18mh linn / Iain Ruadh Stiùbhart

Bàrdachd - Latha Chùil Lodair

Rinneadh Latha Chuil-Lodair goirid às dèidh a' bhlàir, san robh am bàrd na àrd-oifigear, agus tha sin a' toirt neart àraidh dhan dàn mar shealladh o thaobh a-staigh na cùise.


Tha am bàrd a' toirt a bheachd air cor nan saighdearan Seumasach - cuid marbh, cuid an grèim agus cuid, mar e fhèin, am falach - agus cuideachd air an adhbhar airson an robh iad a' sabaid. Tha tàmailt air gun do chaill iad agus tha e a' toirt adhbharan, no leisgeulan, airson seo.


Tha Iain Ruadh a' sealltainn mòran de sgil a thaobh cànain agus rannaigheachd agus tha e a' dèanamh feum mhath de ìomhaighean anns an dàn seo.


Lean na comharran airson a' bhàrdachd a mhìneachadh. Nuair a nì thu sin, theirig air ais agus leugh a' bhàrdachd air fad a-rithist.


Latha Chùil Lodair

  • O, gur mòr mo chùis mhulaid,
  • 'S mi ri caoineadh na guin atà 'm thìr;
  • A Rìgh, bi làidir, 's tu 's urrainn
  • Ar nàimhdean a chumail fo chìs!
  • Oirnne 's làidir Diùc Uilleam,
  • An rag-mhèirleach, tha guin aige dhuinn;
  • B' e siud salchar nan sgeallag
  • Tighinn an uachdar air chruithneachd an fhuinn.
  • Mo chreach, Teàrlach Ruadh bòidheach
  • Bhith fo bhinn aig Rìgh Deòrsa nam biast –
  • B' e siud dìteadh na còrach,
  • An Fhìrinn 's a beòil foidhpe sìos;
  • Ach, a Rìgh, mas e 's deòin leat,
  • Cuir an rìoghachd air seòl a chaidh dhinn,
  • Cuir Rìgh dligheach na còrach
  • Ri linn na tha beò os ar cinn.
  • Mo chreach, armailt nam breacan
  • Bhith air sgaoileadh 's air sgapadh 's gach àit'
  • Aig fìor bhalgairean Shasainn,
  • Nach do ghnàthaich bonn ceartais nan dàil;
  • Ged a bhuannaich iad batal,
  • Cha b' ann dan cruadal no 'n tapadh a bha
  • Ach gaoth an iar agus frasan
  • Thighinn a nìos oirnn bhàrr machair nan Gall.
  • Is truagh nach robh sinn an Sasann,
  • Gun bhith cho teann air ar dachaigh 's a bha,
  • 'S cha do sgaoil sinn cho aithghearr –
  • Bhiodh ar dìcheall ri seasamh na b' fheàrr;
  • Ach 's droch dhraoidheachd is dreachdan
  • Rinneadh dhuinne mun deachas nan dàil:
  • Air na frìthean eòlach do sgap sinn,
  • 'S bu mhì-chòmhdhail gun d' fhairtlich iad oirnn.
  • Mo chreach mhòr! Na cuirp ghlè-gheal
  • Tha nan laigh' air na slèibhtean ud thall,
  • Gun chiste, gun lèintean,
  • Gun adhlacadh fhèin anns na tuill;
  • Chuid tha beò dhiubh 'n dèidh sgaoileadh
  • 'S iad gam fògair le gaothan thar tuinn –
  • Fhuair na Chuigs an toil fèin dinn,
  • 'S cha chan iad ach 'reubaltaich' rinn.
  • Fhuair na Goill sinn fon casan –
  • 'S mòr an nàire 's am masladh siud leinn,
  • An dèidh ar dùthaich 's ar n-àite
  • A spùilleadh 's gun bhlàths againn ann;
  • Caisteal Dhùinidh 'n dèidh a losgadh,
  • 'S e na làraich lom, thostach gun mhiadh;
  • Gum b' e 'n caochladh goirt e
  • Gun do chaill sinn gach sochair a b' fhiach.
  • Cha do shaoil leam, lem shùilean,
  • Gum faicinn gach cùis mar a tha,
  • Mar spùtadh nam Faoilleach
  • 'N am na luibhean a sgaoileadh air blàr;
  • Thug a' chuibhle car tionndaidh
  • 'S tha iomadh fear gu h-aimcheart an càs –
  • A Rìgh, seall le do choibhneas
  • Air na fir th' aig na nàimhdean an sàs!
  • Is mòr eucoir 'n luchd-òrduigh
  • An fhuil ud a dhòrtadh le foill;
  • Mo sheachd mallachd air Mhorair Deòrsa –
  • Fhuair e 'n là ud air ordugh dha fèin;
  • Bha 'n dà chuid air a mheòirean:
  • Mar an gìogan gun tròcair le foill,
  • Mheall e sinne le chomhradh,
  • 'S gun robh ar barail ro mhòr air ra linn.
  • Ach fhad 's as beò sinn rar latha,
  • Bidh sinn caoidh na ceathairn' chaidh dhinn,
  • Na fir threubhach bha sgairteil,
  • Dhèanadh teugmhail le claidheamh 's le sgiath;
  • Mur biodh siantan nar n-aghaidh,
  • Bha sinn sìos air ar n-adhart gu dian,
  • 'S bhiodh luchd-Beurla nan laighe
  • Tòn air cheann – b' e siud m' aighear 's mo mhiann.
  • Och nan och, 's mì fo sprochd
  • 'S mì an dràsta ri h-osnaich leam fhìn,
  • Ag amharc feachd an dubh-Rosaich
  • 'G itheadh feur agus cruithneachd an fhuinn;
  • Rothaich iargalt' is Cataich
  • Tighinn a nall oirnn le luchd chasag is lann,
  • Iad mar mhial-choin air acras
  • Siubhal chrìochan, chàrn, chlach agus bheann.
  • Mo chreach, tìr air an tàinig,
  • Rinn sibh nis clàr rèidh dhith cho lom,
  • Gun choirce gun ghnàiseach,
  • Gun sìol taght' ann am fàsach no 'm fonn;
  • Prìs na circ' air an spàrdan,
  • Gu ruige na spàinean thoirt uainn,
  • Ach sgrios na craoibhe fa blàth dhuibh,
  • Air a crìonadh fa bàrr gus a bonn.
  • Tha ar cinn fon a' choille,
  • 'S èiginn beanntan is gleanntan thoirt oirnn,
  • Sinn gun sùgradh, gun mhacnas,
  • Gun èibhneas, gun aiteas, gun cheòl;
  • Air bheag bìdh no teine
  • Air na stùcan air 'n laigheadh an ceò,
  • Sinn mar Chomhachaig eile
  • Ag èisteachd ri deireas gach lò.

Latha Chùil Lodair

Tagh earrann gus fiosrachadh fhaighinn mun bhàrdachd


Teacsa

Dealbh air buaidh blàr Chùil Lodair air na daoine a ghabh phàirt

O, uill, mu dheidhinn latha Chùil Lodair fhèin agus gu h-àraidh mun a' bhuaidh a bh' aig a bhlàir air na daoine a ghabh phàirt ann agus air a Ghaidhealtachd san fharsaingeachd. A tòiseachadh le bhith cuimhne air staid na dùthcha as dèidh a' bhlàir agus ag iarraidh air Dia cobhair a' toirt dhaibh. Tha e a' tòiseachadh mar a tha air seinn -

"O, gur mòr mo chùis mhulaid, 'S mi ri caoineadh na guin atà 'm thìr; A Rìgh, bi làidir, 's tu 's urrainn Ar nàimhdean a chumail fo chìs! Oirnne 's làidir Diùc Uilleam, An rag-mhèirleach, tha guin aige dhuinn; B' e siud salchar nan sgeallag Tighinn an uachdar air chruithneachd an fhuinn."

'S mar sin aig toiseach, tha sibh a' cluinntinn cho tùrsach 's a tha e. Tha e a' ghabh an dà rud a dh'shìolachadh fo chèile tha mi a' creidsinn na faclan agus am fonn. Cha tuigear an t-òran ceart gus an cluinnear am fonn, tha mi a' creidsinn, a tha a' dol leis. Agus tha sibh a' cluinntinn cho tùrsach 's a tha e a' faireachdainnean as dèidh a' bhlàir.

Agus, an uair sin, tha e a' bruidhinn beagan mun a' bhlàir fhèin. Tha e ag ràdh seo anns an òran seo, agus tha e ag ràdh san òran eile cuideachd nach ann a' ghaisge a bhuannaich na saighdearan dearga. Ach air tàilleabh 's gun no na Gàidheil air an dealg le frasan-flinne le sneachd far an sìtig leis a' ghaoith 's aic dhan na sùilean aca, cha b' urrainn dhaibh amais ceart air na daoine, cha b' urrainn dhaibh a' faicinn ceart.

Gu dearbha, bha fear às an Aghaidh Mhòr a bh' aig Latha Chùil Lodair agus rinn esan cunntas mun a bhlàir agus bha esan a' dol sìos, mar a chanadh iad aig charge 's bha e a' cuir iongnadh air nach robh e a' faicinn dad ach ceò. Ach mu dheireadh thall nach fhac' e ach sreath de bhòid dhaoine ach cha robh e gan faicinn gus am mionaid mu dheireadh, bha uiread de cheò ann agus flinne na sneachd agus a' ghaoith, a' sèideadh cheò agus a' flin a-staigh de na h-aodannan aca agus 's ann mar sin tha Iain Ruadh a-mach air seo. Agus gur e sin as coireach gun do bhuannaich na saighdearan dearga, is cha b' e an gaisge. Nam b'e an claidheamh a bh' ann gu robh na Gaidheil air a chùis a' dheànamh orra agus tha e a' toirt dealbh drùidh dar chuimhne air raon Chùil Lodair as dèidh a' bhlàir. Tha e ag ràdh -

"Mo chreach mhòr! Na cuirp ghlè-gheal Tha nan laigh' air na slèibhtean ud thall, Gun chiste, gun lèintean, Gun adhlacadh fhèin anns na tuill; Chuid tha beò dhiubh 'n dèidh sgaoileadh 'S iad gam fògair le gaothan thar tuinn – Fhuair na Chuigs an toil fèin dinn, 'S cha chan iad ach 'reubaltaich' rinn."

'S mar sin tha dealbh gu math soilleir air cò ris a bha raon a' bhlàir as dèidh a' bhlàir, mar gum biodh.

Dàin Eile

Leugh dàin eile a sgrìobh Iain Ruadh Stiùbhart

Air adhart gu

Beachdan

BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.

Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.