19mh linn / Iain MacIlleathain

Bàrdachd - Òran do dh'Ameireaga

Tha argamaid leantainneach a' ruith tron dàn seo a tha am bàrd a' cur tarsainn ann an dòigh shoilleir, làidir ach tha fhaireachdainnean pearsanta fhèin a' tighinn troimhe cuideachd, rud a tha a' neartachadh na bàrdachd gu mòr.


Às dèidh innse mu staid inntinn fhèin (airson notaichean air an seo cliog air Pearsanta), tha MacIlleathain ag innse mun chruadal a choinnich ris fhèin agus an luchd-imrich eile (cliog air Cruadal airson seo). 'S e an teachdaireachd aige – agus prìomh adhbhar an dàin - gun deach am mealladh agus gum bu chòir do Ghàidheil aig an taigh a bhith air am faiceall air sgàth sin (cliog air Mealladh).


Lean na comharran airson a' bhàrdachd a mhìneachadh. Nuair a nì thu sin, theirig air ais agus leugh a' bhàrdachd air fad a-rithist.


Òran do dh'Ameireaga

  • Gu bheil mi am ònrachd sa choille ghruamaich,
  • Mo smuaintean luaineach, cha tog mi fonn:
  • Fhuair mi an t-àit' seo an aghaidh nàdair,
  • Gun thrèig gach tàlant a bha nam cheann;
  • Cha dèan mi òran a chur air dòigh ann,
  • An uair nì mi tòiseachadh bidh mi trom;
  • Chaill mi a' Ghàidhlig seach mar a b' à'ist dhomh
  • An uair a bha mi san dùthaich thall.
  • Chan fhaigh mi m' inntinn leam ann an òrdugh,
  • Ged bha mi eòlach air dèanamh rann;
  • Is e mheudaich bròn dhomh 's a lùghdaich sòlas
  • Gun duine còmhla rium a nì rium cainnt;
  • Gach là is oidhche is gach car a nì mi,
  • Gum bi mi cuimhneachadh anns gach àm
  • An tìr a dh'fhàg mi tha an taic an t-sàile,
  • Ged tha mi 'n-drast' ann am bràighe ghleann.
  • Chan iongnadh dhòmhsa ged tha mi brònach,
  • Is ann tha mo chòmhnaidh air cùl nam beann,
  • Am meadhan fàsaich air Abhainn Bhàrnaidh,
  • Gun dad as fheàrr na buntàta lom;
  • Mun dèan mi àiteach 's mun tog mi bàrr ann
  • Is a' choille ghàbhaidh chur às a bonn,
  • Le neart mo ghàirdein gum bi mi sàraichte,
  • Is treis' air fàilinn mum fàs a' chlann.
  • Is i seo an dùthaich sa bheil an cruadal
  • Gun fhios don t-sluagh a tha tighinn a-nall;
  • Gur h-olc a fhuaras oirnn luchd a' bhuairidh
  • A rinn le an tuaraisgeul ar toirt ann!
  • Ma nì iad buannachd, cha mhair i buan dhaibh;
  • Cha dèan i suas iad, 's chan iongnadh leam,
  • Is gach mallachd truaghain a bhios gan ruagadh
  • Bhon chaidh am fuadach a chur fon ceann.
  • Bidh gealladh làidir ga thoirt an tràth sin,
  • Bidh cliù an àite ga chur am meud;
  • Bidh iad ag ràidhtinn gu bheil bhur càirdean
  • Gu sona sàidhbhir gun dad a dh'èis;
  • Gach naidheachd mheallta ga toirt gur n-ionnsaigh-se
  • Feuch an sanntaich sibh dol nan dèidh –
  • Ma thig sibh sàbhailt', nuair chì sibh àdsan,
  • Chan fheàrr na stàtachan na sibh fèin.
  • An uair thèid na dròbhairean sin gur n-iarraidh,
  • Is ann leis na breugan a nì iad feum,
  • Gun fhacal fìrinne bhith ga innse,
  • Is an cridh' a' dìteadh na their am beul;
  • Ri cur am fiachaibh gu bheil san tìr seo
  • Gach nì as prìseile tha fon ghrèin –
  • An uair thig sibh innte, gur beag a chì sibh
  • Ach coille dhìreach toirt dhibh an speur.
  • An uair thig an geamhradh is àm na Dùbhlachd,
  • Bidh sneachd a' dlùthadh ri cùl nan geug,
  • Is gu domhainn dùmhail dol thar na glùine,
  • Is ge math an triùbhsair, cha dèan i feum
  • Gun stocainn dhùbailt sa mhocais chlùdaich
  • Bhios air a dùnadh gu dlùth le èill:
  • B' e am fasan ùr dhuinn a cosg le fionntach
  • Mar chaidh a rùsgadh den bhrùid an-dè.
  • An uair thig an samhradh 's am mìosa Cèitein,
  • Bidh teas na grèine gam fhàgail fann;
  • Gun cuir i spèirid sa h-uile creutair
  • A bhios fo èislean air feadh nan toll;
  • Na mathain bhèisteil, gun dèan iad èirigh
  • Dhol feadh an treud, is gur mòr an call;
  • Is a' chuileag ìneach gu socach puinnseanta
  • Gam lot gu lìonmhor le rinn a lainn.
  • Ge mòr an seanchas a bh' aca an Albainn,
  • Tha a' chùis a' dearbhadh nach robh e fìor:
  • Na dolair ghorma, chan fhaic mi falbh iad,
  • Ged bha iad ainmeil a bhith san tìr;
  • Ma nìtear bargain, chan fhaighear airgead,
  • Ged 's èiginn ainmeachadh anns a' phrìs;
  • Ma gheibhear cunnradh air feadh nam bùthan,
  • Gam pàighear null e le flùr no ìm.
  • Chan fhaigh mi innse dhuibh ann am Ghàidhlig,
  • Cha dèan mo nàdar a chur air dòigh,
  • Gach fios a b' àill leam thoirt do na càirdean
  • San tìr a dh' fhàg mi, rinn m' àrach òg;
  • Gach aon e leughas e, tuigibh reusan,
  • Is na tugaibh èisteachd do luchd a' bhòst,
  • Na fàidhean brèige a bhios gur teumadh,
  • Gun aca spèis dhibh ach dèidh bhur n-òir.
  • Ged bhithinn dìcheallach ann an sgrìobhadh,
  • Gun gabhainn mìosa ris agus còrr
  • Mun cuirinn crìoch air na bheil air m' inntinn
  • Is mun tugainn dhuibh e le cainnt mo bheòil;
  • Tha mulad dìomhair an dèidh mo lìonadh,
  • On is èiginn strìochdadh an seo rim bheò,
  • Aig bheag thoil-inntinn sa choille chruinn seo,
  • Gun duine faighneachd an seinn mi ceòl.
  • Cha b' e sin m' àbhaist an tùs mo làithean,
  • Is ann bhithinn ràbhartach aig gach bòrd,
  • Gu cridheil sunndach an comann cùirteil
  • A' ruith ar n-ùine gun chùram oirnn;
  • An uair thug mi cùl ribh bha mi gur n-ionndrainn,
  • Gun shil mo shùilean gu dlùth le deòir,
  • Air moch Diardaoin a' dol seach an Caolas
  • Is an long fo h-aodach 's a' ghaoth on chòrs'.

Òran do dh'Ameireaga

Tagh earrann gus fiosrachadh fhaighinn mun bhàrdachd


Teacsa

Rinn e ochd pìosan bàrdachd air Tighearna Chola

Rinn e ochd pìosan bàrdachd air Tighearna Chola fhèin, sin Alasdair Ruadh mar a bh' aig na Gàidheil air an còigeamh Tighearna Chola, agus bha oighre aige. Agus nuair a phòs e, rinn e pìos bàrdachd air, agus aon phìos bàrdachd eile air an oighre. Tha e car inntinneach, tha e soilleir nuair a leughas tu na pìosan bàrdachd a rinneadh air oighre Alasdair Ruaidh nach robh Bàrd Thighearna Chola cho buileach cinnteach am biodh an t-oighre a cheart cho taiceil dhan an t-sluagh, agus am biodh e cheart cho taiceil dhan a' chultar 's a bha Tighearna Chola fhèin. Ged 's e bàrdachd molaidh a bh' as an dà phìos bàrdachd, tha rabhadh beag air siud 's an seo ag èirigh.

Dàin Eile

Leugh dàin eile a sgrìobh Iain MacIlleathain

Air adhart gu

Beachdan

BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.

Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.