi.

Nëse merret një vendim kundër Serbisë, ka shumë pak gjasë që Serbia ta pranojë atë. E njëjta gjë mund të thuhet dhe për Kosovën, nëse vendimi do të ishte në kah të kundërt. Kështu që në përgjithësi do të mbajë të gjallë një situatë që jo domosdoshmërisht do të shkaktojë destabilizim, por që do ta ngrijë situatën e cila potencialisht është jo e qëndrueshme- dhe është e tillë kryesisht ngaqë Serbia po sfidon të drejtën e Kosovës për të qenë e pavarur, në një kohë kur Kosova është vendosur se do të mbetet e pavarur.

Kështu që në përgjithësi, përsa i përket çështjes së stabilitetit, nuk do të jetë pozitive, por unë mendoj se jo domosdoshmërisht do të thotë ndonjë lloj përkeqësimi i situatës gjatë muajve të ardhshëm apo qoftë dhe vitit të ardhshëm.