Botuar: E mërkurë, 15 tetor 2008 - 13:38 CET

A po i vjen fundi kapitalizmit që njohim?

Disa muaj më parë do kishte qënë e paimagjinueshme që Amerika që gjysëm-shtetëzonte bankat.

Politika e administratës së Bushit ka qënë tërësisht në krahun tjetër të kësaj ideje.

Qeveria amerikane njoftoi një plan prej 250 miliard dollarësh për të blerë aksione në një seri bankash të mëdha me qëllim që të rivendosin besimin brenda sektorit financiar.

Presidenti George W Bush tha se ky vendim do të ndihmonte për të rikthyer stabilitetin në sektorin bankar amerikan dhe relativisht të ndihmonte të ruante tregjet e lira.

Ky vendim erdhi pas vendimeve të ngjashme të ndërmarra në vende të tjera evropiane që fillimisht u adaptua në Britaninë e Madhe nga kryeministri Gordon Brown.

A është ky fundi i kapitalizmit që ne njohim? A po shkon bota drejt një lloji tjetër sistemi? A duhet që kapitalizmi të adaptohet apo duhet që ky sistem të ndryshojë tërësisht.

Kjo do të jetë tema e Forumit të ardhshëm të BBC-së ku do të dëgjojmë mendimin e ekspertëve.

Ky program nuk është i plotë pa mendimin tuaj që na ndiqni përmes internetit, por edhe audiencave tona radiofonike në rajon.

Na shkruani duke dhënë mendimin tuaj përmes formës në krah të djathtë të ekranit.

Forumin në audio do të keni mundësi ta dëgjoni duke filluar nga java e ardhshme prej datës 21 tetor.

Disa prej komenteve tuaja:

Sipas mendimit tim duhet të shikohet i tërë sistemi i kapitalizmit në mënyrë që të shpëtohet kjo formë e sistemit financiar botëror, përpara se shtetet si Kina, Rusia, Irani dhe Venezuela të dalin hapur t'i shpjegojnë botës se ky lloj kapitalizmi nuk funksionon.
Artan Sinani, Prishtinë

Diçka nga përvoja e sistemit Suedez mund të aplikohet edhe në SHBA dhe e gjetiu. Sigurisht që të paktën ky sistem duhet të humanizohet më shumë, duhet të bëhet më bashkëkohor, duhet reformuar dhe renovuar. Tregu i lirë dhe tregtia e lirë po. Globalizimi sa më i drejtë, i barabartë për të gjithë, por për të duhet të kontribuojnë të gjithë shtetet e popujt, sipas fuqisë së tyre ekonomike etj.
Kapitali e paraja duhet të kenë vlera të rëndësishme, por ato të mos jenë masa, barometër, për suksesin e njerëzve. Punëdhënësit të jenë sa më humanë, të zhdukin makuterinë e egoizmin, narcisizmin, por të kenë përfitime të arsyeshme, të ekuilibruara, as më shumë as më pak, as tepër shumë as tepër pak.
Nita Duraku, Nju Jork, SHBA

Kapitalizmi nuk është në krizë, këto masa që po merren e forcojnë shoqërinë kapitaliste dhe dëshmon se edhe kapitalizimi është i mbarë shoqërisë e jo vetëm i të pasurve, sepse pasurija e të pasurve i ka kaluar mundësitë e kontrollit të kapitalit dhe është në duar të mbarë masës për këtë edhe shteti e sheh si nevojë intervenimin për shpëtimin e shoqërisë, e jo shpëtimin e kapitalistëve, të cilët falimentuan.
Ali Hoxha, Karben, Gjermani

Personalisht mendoj që kapitalizmit i ka ardhur fundi prej kohësh, minimumi që prej 10 vjetësh. Ky tip sistemi ekonomik bazohet që në bazat e veta në një paradoks që është rritja pa kufi, pa marrë parasysh se planeti ka kufi e po ashtu edhe durimi i të varfërve. Vetëm kur recesioni të jetë i stërmadh atëherë shtetet e politikanët do të jenë të detyruar nga populli që t'ia marrin pushtetin bankjerëve nëpërmjet shtetëzimit.
Stefan Misagli, Grac, Austri

Ndoshta do të ishte me vend që të adaptoheshin rregulla të reja që në të gjitha rastet do të përjashtonin me ligj sentencën e vjetër romake, sinonim të kapitalizmit "homo hominis lupus es", sepse siç po e vërtetojnë ngjarjet e fundit, që po trondisin themelet e sistemit "triumfator" kapitalist, po krijohen premisat që kjo "ndërtesë gjigande" të rrëzohet sikur të ishte prej rëre dhe pastaj "të shpëtoje kush të mund."
Kam mendimin se ligjet e ekonomisë nuk mund të neglizhohen nga rendja mbas fitimit maksimal që individi e ka në natyrën e tij. Shpresoj që njeriu të nxjerrë mësim nga neglizhenca e qeverive, apo individëve të dalë nga specia e tij, para se ai të bëhet pre e instikteve të lindura apo të kultivuara nga sistemi aq i dëshiruar kapitalist.
Fuat Shahu, Tiranë

Unë nuk mund të them se kapitalizmit që njohim po i vjen fundi, por është një rjedhim logjik i kapitalizmit social. Nuk mund të ketë njeherësh edhe ekonomi tregu të lirë dhe kapitalizëm social, pasi janë me interesa të kundërta. A mund të thoni hapur se në emër të kujt shteti po merr nën kontroll bankat që janë në prag të falimentit? Në emër të tregut të lirë? Në asnjë mënyrë jo. Politikat sociale të shteteve kapitaliste në emër të kapitalizmit social, pra në emër të votës kanë ndërhyrë aq shumë sa po deformojnë tërësisht sistemin e ekonomisë së lirë. Nëse politika e tregut të lirë anglo-sakson kërkon të reformojë ekonominë në drejtim të shtimit të kontrollit të shtetit, atëherë mund të themi se ekonomia perëndimore po aplikon rregullat e lojës së lindjes së largme. Për mua dalja nga gjendja aktuale nuk bëhet me marrjen e kontrollit të ekonomisë nga ana e shtetit por forcimi i rregullave të lojës duke synuar hapjen e dyerve për të aftit e vështirësimin në maksimum të pasurimit me suport në monopole.
Ajet Delaj, Nju Jork, SHBA

Po qe se themi që kapitalizmit i ka ardhur fundi, atëherë lind natyrshëm pyetja: Kush sistem do ta zëvendesojë, ai rus, kinez, venezuelian apo kubanez? Për mendimin tim, ai duhet reformuar që t'i përshtatet më mirë kushteve të reja aktuale.
Eduart, Toronto, Kanada

Kapitalizmi është sistem shumë i mirë, sepse rrit kualitetin e shërbimeve për mbarë njerëzimin dhe e çon shkencën përpara pa e bërë atë qëllim në vetevete. Faktet e fundit sidomos në SHBA nuk janë asgjë tjetër veçse një anarki dhe kjo erdhi si rrjedhim i përdorimit të ligjeve të shekullit të kaluar. Në qoftë se qeveria amerikane do të kishte bërë punën që i takon një qeverie, atëherë asgjë s'do kishte ndodhur. Imagjinoni nëse kapitali përqëndrohet i tëri në dorë të shtetit, se si do katandisej bota! Kur shteti 'nuk ka kohë' as të modifikojë dy ligje!
Arben Dibra, Toronto, Kanada