Thirrja e qeverisë bëhet pasi kryeministri Vojislav Koshtunica njoftoi prishjen e koalicionit qeverisës në fundjavë.

Ministrat nuk ranë dot dakord që të pezullonin lidhjet me Bashkimin Evropian në shenjë proteste ndaj njohjes së pavarësisë së Kosovës nga disa vende anëtare të bllokut.

Albana Kasapi e BBC-së bisedoi me gazetarin e të përjavshmes së Beogradit Vreme, Dejan Anastasijeviç dhe fillimisht e pyeti se çfarë pritej të ndodhte pas kërkesës së qeverisë për zgjedhje të reja:

Anastasijeviç: Gjatë pak ditëve të ardhshme, presidenti i Serbisë do të shpërndajë parlamentin zyrtarisht dhe do të caktojë mbajtjen e zgjedhjeve të reja pothuajse me siguri për në 11 maj, kur Serbia do të ketë zgjedhjet lokale.

Unë mendoj se mosmarrëveshjet mes Tadiçit dhe Koshtunicës janë shumë të thella për t'u kapërcyer dhe ka shumë gjasë që z. Koshtunica të krijojë një koalicion të ri me nacionalistët, me Partinë Radikale dhe jo më me z. Tadiç.

Z. Koshtunica në kohën kur u zgjodh në pjesën më të mirë shihej si nacionalist i moderuar, por pas shkëputjes së Kosovës ka ndryshuar pikëpamjet e tij dhe është bërë shumë më nacionalist se më parë. Ideologjikisht tani ai është më afër Partisë Radikale se sa z. Tadiç që është ende një politikan i moderuar pro-perëndimor.

BBC: Ka nga ata politikanë që i kanë cilësuar këto zgjedhje të parakohshme, të pritshme, si një referendum për të ardhmen e Serbisë në BE apo në izolim. Si i shihni ju këto zgjedhje?

Anastasijeviç: Po t'u hedhësh një sy sondazheve në këtë çështje në Serbi nuk është e përçarë vetëm qeveria, por dhe opinioni publik. Janë dy blloqe: njëri është pro-evropian, tjetri është shumë nacionalist dhe të dy blloqet janë pothuaj të barabartë në masë.

Ndryshimi mes tyre është shumë i vogël dhe meqë fushata elektorale nuk ka nisur, do të ishte shumë e mençur që të bëheshin parashikime se çdo të ndodhë. Unë mund t'u them vetëm se gara mes tyre do të jetë shumë e afërt.

BBC: Vetëm pak kohë më parë z. Tadiç fitoi zgjedhjet e fundit presidenciale përballë kandidatit të radikalëve. Sa gjasë ka që të përsëritet fitorja për partinë e tij kësaj rradhe sipas jush?

Anastasijeviç: Z. Koshtunica do të jetë viktima më e madhe politike e këtyre zgjedhjeve sepse partia e tij ka humbur mbështetje dhe ai sipas sondazheve më të fundit, parashikohet të marrë në këto zgjedhje deri në pesë përqind të votave.

Z. Tadiç dhe z. Nikoliç do të përballen sërish me njëri-tjetrin dhe ata do të jenë konkurrentët kryesorë në këtë garë dhe ka shumë, shumë pak gjasë që të ketë një fitore të pastër.

BBC: Dhe pavarësisht nga rezultati, z. Tadiç që sapo ka siguruar mandatin e dytë, do të jetë president i vendit për katër vitet e ardhshme. Sa e vështirë është bërë puna e tij me përplasjet e fundit në skenën politike të Beogradit?

Anastasijeviç: Z. Tadiç është president, por Serbia është republikë parlamentare. Dhe roli i presidentit është kryesisht ceremonial. Pushtetin e ka në fakt qeveria. Kështu që nëse partia e z. Tadiç arrin rezultat të mirë në zgjedhje, dhe formon kabinetin, atëherë z. Tadiç do të bëhet jashtëzakonisht i fuqishëm në Serbi, sepse përveçse do të jetë president, do të kontrollojë dhe qeverinë dhe kjo do t'i ofrojë Serbisë stabilitet për të cilin ajo ka shumë nevojë. Megjithatë, nëse nacionalistët fitojnë, z. Tadiç do të jetë një figurë politike shumë e dobët.

BBC: Sa e thellë është kriza që ka përfshirë skenën politike në Serbi sipas mendimit tuaj?

Anastasijeviç: Kjo është ndoshta kriza më e thellë që nga rrëzimi i Sllobodan Millosheviçit nga pushteti tetë vjet më parë. Politikisht do të thosha është më e rëndë se kriza që shkaktoi vrasja e ish-kryeministrit Zoran Gjingjiç në vitin 2003. Problemi është se vendi është i ndarë më dysh dhe asnjë bllok nuk është aq i fuqishëm sa të arrijë një fitore të pastër dhe të vendosë kontrollin në vend plotësisht.

Ka shumë gjasë që dhe qeveria e ardhshme të jetë një lloj koalicioni si e shkuara. Që po ashtu do të jetë shumë e dobët, e paqëndrueshme, nuk do të jetojë gjatë dhe në këtë rast do të kishim zgjedhje të tjera. Dhe zgjedhje të tjera derisa gjërat të qetësohen, por ndoshta deri sa kjo të ndodhë, do të duhen vite të tërë.

Unë kam frikë se Serbia i ka hyrë një periudhe të gjatë të mungesës së stabilitetit. Dhe kjo tashmë po ndikon në ekonominë e vendit, gjatë javëve të fundit ka patur rënie të ndjeshme të investimeve të huaja, shoqëruar me një rritje të ndjeshme të çmimeve, të naftës, ushqimit, energjisë elektrike. Kështu që Serbia po i vuan pasojat ekonomike të mungesës së stabilitetit politik.

BBC: A mendoni ju se ajo që po ndodh do ta shtojë pakënaqësinë e opinionit publik në Serbi ndaj politikanëve?

Anastasijeviç: Druhem se kemi parë shumë herë në histori, jo vetëm në Serbi, se kur standardet e jetesës bien, populistët, demagogët dhe nacionalistët kanë shanse më të mira dhe kjo mund të ndodhë dhe në Serbi.