http://www.bbcalbanian.com

Botuar: E enjte, 15 shkurt 2007 - 17:26 CET

Ndotja e ambjentit shqetësim i përgjithshëm

Hyqmet Zane: Sensibilizimi për ndotjen e mjedisit në Elbasan që është një shqetësim që dhe ju e përmendët është real.

Atë e bën klubi ekologjik, e bën bashkia e qytetit me projektet që ka bërë për zhvillimin rajonal të kësaj zone, por operatorët industrialë të cilët duhet të dëgjonin këtë shqetësim nuk kanë bërë asgjë, nuk kanë investuar në këtë qytet, nuk kanë treguar as ndjenjën më të vogël.

Atëherë si duhet vepruar pasi ata investojnë për të fituar dhe nuk investojnë të paktën për të treguar bon sens në lidhje me mbrojtjen e mjedisit.

Aleksandër Furxhi: Faleminderit zoti Zane për pyetjen tuaj. Brenda mundësive që na lejon debati le të investigojmë sadopak. Kemi mundësinë të dëgjojmë shkurtimisht dhe të shikojmë së çfarë është thënë para dy vjetësh në Elbasan për problemin e ndotjes nga ministri i atëhershëm i mjedisit zoti Et'hem Ruka.

Et'hem Ruka: Shteti ka filluar të bëjë presion mbi operatorët që shkaktojnë ndotjen e mjedisit dhe këtu janë të përcaktuara të gjitha me afate, me muaj, me 6 mujorë dhe sigurisht e gjithë teknologjia nuk mund të ndryshojë tek këta operatorë. U është dhënë një kohë e cila zgjat 2 deri në 4 vjet dhe në qoftë se ata nuk do të realizojnë këtë angazhim që buron nga ky vendim qeverie ne do të jemi të detyruar që atyre tu heqim dhe të drejtën e ushtrimit të funksionit të tyre.

Të mos harrojmë që industria që bën ndotjen e mjedisit në Elbasan është e penalizuar me atë maximumin e gjobave që ka të drejtë të vërë një operator i Agjensisë Rajonale të Mjedisit.

Aleksandër Furxhi: Edhe para dy vjetësh kemi folur në këto terma, por qyteti i Elbasanit vazhdon ta ketë si problem ndotjen nga operatorët ekonomikë. Si duhet vepruar ngrihet përsëri pyetja. Zoti Gjana cili është pozicioni qeveritar?

Emin Gjana: Natyrisht që Shqipëria është një vend i vonuar lidhur me problemet e mjedisit nga pikëpamjet e legjislacionit mjedisor, të strukturave mjedisore, të lejeve mjedisore dhe pastaj të kontrollit të zbatimit të detyrimeve që kemi të gjithë për mjedisin.

Elbasani për fat të keq bën pjesë tek vëndet që nga trashëgimia e të shkuarës, problemet e mjedisit i ka më të rënduara se disa prej qyteteve të vendit për efekt të asaj industrie. Natyrisht që duhen bërë përpjekje të vazhdueshme dhe kjo është një luftë e hapur mes biznesit, mes grupeve të interesit që janë të prirur që të kenë një mjedis të pastër pavarësisht interesave të një grupi apo një tjetri. Është detyrë e ekzekutivit në nivel qëndror, e strukturave lokale është detyrë gjithnjë në rritje në proçesin e decentralizimit të pushtetit dhe strukturave lokale të pushtetit për të forcuar zbatimin e legjislacionit që tani për fat të mirë dhe në Shqipëri është për mbrojtjen e mjedisit.

Ardian Turku: Është e vërtetë ajo që ngriti zoti Zane që në fakt tendenca e operatorëve ka qenë më tepër të fitojnë për vete sesa të shpenzojnë për tu kujdesur njëkohësisht dhe për mjedisin rreth e rrotull industrive të tyre. Ka një ecuri të tillë të paktën që prej 3 vitesh që me gjitha afatet që u ishin vënë operatorëve për vendosjen e filtrave nga ana e ministrisë së mjedisit dhe këto afate janë shtyrë me pretekste nga më të ndryshmet.

Përfundimisht unë mund të them që përsa i takon ndotjeve nga industritë e mëdha ka një farë përmirësimi dhe duhet ta pohojmë këtë dhe ne drejt kësaj synojmë, por ky përmirësim vetëm sa na ka lëvizur nga ajo gjendja krejt ekstreme e ndotjes ku kemi qenë. Mund të jetë përgjysmuar sipas shifrave të operatorëve që bëjnë matjet e ndotjes së mjedisit, megjithatë ajo mbetet trefish më e lartë sesa normat e lejuara.

Pra përmirësimi nga ndotësit potencialë është fakt, por ndotja vazhdon të jetë akoma shumë shumë e lartë.

Nga ana tjetër do doja të nënvizoja pikërisht që dhe këta operatorë që kanë vendosur filtrat për arsye të ndryshme ose me pretekste të ndryshme hera herës nuk i vënë në funksion këto filtra dhe ndotja kthehet në nivelet e mëparshme.

Pra është një luftë e vazhdueshme midis institucioneve që duhet të kujdesen për mjedisin me këto operatorë dhe që megjithë përmirësimet relativisht të ndjeshme përsëri problemi ndotjes mbetet aktual.

Nga ana tjetër do doja të thoja që megjithë se nga ana e legjislacionit, pushtetit lokal përgjithësisht nuk ka kopetenca përveç faktit që të sensibilizojë dhe të marrë pjesë së bashku me shoqatat dhe të bashkëpunojë për të sensibilizuar dhe ushtruar presion pozitiv prapë kuadri ligjor nuk të jep gjë në dorë për të bërë penalizime dhe për të marrë masat e duhura dhe këtu duhet që të lëvizet urgjentisht që pushteti lokal të ketë kopetenca.

E treta dhe tepër e rëndësishme që do doja të përmendja është se ne shpesh fokusohemi tek operatorët industrialë potencialë, por ndotja në qytetin tonë sa vjen dhe rritet më shumë nga elementë të tjerë që kanë të bëjnë me fushat e grumbullimit të hedhjes së plerave, nga shtimi i numrit të makinave, qarkullimit të tyre, nga inertet e ndryshme dhe këtu pesha e pushtetit lokal është më e madhe dhe unë mendoj që nuk kemi bërë atë më të mirën e mundur në kushtet e Elbasanit dhe që duhet të jetë objektiv në të ardhmen për pushtetin lokal.

Aleksandër Furxhi: Ju falenderoj për sinqeritetin tuaj, por dëgjuam që është një luftë e vazhdueshme dhe nga ministri dhe nga kryetari i bashkisë. Zoti Ceka çfarë mendoni?

Neritan Ceka: Unë mendoj që studimi duhej bërë që në fillim. Kjo fabrikë punon, ka shanse për të ecur përpara apo jo? Personalisht mendoj që nuk ka asnjë shans. Pra duhej mbyllur siç kemi bërë dhe veprime të tjera radikale. Për punëtorët atje besoj se nuk ndryshon ndonjë gjë të madhe, 300 - 400 vende pune ku këtu janë mijëra të tjerë pa punë dhe sakrifica që paguan Elbasani në drejtim të shëndetit është jashtëzakonisht e madhe.

Fakti që po tregon që pas dy vjetësh është ulur në një masë pak të konsiderueshme në krahasim me dëmin që bën për shëndetin. Çështja e dytë është firmat dhe kompanitë që vijnë në Shqipëri me atë entuziazmin dhe besimin që kemi tek të huajt jemi mbushur me firma fantazëm, firma që vijnë për të marrë diçka dhe nuk sjellin asgjë të re dhe unë mund t'ju numëroj disa firma veçanërisht në fushën e industrisë metalurgjike dhe minerale dhe është mbushur Shqipëria me firma të cilat kanë emër shumë të mirë në vendin e tyre, por në Shqipëri vijnë vetëm për të kaluar radhën.

Asnjë vend në Europë dhe për këtë ju siguroj nuk është bërë me dëshirë ai vend që është i pastër, ku nuk hidhen plehra e kështu me radhë. Dhe këtu ka një përgjegjësi të politikës e cila do filloj që nga Elbasani edhe deri tek mënyra se si bashkëjetohet në një vend i cili ka vetëm një shans dhe shansi është të ruajmë natyrën dhe ambjentin.

Valentina Leskaj: Përpara se të hyj tek roli i shoqërisë civile unë duhet të shtoj dhe dy elementë të tjerë shtesë që unë them e kanë degraduar në mënyrë dramatike mjedisin e Elbasanit.

Është çështja e shfrytëzimit të shtretërve të lumenjve i cili është një problem emergjent për zgjidhje dhe ajo e shfrytëzimit të pyjeve. Shkoni shikoni pyjet e Gjinarit sesi janë shkatërruar, si janë prerë nga firmat që vijnë nga Lushnja apo rrethe të tjera.

Unë për këtë kam thirrur në një interpelancë në parlament edhe ministrin e mjedisit, zotin Xhuveli. Tre janë operatorët kryesorë industrialë që ndotin Elbasanin, por ka dhe arsye të tjera që u përmendën nga kolegët dhe veç kësaj unë doja të shtoja çështjen e pyjeve dhe të shtretërve të lumenjve.

Përsa i përket shoqërisë civile unë mund të them që në çështje të mjedisit si dhe në shumë çështje të tjera që kanë të bëjnë me cilësinë e jetës së njerëzve shoqëria civile ka qenë një hap më përpara përsa i përket sensibilizimit.

Zërat më të fuqishëm dhe më të shpeshtë kanë ardhur nga shoqëria civile përsa i përket ndotjes së mjedisit. Sigurisht shoqëria civile nuk mund të zgjidhë, por mund të ndikojë në edukimin qytetar për mbrojtjen e mjedisit.

Unë besoj që ky auditor nuk bëhet thjesht për të realizuar një projekt. Ne marrim ca mesazhe këtu nga publiku dhe këto mesazhe ne duhet t'i çojmë atje ku duhet.

Serxhio Prelashi, student: Në vitin 2004 Elbasani është cilësuar si qyteti më i ndotur në botë dhe kjo jo vetëm për shkak të metalurgjikut dhe një pjese të saj që punon, por dhe për ndërtimin e infrastrukturës, të pallateve si dhe të makinave të vjetra.

Ajo që dua të them është që tyteti i Elbasanit nuk ka nevojë për politikën që është duke u bërë për tu mbyllur apo jo metalurgjia. Ajo që ka nevojë qyteti i Elbasanit është thjesht të thithë oksigjen.

Studente: Ajo që unë do thosha dhe që është shumë e rëndësishme përveç pushtetit vendor dhe lokal që merren me pastërtinë dhe gjelbërimin e një qyteti duhet sensibilizuar qytetarët që jetojnë në Elbasan. Para 1 muaji organizata MJAFT organizoi një tubim në lidhje me higjenën dhe merrnin pjesë vetëm 10 veta ndërkohë që është një shqetësim për gjithë qytetarët e Elbasanit.

Duhet të sensibilizohemi ne të parët dhe pastaj të sensibilizohet pushteti lokal dhe vendor.

Ahmet Mehmeti, kryetar i grupit ekologjik të Elbasanit: Problemi i ndotjes në Elbasan është një problem që e dinë të gjithë. Dhe problemet e tjera që u ngritën këtu janë të rëndësishme, por unë mendoj që kryesorja e ndotjes është moszbatimi i ligjit dhe për këtë mban përgjegjësi shteti.

Qeveria është fajtore për ndotjen në qytetin e Elbasanit dhe sa kohë nuk funksionon ligji, funksionojnë këta operatorë të ndotjes, pra dhe ata s'kanë faj përderisa nuk vepron ligji. E dyta duhet që të marrë kompetenca pushteti vendor.

Nuk mund të menaxhohet ndotja këtu nëse do të telekomandohet nga Ministria e Mjedisit. Duhet patjetër bashkia të ketë kompetenca, po kështu dhe prefektuara e gjithë të tjerat. Nëse nuk merr kompetenca pushteti vendor ndotja do të vazhdojë të jetë kështu dhe ndoshta më keq.

Dhe e treta marrja e mendimit të publikut, pra pjesëmarrja publike. Si mundet që të rregullohen gjërat në qoftë se viktimat vet populli që e përjeton këtë nuk japin mendimet e tyre që vendimarrësit të operojnë, të marrë vendime, të krijojë ligje, të vendosë sanksione dhe vetëm kështu do të hiqet kjo e keqe e madhe, kjo fatkeqësi që e ka pushtuar Elbasanin.

Musai: Unë mendoj se Elbasani po e vuan ndotjen e mjedisit që nga viti 1970. Ndonëse sot kemi dhe shumë rrethe të Shqipërisë të ndotura Elbasani e vuan prej kohësh dhe populli i Elbasanit nuk e meriton këtë lloj shpërblimi.

Të gjithë e dimë se në Elbasan filluan të shfaqen disa sëmundje profesionale. Vetë qytetarët janë ata që po thithin këtë ajër të ndotur dhe përderisa politika sot po zbaton politika të decentralizimit ku të gjitha problemet të zgjidhen atje ku lindin pranë qytetarëve, atëhere unë do të bashkohesha me mendimin e zotërisë që bashkia e Elbasanit, pushteti lokal të ketë më shumë kopetenca për të ndërhyrë për të gjithë ata operatorë industrialë që ndotin mjedisin.

Në këtë drejtim ne na duhet një bashkëveprim më i madh i qytetarëve me pushtetin lokal pasi në vend që të presin dhe të ankohen për ndotjen e mjedisit ata do të jenë më aktiv sepse janë ata që po thithin këtë ajër të ndotur, janë ata që paguajnë këtë kosto të ndotjes së mjedisit dhe në këtë mënyrë duke u bërë një presion më të madh qytetar mbi pushtetin lokal unë do të thosha se do të frenoheshin dhe këta operatorë dhe pushteti lokal do të jetë i ndërgjegjshëm që të vendosë sanksione dhe standarte për prodhimin e tyre.

Ekzistojnë disa standarte për prodhimin, por këto standarte duhet të hyjnë dhe në proçesin teknologjik.