BBCAlbanian.com
 
Botuar: E martë, 09 shtator 2008 - 21:44 CET
 
Dërgoja një miku   Version i printueshëm
Ahtisaari optimist për Kosovën
 
Ish-presidenti finlandez Martti Ahtisaari
Ish-presidenti finlandez Martti Ahtisaari
Ish-presidenti finlandez Martti Ahtisaari vazhdon të jetë një ambasador i çështjes së Kosovës edhe shumë muaj pasi Kosova ka shpallur pavarësinë dhe plani i përgatitur nga ai ka filluar të zbatohet konkretisht nga autoritetet në Kosovë.

Zoti Ahtisaari fliste me pasion gjatë një tryeze diskutimi në lidhje me Kosovën, shpalljen e pavarësisë së saj dhe rëndësisë për rajonin dhe Evropën, të organizuar nga Shkolla për Studimet Sllavonike dhe Evropianolindore në Kolegjin Universitar të Londrës.

Ai këmbënguli se ecja përpara me pavarësinë e Kosovës pasi Këshilli i Sigurimit nuk mundi të arrinte konsensus për aprovimin e planit që mban emrin e tij, plani Ahtisaari, ishte rruga e duhur që duhej ndërmarrë.

Ish-presidenti finlandez pranoi se zëvendësimi i misionit të UNMIK-ut me atë të BE-së ka shkuar më ngadalë se sa e kishte parashikuar ai, por thotë se kjo është thjesht "një vonesë e vogël, jo katastrofike" ndërsa "treni e ka lënë tashmë stacionin" siç e përshkruan ai procesin.

Zoti Ahtisaari tha se është i inkurajuar nga fitorja e forcave pro-evropiane në Serbi, të cilat, megjithëse vazhdojnë të mos e njohin Kosovën e pavarur, garantojnë se në asnjë mënyrë nuk do të përdorin dhunën për të çuar përpara qëllimet e tyre dhe se do të pranojnë në fund të fundit rolin e BE-së në Kosovë.

Në një intervistë për BBC-në zoti Ahtisaari shprehet optimist se mosmarrëveshjet midis Kosovës dhe Serbisë lidhur me çështjen e statusit, dhe këmbëngulja serbe për të mos e njohur Kosovën e pavarur, do të tejkalohen herët a vonë, dhe garanci për këtë është fakti që si Kosova ashtu edhe Serbia e shohin të ardhmen e tyre si anëtare të Bashkimit Evropian.

Ilir Nishku bisedoi me zotin Ahtisari në Londër:

BBC: Ju e quajtët propozimin tuaj për pavarësinë e Kosovës si me praktikun. Tani Kosova ka shpallur pavarësinë. A mendoni se ai ka funksionuar?

Zoti Ahtisaari: Po, ka funksionuar në kuptimin se Kosova premtoi të fillojë zbatimin e planit, që është aktualisht në këtë libër të vogël xhepi që kam këtu dhe ata kanë aprovuar ligjet. Ata kanë filluar forcimin e institucioneve në shoqëri. Ka pasur pak vonesa në shkuarjen në Kosovë të misionit të BE-së, por NATO-ja ka vazhduar punën atje në sektorin e sigurisë, me OSBE-në që ka ndihmuar. Por vendi është i pavarur dhe kjo është ndoshta gjëja më e rëndësishme. 46 shtete në botë tashmë e kanë njohur pavarësinë dhe unë shpresoj se të tjera vende do ta njohin atë në të ardhmen. Kjo ka ecur pak ngadalë, por kjo nuk është gjëja më alarmuese.

BBC: Autoritetet në Kosovë thonë se plani Ahtisaari është në bazë të asaj që po bëjnë ata. Kushtetuta është aprovuar. Nga ajo që keni ndjekur ju, a është kjo gjë e vërtetë. A po zbatojnë ata planin tuaj?

Zoti Ahtisaari: Po. Unë nuk kam asnjë kundërshtim me atë deklaratë. Dhe ajo po ecën mirë. Ka edhe një proces që ndoshta është vonuar, por që tani po ecën. UNMIK-u po venitet, dhe EULEX po e zëvendëson. Edhe kalimi i disa objekteve të UNMIK-ut dhe transferimi i burimeve gjithashtu po negociohen, por gjëja më e rëndësishme është se vendi është i pavarur dhe këto organizata janë atje për të ndihmuar qeverinë. Kështu që tani marrëdhënia është e ndryshme. Edhe nëse BE ka disa pushtete ekzekutive, nuk mendoj se ato përdoren me lehtësi. Është e dobishme që gjithkush ta dijë se ato janë atje dhe kjo është risigurim p.sh. për pakicat që gjërat po lëvizin siç parashikon plani. Po. Mendoj se jemi në rrugë të mbarë.

BBC: Siç përmendët dhe ju BE-ja është në Kosovë, dhe UNMIK-u gjithashtu ka një rol. Si e shikoni bashkëekzistencën e tyre. A mos po i shkelin këmbët njëri-tjetrit?

Zoti Ahtisaari: Jo, pasi pjesa më e madhe e funksioneve të UNMIK-ut po i transferohen organizatës së BE-së që po rritet. Kjo ka marrë pak më shumë kohë nga ç'kisha parashikuar unë, por kjo nuk është katastrofike. Unë mendoj se nga fundi i vitit do të jemi në situatë të mirë. Dhe të gjithë treguesit janë aty që bëjnë me dije se gjërat po lëvizin. Por gjëja më e rëndësishme është se qeveria po lëviz dhe zbaton planin pasi ajo ka shumë rëndësi, pasi askush nuk mund të fajësojë qeverinë se nuk ka bërë atë që premtoi të bënte. Kjo është e një rëndësie jetike. Vetë fakti se vendi është bërë i pavrur dhe është njohur nga lojtarë të rëndësishëm ka gjithashtu rëndësi pasi kjo shpresoj do të inkurajojë investitorët që të vijnë në Kosovë, pasi punësimi është çështje jetike. Atje ka shumë papunësi dhe për këtë arsye duhen krijuar vende pune.

BBC: Desha të theksoj diçka që ka dalë në javët e fundit. Një nga pikat e planit tuaj ka të bëjë me përcaktimin e kufirit me Maqedoninë. Mendoni ju se në këtë çështje do të ketë probleme apo do të ecë mirë?

Zoti Ahtisaari: Unë pres që kjo çështje të shkojë pa probleme pasi ka patur deklarata nga të dy palët edhe para se vendi të bëhej i pavarur. Unë do të çuditesha nëse ky proces nuk do të shkonte mirë.

BBC: Le t'i kthehemi çështjes së Mitrovicës veriore që është disi e ndarë. Qeveria e Kosovës nuk ka kontroll mbi këtë pjesë. Si e shihni ju këtë?

Zoti Ahtisaari: Për momentin në veri është NATO-ja, KFOR-i dhe UNMIK-u. Unë shpresoj se edhe organizata e BE-së do të lëvizë atje së shpejti. Unë gjithashtu mendoj se ka rëndësi që ne t'i mbajmë kontrollet e kufijve të organizuara pasi përndyshe elementët kriminalë do të përfitojnë dhe Kosova do të humbasë të ardhurat nga doganat. Këto janë çështje praktike që shpresoj se do të zgjidhen shpejt pasi është në interes si të Kosovës ashtu dhe Serbisë, që të mos inkurajojmë kontrabandë kriminale, por të tregojmë se atje ka kontroll.

BBC: Pala kosovare po e zbaton planin tuaj, por çfarë mund të thuhet për palën serbe? A mundet Serbia ta pranojë planin pa e njohur Kosovën?

Zoti Ahtisaari: Mendoj se e rëndësishme është që të pranojmë se ne kemi mundur ta zbatojmë planin pa dhunë dhe nuk ka pasur veprime ushtarake. Ka pasur incidente në veri dhe në Beograd në fillim, që janë për të ardhur keq. Por në përgjithësi gjërat po ecin dhe si rrjedhim unë mendoj se vetë fakti që edhe Serbia edhe Kosova po shohin drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian, kjo do t'i inkurajojë ata ta konsiderojnë njëri-tjetrin me respekt. Do të duhet të kalojë një farë kohe, por unë shpresoj se ata do ta kuptojnë se, nëse nuk bashkëpunojnë me njëri-tjetrin, ata nuk kanë të ardhme kur vjen fjala për anëtarësi në BE.

BBC: Dhe sigurisht, në Kosovë dhe Serbi ka mendime të ndryshme lidhur me rrugën që duhet shkuar përpara. Në Kosovë duan që të përmbyllet çështja e statusit sa më shpejt dhe jo të vonohet, ndërsa Serbët dëshirojnë të tërheqin këmbën zvarrë. Si mendoni ju a do të zvaritet kjo gjendje për një kohë të gjatë?

Zoti Ahtisaari: Mendoj që statusi është i qartë, është i mbyllur. Ai është një Kosovë e pavarur dhe tani duhet të shohim çështjen se si të kemi më shumë vende që e njohin këtë gjë. Ne duhet të fillojmë që të punojmë që Kosova të futet në Fondin Monetar Ndërkombëtar, Bankën Botërore, Bankën Evropiane të Zhvillimit sepse paratë e tyre duhen për qëllime investimi. Pra, asnjë nuk po përpiqet të influencojë negativisht për çështjen e kufijve në Kosovë, sepse Grupi i Kontaktit ishte shumë unanim në këtë çështje, se nuk duhet të ketë asnjë ndarje, apo bashkim të Kosovës me ndonjë vend tjetër në rajon.

Prandaj, unë mendoj se ne na duhet të bëjmë durim. Dhe unë jam shumë i kënaqur që kosovarët kanë treguar durim në këto situata shumë të vështira. Është gjithashtu gjë e mirë që BE-ja ka një rol të madh në këtë sepse ajo mund raportojë në mënyrë të drejtë se si sillen si Serbia ashtu edhe Kosova. Shpresoj se, psh, arkivat që janë marrë nga Kosova do të kthehen, sepse ato nevojiten për qëllime qeveritare. Gjithashtu duhet arritur një mirëkuptim se si do të zgjidhet çështja e borxhit të Kosovës.

BBC: A shihni ju një kohë në të ardhmen kur autoritetet e Kosovës dhe autoritetet e Serbisë do të ulen së bashku dhe do të diskutojnë këto çështje teknike?

Zoti Ahtisaari: Mendoj se do të duhet të vijë. Sa kohë do të marrë? Sa më shpejt aq më mirë sepse kjo do të lehtësonte gjërat. Është gjithashtu e rëndësishme që forcat demokratike fituan zgjedhjet në Serbi dhe mendoj se kjo do të sjellë një vlerësim të qetë të gjendjes.

BBC: Do të kërkoja mendimin tuaj për gjendien e tanishme duke pasur parasysh krizën në Kaukaz. Rusia ka njohur Abhazinë dhe Osetinë e Jugut, dhe shumë vetë heqin paralale midis Kosovës dhe këtyre dy rajoneve. A mendoni se kanë të drejtë të heqin paralele të tilla?

Zoti Ahtisaari: Jo nuk kanë. Do të ishte njëlloj sikur të thoja që e kuqja është e zezë. Nuk është, është ende e kuqe. Dhe kjo pikëpamje nuk kupton se çdo gjendje krize është e ndryshme dhe nuk mund të krahasosh Kosovën me atë që ka ndodhur në Gjeorgji. Sepse në Kosovë kemi pasur një proces negociues, që çoi në pavarësinë. Nuk ka pasur asgjë të ngjashme në Osetinë e Jugut apo Abhazi. Unë mendoj se është e rëndësishme që të çojmë vëzhguesit ndërkombëtarë në Osetinë e Jugut dhe Rusia të tërheqë trupat e saj, se përndryshe ata janë një forcë pushtuese në Gjeorgji dhe nuk është as në interesin kombëtar të Rusisë që të jetë në këtë situatë.

BBC: A mendoni se Rusia do ta ndryshojë pozicionin e saj për Kosovën tani?

Zoti Ahtisaari: Asgjë nuk është e përjetshme në këtë botë. Edhe diplomatët thonë ndonjëherë se ata mund ta bëjnë këtë. Kjo i përket rusëve që të vendosin. Unë shpresoj sinqerisht, sepse ata luajtën një rol të rëndësishëm si pjesëtar i Grupit të Kontaktit dhe unë punova shumë ngushtë me ta, dhe ishte vetëm në pjesën e fundit të procesit që ata filluan të ndryshojnë pozicionin.

BBC: A mendoni ju se ka ndonjë arsye për ta kthyer çështjen e Kosovës përsëri në tryezën e bisedimeve?

Zoti Ahtisaari: Jo, unë nuk shoh asnjë arsye. Negociatat janë zhvilluar tashmë. Kjo nuk do të thotë se nuk do të ketë dikutime teknike për një numër çështjesh midis fqinjëve, por kjo nuk ka aspak të bëjë me çështjen e statusit. Statusi është vendosur njëherë e përgjithmonë.

BBC: Duke vështruar tani pas kur kanë ndodhur gjërat, a do të kishit dashur të bënit ndonjë gjë ndryshe në të gjithë këtë proces?

Zoti Ahtisaari: E vetmja gjë që do të kisha dashur të ndodhte ishte që Këshilli i Sigurimit ta kishte aprovuar planin. Për fat të keq nuk e bëri, por kjo nuk do të thotë se nuk duhet të kishim ecur përpara, siç bëri qeveria, që e kuptoi se duhet të shpallte pavarësinë dhe të siguronte njohjen nga aktorët kryesorë në botë.

 
 
GJITHASHTU
 
 
Dërgoja një miku   Version i printueshëm
 
 
 
BBC ©
 
^^ Kthehu në krye
 
  Arkiv
 
  BBC News >> | BBC Sport >> | BBC Weather >> | BBC World Service >> | BBC Languages >>