18mh linn / Rob Donn MacAoidh

Bàrdachd - Marbhrann do Iain Mac Eachainn

Dàn 2

Ged a bha dàimh phearsanta eadar am bàrd agus Iain MacEachainn, tha am marbhrann seo barrachd mun dòigh-beatha a tha Mac Eachainn a' riochdachadh – 's e fear-tac a bha ann a ghabh cùram mòr dhan t-sluagh aige – agus mar a tha sin a' dol à cleachdadh. Tha an dàn na sgàthan air gluasad sòisealta a bha a' tachairt aig an àm seo a bha a' tionndadh cheann-cinnidh nan luchd-gnothaich cruaidh agus a thàinig gu ceann anns na Fuadaichean. Tha Rob Donn a dh'aon ghnothaich a' cur MhicEachainn fa chomhair òigridh an latha mar mhodail air mar a bu chòir dhaibh iad fhèin a ghiùlain nuair a thig iadsan gu bhith nan uachdarain.


Tha am bàrd a' cur seo tarsainn, mar as àbhaist, gu breithneachail agus geur, ag ràdh mu na h-uachdarain ùra seo gu bheil iad "laghail gu litireil" agus "a' pàigheadh gu maltach na bhios ac' air a chèile" ach gu bheil "an sporan 's an sùilean cheart cho dùint' air an fheumnach". Mu MhacEachainn air an làimh eile tha e ràdh, "B' fheàrr leat punnd às do chuid bhuat na unnsa cudrom air d' inntinn".


San rann mu dheireadh tha Rob Donn a' toirt a bheachd air bàird eile agus air ceàird an sgrìobhaiche, rud nach fhaighear tric an litreachas Gàidhlig ron 20mh linn.


Marbhrann do Iain Mac Eachainn

  • Dearbh, cha b' ionann do bheatha
  • 'S do fhir tha fathast an caomhnadh
  • Thionail airgead is fearann
  • 'S bidh buidheann eile gan sgaoileadh,
  • Bhitheas fèin air an gearradh
  • Gun ghuth an caraid gan caoineadh,
  • Air nach ruig dad de mholadh
  • Ach "Seall sibh fearann a shaor iad!"
  • Ach nam b' urrainn mi, dhùraichdinn
  • Do chliù-s' chur an òrdugh
  • Ann an litrichibh soilleir
  • Air chor 's gum beir na daoin' òg air,
  • Oir tha t' iomradh-s' cho feumail
  • Don neach a thèid ann ad ròidibh
  • 'S a bha do chuid, fhad 's bu mhaireann,
  • Don neach bu ghlainne an stòras.
  • ***
  • Fhir nach d' ith mìr le taitneas
  • Nam b' eòl duit acrach san t-saoghal;
  • Fhir a chitheadh am feumnach
  • Gun an èigh aig' a chluinntinn;
  • B' fheàrr leat punnd de do chuid uait
  • Na unnsa cudthruim air d' inntinn;
  • Thilg thu t' aran air uisgeach'
  • 'S gheibh do shliochd iomadh-fillt' e.
  • ***
  • ***
  • 'S tric le marbhrannan moltach
  • A bhios cleachdach sna dùthchaibh s'
  • Gum bi coimeasgadh masgaill
  • Tighinn a steach annt' na dhriùchdan;
  • Ach ged bhithinn-s' air mo mhionnan
  • Don Tì tha cumail nan dùl rium,
  • Cha do luaidh mi mun duine s'
  • Ach buaidh a chunnaic mo shùil air.

Marbhrann do Iain Mac Eachainn

Tagh na facail a th' air an comharrachadh ann an dearg airson mìneachadh fhaighinn.


Teacsa

Tha am bàrd ag innse mu na ministearan a bh' aca

Bha toiseach-tòiseachaidh nan dùsgaidhean soisgeulach no spioradail a thàinig gu buil a-rithist anns an 19mh, meadhan an 19mh linn le cuir air chois na h-eaglais shaor, bha sin a' tòiseachdainnn ann an àitichean àraidh mar Siorrachd Pheairt agus Cataibh, far a' robh Rob Donn, ri linn Rob Duinn.

Agus bha daoine tòiseachdainnn a' coimhead air dol a-mach na ministearan a bh' aca, mar eisimpleir, 's a' toirt am beachd orra, agus gu h-àraidh bha iad a' faireachdainn gu robh cuid aca glè thric 's e mic uaislean no mic fear-tac no leithid sin a bh' annta, agus bha iad a' coimhead air a' mhinistrealachd dìreach mar dòigh air stìpein, air tuarasdal fhaighinn, no air talamh a bhith aca 's a' leithid sin, 's cha robh cus ùidh ac' ann an gnothaichean spioradail. Ministearan maide, mar a chanadh daoine a-rithist, agus bha daoine tòiseachdainnn a' beachdachadh air a' sin 's tha mi cinnteach gum biodh Rob Donn is na còmhraidhean a bhiodh eadar e-fhèin agus feadhainn dhe na ministearan soisgeulach a bh' ann, mar an t-Urramach Murchadh Dòmhnallach, gum biodh iad a' beachdachadh air a' sin, air daoine a bha timcheall orra. Agus 's ann mu dheidhinn sin a tha an t-òran, an dàn a tha seo Òran na Clèire.

Tha e bruidhinn air, gun dèanadh na ministearan a bh' aca tòrr - dhèanadh iad factaran math, dhèanadh iad stiùbhardan math, dhèanadh iad siud 's dhèanadh iad seo 's dhèanadh iad iasgairean 's a h-uile càil eile, tuathanaich, ach, "mach o 'n chèard air 'n do mhionnaich iad, tha na h-uile nì ceart ac'," tha e ràdh. Agus sin an aon rud a tha dhìth orra. 'S tha e bruidhinn a-rithist air nach eil air a' toirt seachad eisimpleir mhath. Bha esan ag iarraidh gum biodh iad coibhneil 's fialaidh ri daoine 's mar sin, 's cha robh, agus bha e ràdh "mur eil eisimpleir agaibh, chan eil ur teagasg ri chunntadh, Ach mar neach a' toirt comhairl', is coma gabhail na diùltadh." 'S tha e crìochnachadh an rann sin ag ràdh, "Cò a dh' itheadh gu sunndach, am biadh a dhiùltadh an còcair'? 'S tha e leantainn air a' sin nach robh an teagaisg aca nach robh iad air, nach robh an teagaisg aca coileanta gu robh iad uaireannan a' searmonachadh gur e gràs a bha cunntadh 's uaireannan eile gur e obraichean a bha cunntais, 's uaireannan eadar an dà rud, agus bha e bruidhinn orra gu math tàireil "o nach eun e 's nach luchag, ni e trusdair do dh' ialtag," siud caran eadar an dà rud. Mar sin bha e beachdachadh air an dol a-mach a bh' aca, bha e beachdachadh air an teagaisg a bh' aca, agus bha e toirt breith air na rudan sin.

Dàin Eile

Leugh dàin eile a sgrìobh Rob Donn MacAoidh

Air adhart gu

Beachdan

Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.

Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.