Përveç flamurit, sa multikulturore e multietnike është shoqëria kosovare?

Ajo tha se koncepti i ashtuquajtur "multikulti", sipas të cilit njerëzit "do të jetonin krah për krah" të lumtur, nuk kishte funksionuar. Imigrantët, shtoi znj. Merkel, janë ata që duhet të bëjnë më shumë për t'u integruar në vend, duke filluar nga mësimi i gjermanishtes.

"Ideja e (ndërtimit të një shoqërie) multietnike dhe për të jetuar krah për krah...ka dështuar, ka dështuar krejtësisht," tha znj. Merkel në Potsdam.

Komentet e saj përkojnë me një debat intensiv rreth multikulturalizmit dhe emigracionit që ka përfshirë Gjermaninë

Por a është deklarata e kancelares gjermane tregues për atë që po e pret idenë e multikulturalizmit në Evropë rreth 40 vjet pasi adoptimit si politikë zyrtare në shumë vende të perëndimit?

Çfarë mund të thuhet për rastin e Kosovës, ku që nga viti 1999, Perëndimi po këmbëngul pikërisht për ndërtimin e një shoqërie multietnike e multikulturore?

Cilat janë gjasat për sukses të idesë së shtetit multietnik e multikulturor bazuar në modelin perëndimor 11 vjet më pas?

Këto janë çështjet për të cilat të ftuarit e BBC-së diskutojnë në programin Forum të BBC-së.

Ata janë: Prof. Artan Fuga, sociolog, anëtar i Akademisë së Shkencave të Shqipërisë, Kim Memeti, shkrimtar dhe publicist në Shkup, Naim Rashiti nga organizata joqeveritare ndërkombëtare, ICG në Prishtinë dhe Ambasadori i Kosovës në Mbretërinë e Bashkuar, Muhamet Hamiti.

Forumi drejtohet nga Albana Kasapi.

Dëgjoni programin

Ju mund të bëheni pjesë e Forumit duke na dërguar komentet tuaja përmes plotësimit të formularit në të djathtë.

Disa nga mendimet tuaja:

Multikultarizmi në konceptin tim është harmonizimi i vlerave që popujt, njerëzit në veçanti kanë. Ai popull, Shtet që ka ditur t'i përdorë për mirë kulturat e ndryshme, ai gjithmonë ka dalë i fituar. Koncepti - Europë e Bashkuar- nuk kuptohet pa harmonizimin e kulturave të vendeve që e përfshijnë. Të japësh më të mirën tënde dhe të marrësh më të mirën e tjetrit kjo për mua nënkupton vetëm civilizim. Është detyrë e organeve drejtuese të çdo shteti të integrojë emigrantin në jetën sociale dhe jo vetëm të shfrytëzosh krahun e tij të punës, dhe pastaj të thuash që integrimi ka dështuar, që multikultarizmi në Gjermany ka dështuar. Nuk e aprovoj këtë mendim. Bota ka shumë shembuj pozitivë të multikulturizmit.
Astrit Caku, Rocky River, SHBA

Çështjen e multikulturalizmit më tepër duhet ta shohim si diçka praktike sesa psikologjike, edhe pse pengesat më tepër vijnë nga ky rrafshi i dytë. S'do mend se dallime ka kudo, pasi as natyra nuk na ka krijuar të njëjtë. Mirëpo, në këtë kohë të komunikimit dhe zhvillimit marramendës të njerëzve dhe gjerave, ne edhe duhet të jemi poaq konform këtij trendi. Egoja dhe identiteti janë diçka natyrale dhe askush nuk i vë në pikëpyetje, por ne duhet të sillemi sipas rregullave dhe rrethanave të vendit ku punojmë ose jetojmë. Nuk është praktike dhe as normale, që pas 5 vjetësh të jetesës në një vend, të mos mësojmë gjuhën, ose të mos respektojmë rregullat dhe ligjet përkatëse. Mendoj se për këtë faj kanë edhe emigrantët, por edhe shtetet ku ata jetojnë. Emigrantët, sepse nuk integrohen si dhe sa duhet, duke bartur shpesh me vete mënyrën e jetesës nga kanë ardhur. Dhe shtetet, sepse edhe në rastet kur të huajt janë integruar mirë, prapë trajtohen dhe shihen si të huaj.
Tefik Salihu, Viti, Kosovë

"Nëse znj. Merkel mendon se ideja e ndërtimit të shoqërisë multietnike në Gjermani ka dështuar, unë them se jo... Popujt admirojnë njëri-tjetrin, psh shqiptarët i admirojnë gjermanët në kulturë, ndërkohë që serbët admirojnë sllavët dhe rusët... Por ka dhe probleme që barten nga e kaluara e shtetve dhe kjo përbën rrezik."
Meleq Zerani nga Tirana

"Në rastin e Kosovës, ndërkombëtarët duket që nuk kanë mësuar asgjë, jo vetëm nga mentaliteti ballkanas, por edhe nga historia. Aq më shumë që multikulturalizmi pritet nga shqiptarët. Shkurt, rikonceptoni balancat në Ballkan, se do jemi këtu prap me teori pas 20 vjetësh e qetësi s'do ketë. Më shkoqur, jepuni shqiptarëve çfarë ju takon, shtetin etnik. Shikoni Kroacinë e Serbine, vetëm pasi "pastruan" territorin nga njëri-tjetri, kanë filluar ristabilizimin e marrëdhënieve normale. E di që është e hidhur dhe pak brutale kështu si e them, por më mirë me pak dhimbje, sesa dhimbje pa fund".
Gentian Sala nga Tirana

"Mendoj se multikulturalizmi i krijuar nga liberalët britanike ishte i dështuar që kur u projektua si ide. Është tepër utopike të besosh se kultura të niveleve të ndryshme mund të bashkëjetojnë në një shoqëri moderne. Nuk është racizëm, por pragmatizëm. Duhet integrim i plotë në shoqërine që jeton, në të kundërt krijohen barriera artificiale që është tepër e vështirë të thyhen. Integrimi fillon nga gjuha që është me themelorja dhe integrimi në shoqërinë në të cilin emigrantët pretendojnë që të bëhen pjesë".
Admir Bilca, Suedi

"Projekti i Evropës së Bashkuar nënkupton edhe multikulturalizmin. Nëse dështon multietniciteti, atëherë do të dështojë Evropa e bashkuar... Atëherë shtrohet pyetja me çfarë të drejte eksperimentohet në Kosovë me shoqërinë plurale nëse kjo në shtetin më të fuqishëm të Evropës konsiderohet si projekt i dështuar? Unë personalisht besoj se Evropa patjetër duhet të jetë multikulturore, përndryshe nuk do të ezistojë"
Tefik Ramadani-Qarri, Mannheim, Gjermani

"Shumëkulturalizmi mund të jetë i suksesshëm deri diku, në shoqëritë e formuara nga emigrantët, siç janë SHBA, Kanadaja etj. Megjithatë, edhe në këto vende ka pasur probleme. Në Evropë mbizotëron modeli i shtetit kombëtar të shumicës me garanci kushtetuese për pakicat etnike, hiistorike dhe komunitetet e emigrantëve. Shumëkulturalizmi në Evropë ka qenë gjithmonë në tentativë dhe asnjëherë nuk e ka vënë në dyshim epërsine e kombit shtetformues dhe të kulturës së tij. Kosova duhet të ndjekë shembullin evropian dhe të ndërtojë shtetin kombëtar bazuar në identitetin shqiptar të shumicës. Rruga e deritanishme, e imponuar nga faktori ndërkombëtar, e cila e kushtëzoi pavarësinë me shumëkulturalizmin, nuk po jep rezultat."
Enis Sulstarova

"Multikultura në një shoqëri me popullsi heterogjene në etni, kulturë, besim fetar etj, edukohet si nga shteti, edhe nga shoqëria. Kosova trashëgon në këtë drejtim një shembull që i ka dhënë shanse edhe etnive joshqiptare, që të manifestojnë vullnetet, traditat, kulturën dhe gjithçka të tyren. Por Kosova sot është e pafuqishme për të investuar në manifestime të pandërprera të multikulturës, ndërkohë që pakica serbe bën krejt të kundërtën... Kosova brenda familjes së saj po jep shembull shumë të mirë dhe (po tregon) vullnet të fortë, por qarqet nga jashtë, tentojnë ta dëmtojnë paqen në shtetin e Kosovës. Ata që duhet të bëjnë më shumë, madje më shumë edhe se vetë serbët, janë ndërkombëtarët. Këta të fundit nuk po luajnë rolin për të cilin janë vendosur në Kosovë".
Xhevahir Gradica, Durrës

"Unë mendoj se multikulturalizmi si fenomen natyral i zhvillimit të njerëzimit nuk ka dështuar, për sa kohë që njerëzit janë të lirë të udhëtojnë nëpër botë e të përzihen në jetën e tyre me kultura të ndryshme. Multikulturalizmi i Amerikës funksionon shumë mirë mendoj sepse nuk mundohet t'ju imponohet qytetarëve dhe kulturat e ndryshme gjejnë ekuilibrin e tyre natyrshëm. Në Gjermani, ku ndjenja e kombit gjerman është shumë e fortë ashtu si në shtetet-kombe të tjera europiane, multikulturalizmi i tipit amerikan ndoshta nuk realizohet, por kjo s'do të thotë që ka dështuar si koncept. Kërkesa e Merkel që emigrantët të mësojnë gjermanisht është mese normale, por kur Merkel thotë se ne ndjehemi të lidhur me traditat tona kristiane, këtu ajo po ia mbyll dyert multikulturalizmit dhe për më tepër, e bën këtë për qëllime politike... I gjykoj komentet e Merkel si shumë të dëmshme. "
Armir Taraj, Nju Jork

"Mendoj se ka një diference mes shoqërisë multietnike dhe asaj shumëkulturore. Në parim keto dy togfjalësha duken të njëjtë, por mes tyre ka një diference te madhe. Në vende si Bosnja, Maqedonia apo Kosova, multietnizmi barazohet me faktin e bashkëjeteses se disa kombeve të cilët jetojnë përkrah njëri- -tjetrit prej kohësh... Thëniet e kancelares Merkel kanë të bëjnë as më shumë, as më pak, por me komunitetet e emigrantëve në Gjermani apo në Europë. Këtu debati ndryshon tërësisht, sepse që të flasësh duhet të njohësh aktualitetin, specifikat, marrëdhëniet dhe shkallën e integrimit të këtyre komuniteteve kulturore në secilin vend".
Genti Metaj, Bruksel

"Multikulturalizmi për të cilin shprehet Zj. Merkel është një gjë shumë e ndryshme përkundrejt realitetit kosovar. Znj. Merkel flet për një integrim të të huajve emigrantë në Gjermani. Në Kosovë, çështja është ndryshe: Bëhet fjalë për të bërë të jetojnë në paqe dy popuj të cilët deri dje ishin në luftë e që kanë shumë kohë që jetojnë se bashku, me të mirat e të këqijat që ka kjo bashkëjetesë. Përsa i përket multikulturalizmit, mendoj se ai nuk duhet të trajtohet si asimilim kulturor... Mendimi im është se znj.Merkel e ka fjalën dhe për atë dallim fetar që vihet re (mes gjermanëve dhe emigrantëve), i cili është, për mendimin tim, kyçi i këtij multikulturalizmi. Por sheshim i këtij dallimi nuk është i lehtë..."
Idlir Dule, Bolonjë, Itali